Breukeleveen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Breukeleveen
Buurtschap in Nederland Vlag van Nederland
Breukeleveen
Breukeleveen
Situering
Provincie Vlag Noord-Holland Noord-Holland
Gemeente Wijdemeren
Coördinaten 52° 11′ NB, 5° 4′ OL
Algemeen
Inwoners (2004) 260
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Breukeleveen is een buurtschap in de gemeente Wijdemeren, in de Nederlandse provincie Noord-Holland, met 260 inwoners (2004).

De buurtschap ligt aan een dijk die door het water loopt, tussen de Loosdrechtse Plassen en de Breukeleveensche of Stille Plas, tussen Nieuw-Loosdrecht en het Utrechtse Tienhoven. Tussen Breukeleveen en Nieuw-Loosdrecht liggen aan de dijk nog Muyeveld en Boomhoek.

Geschiedenis[bewerken]

kaart van de ontginning van Breukeleveen

De ontginning van Breukeleveen werd uitgevoerd onder het kapittel van Sint Pieter te Utrecht. Kapittelgoederen werden bestuurd door de proost van een kapittel. Een deel van het oude Breukelen (Breukelen Sint Pieter) was door de bisschop van Utrecht overgedragen aan de proost van Sint Pieter: het proosdijgerecht van Sint Pieter. De proost kreeg vervolgens ook het recht het veengebied ten oosten van de Vecht te ontginnen: Breukeleveen. De ontginning had als basis de Zogwetering. Haaks op de Zogwetering werden sloten gegraven om het veen te ontwateren. Aan de zijkanden werd de ontginning begrensd door de Weersloot en de Tienhovensche Vaart (huidige Tienhovense kanaal). Omstreeks 1180 werd begonnen en de eerste nederzetting was dus langs de huidige Scheendijk. In de eerste fase werd het gebied tot de de huidige Kalverstraat ontgonnen. De huizen waren van hout en konden gedemonteerd worden om vervolgens verplaatst te worden naar de volgende dwarsdijk.

Omstreeks 1340/50 begon de tweede fase van de ontginning, waarna vervolgens de Breukeleveensche dijk (de huidige Herenweg) werd bereikt. De nederzetting werd weer verplaatst en de weg bij de Kalverstraat werd voortaan de Oude Weg genoemd. Vanaf de Breukeleveensche Dijk werd het laatste deel ontgonnen en de nederzeting werd niet meer verplaatst. Breukeleveen was een zogenaamde restontginning. Omdat Tienhoven en Loosdrecht eerder waren begonnen met het ontginnen, werd de ruimte voor Breukeleveen steeds kleiner, zodat de ontginning eindigt in het punt, waar de ontginningen van Tienhoven en Loosdrecht elkaar raken. Het ontgonnen Breukeleveen was met Breukelen verbonden door De Meent. In een latere fase begon men het veen af te graven voor de turfproductie, waardoor een groot deel van Breukeleveen veranderde in water. Zelfs de hoofdverbinding met Breukelen verdween. Op de kadastrale kaart van omstreeks 1820 zijn de restanten van De Meent nog steeds gemeentelijk bezit, terwijl de Herenweg in kleine delen particulier bezit is.

De band met Breukelen werd minder toen Tienhoven in 1604 een zelfstandige kerkelijke gemeente werd. Ook Maarsseveen en Breukeleveen gingen deel uit maken van deze kerkelijke gemeente; voortaan kon er gedoopt en getrouwd worden in Tienhoven. De kerk staat dicht bij de grens tussen Tienhoven en Breukeleveen.

Bij de vorming van de gemeenten in 1811 werd Breukeleveen een zelfstandige gemeente, waarvan de actes van de burgerlijke stand nog getuigen. De gemeente werd echter al op 1 januari 1812 samengevoegd met de gemeenten Nieuw Maarsseveen, Oud Maarsseveen en Tienhoven onder de naam Tienhoven. Per 1 januari 1818 veranderde de gemeentelijke indeling opnieuw: Oud- en Nieuw Maarsseveen gingen samen de gemeente Maarsseveen vormen, terwijl Breukeleveen deel ging uitmaken van de gemeente Breukelen-Sint Pieters. Met Breukelen-Sint Pieters kwam Breukeleveen op 1 januari 1949 bij de nieuw gevormde gemeente Breukelen. Bij de vorming van de nieuwe gemeente Wijdemeren op 1 januari 2002 werd Breukeleveen door Breukelen afgestaan, waarmee er een eind kwam aan de eeuwenlange band met Breukelen en de provincie Utrecht.

Literatuur: Buitelaar, A.L.P. De Stichtse ministerialiteit en de ontginningen in de Utrechtse Vechtstraak, Hilversum, 1993.