Broeders van Liefde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Broeders van Liefde (Latijn: Fratres Caritate) is een rooms-katholieke congregatie van pauselijk recht die op 28 december 1807 door kanunnik Petrus Jozef Triest (1760 - 1836) als de Hospitaalbroeders van de H. Vincentius gesticht werd, aanvankelijk om zorg te dragen voor een groep bejaarden in de Bijloke in Gent.

Kanunnik Petrus Triest

Doel en activiteiten[bewerken]

Vanaf 1815 legden de broeders zich toe op de zorg voor geesteszieken en werd dit in de loop der jaren hun hoofdactiviteit. De congregatie groeide uit tot een organisatie met vestigingen in 26 landen (België, Roemenië, Ierland, Verenigd Koninkrijk, Oekraïne, Italië, Indonesië, Japan, Filipijnen, India, Pakistan, Sri Lanka, Papoea-Nieuw-Guinea, Canada, Verenigde Staten, Peru, Brazilië, Congo-Kinshasa, Rwanda, Burundi, Zuid-Afrika, Tanzania, Ivoorkust, Kenia en Vietnam).

De patroonheilige van de congregatie is de H. Vincentius a Paulo. Haar hoofdzetel bevond zich tot in 1967 in Gent en werd dat jaar overgeplaatst naar Rome. Sinds 2000 is Br. René Stockman de elfde Generale Overste.

Geschiedenis[bewerken]

Enkele mijlpalen in de geschiedenis van de congregatie van de Broeders van Liefde zijn de volgende stichtingen:

  • 1814: de eerste school voor dagonderwijs in Gent,
  • 1815: zorg voor geesteszieken in Gent, die bevrijd worden uit hun boeien,
  • 1826: opleiding van doven in Gent,
  • 1835: orthopedagogisch centrum Koninklijk Instituut Woluwe in Brussel,
  • 1865: vertrek naar Canada van enkele broeders die er de eerste buitenlandse vestiging stichten,
  • 1911: vertrek van de eerste broeders-missionarissen naar Congo-Kinshasa,
  • 1992: stichting in Roemenië.

Voor het interne leven van de Congregatie waren de volgende gebeurtenissen belangrijk:

  • 1899: erkenning van de congregatie als instituut van pauselijk recht,
  • 1967: vestiging van het hoofdbestuur in Rome.

Leiding[bewerken]

Generaal overste René Stockman

Binnen de hiërarchie van de Congregatie is steeds een hoofdrol van leiding geven, initiatief nemen en stimuleren gespeeld door de generale overste. Dit waren opeenvolgend:

Organisatie[bewerken]

Wereldwijd[bewerken]

De congregatie is internationaal opgedeeld in vier provincies, die elk een aantal regio's tellen, waarbinnen de werking is georganiseerd. Het hoofdbestuur resideert in Rome, waar het in de gebouwen van de congregatie ook gastvrijheid verleent aan het Belgisch College te Rome.

België[bewerken]

De Belgische, Sint-Vincentiusregio bevat naast België ook Roemenië en Oekraïne. In deze regio wonen en werken ongeveer 200 broeders. De regio is actief op congregationeel (kerk) en apostolaatsvlak (wereld).

In België zijn de Broeders van Liefde op congregationeel vlak actief in kleine leefgemeenschappen en proberen hun spiritualiteit te beleven in onderlinge liefde en in liefde voor God en voor hun medemens. De meeste van het dertigtal kloosters zijn verbonden aan een school, een psychiatrisch of orthopedagogisch centrum of een ander initiatief. De broeders hebben er veelal een taak als verantwoordelijke, medewerker of vrijwilliger.

Deze activiteiten worden georganiseerd vanuit De Broeders van Liefde VZW.

In België zijn de Broeders van Liefde op pastoraal vlak vooral actief in drie grote sectoren:

  • sector verzorgingsinstellingen: dit zijn instellingen die zich met geestelijke gezondheidszorg bezighouden, bijvoorbeeld psychiatrische ziekenhuizen, initiatieven voor beschut wonen en centra voor geestelijke gezondheidszorg evenals rustoorden. De Broeders van Liefde baten veertien psychiatrische ziekenhuizen uit. In 2007 werd naar schatting zestig procent van de 3.500 psychiatrische bedden in Vlaanderen door hen beheerd,
  • sector welzijn: dit zijn instellingen die zich met orthopedagogische zorg bezighouden, bijvoorbeeld een orthopedagogisch centrum, en initiatieven die zich met kinderopvang bezighouden,
  • sector onderwijs: dit zijn instellingen die zich met kleuter-, lager, secundair, niet-universitair hoger en buitengewoon onderwijs bezighouden.

Deze activiteiten worden georganiseerd vanuit Provincialaat der Broeders van Liefde VZW en Œuvres des Frères de la Charité ASBL.

Verder besteden de Broeders van Liefde ook grote aandacht aan nieuwe noden in de samenleving en wil een antwoord bieden voor nieuwe noodsituaties.

  • twee onthaaltehuizen voor armen: Les Sauvèrdias in Jambes en Huize Triest in Gent
  • een tehuis voor mensen met zingevingsvragen: Huize Betanië in Knesselare
  • een tehuis voor aidspatiënten: Huize Effeta in Ronse

Deze activiteiten worden georganiseerd vanuit Deus Caritas Est VZW.

Ook zijn er nog een reeks kleinschalige opvang- en begeleidingsinitiatieven voor specifieke doelgroepen, bijvoorbeeld in het:

  • vrijwilligerswerk: Bloemenstad VZW en 't Leebeekje VZW.

Ook wordt aan vorming, onderzoek en onderwijs veel aandacht besteed door de Broeders van Liefde, en dit in samenwerking met universitaire instellingen in binnen- en buitenland, bijvoorbeeld:

De Broeders van Liefde leven en werken vanuit een eigen en specifieke spiritualiteit en proberen een antwoord te geven op actuele noden. Het kind, de jongere of de volwassene die opvoeding en zorg nodig heeft, staat altijd centraal.

Het bedrijfsblad van de Broeders van Liefde in België heet Dichtbij.

Nederland[bewerken]

De Broeders van Liefde zijn sinds 1894 actief in Nederland. Het domein 'De Heihoef' in Stratum werd toen gekocht van de paters Redemptoristen, waar een pensionaat werd geopend dat sinds 1898 'Eikenburg' heet. Vervolgens werd in 1907 een psychiatrische inrichting te Venray begonnen. In 1914 openden zij een soortgelijke inrichting te Noordwijkerhout.

Vanaf 1924 werden scholen opgericht in Tilburg, Kaatsheuvel, Roermond, Nijmegen, Den Haag en Etten-Leur.

In 1934 werd Nederland een zelfstandige provincie die los van België kwam te staan. In 1949 werden de Broeders van de Heilige Norbertus van Elshout opgenomen in de congregatie.

Tegenwoordig zijn de Broeders vooral actief in Eindhoven, Roermond, en Etten-Leur.

Ontwikkelingssamenwerking[bewerken]

Hoewel de Broeders van Liefde in oorsprong geen missionerende congregatie waren, werd in 1911 toch een traditie ingeluid door vijf broeders naar het toenmalige Belgisch-Kongo te sturen, meer bepaald naar Lusambo. Naderhand gingen ze eveneens naar Rwanda en Burundi, en vanaf 1928 naar Transvaal in Zuid-Afrika.

In 1929 trokken enkele broeders, voornamelijk Nederlanders, naar Indonesië, en in 1936 naar India, waar ze gedurende een tiental jaren actief waren.

NGO[bewerken]

In 1967 werd de NGO Caritate Aegrorum Servi (Caraes) VZW opgericht, met als doel de Belgische initiatieven van de Broeders van Liefde in de ontwikkelingslanden te ondersteunen. Het eerste concrete doel was hulp te bieden in het psychiatrische ziekenhuis te Ndera in Rwanda.

Er kwam weldra vraag om ook andere initiatieven te ondersteunen. Het werken met een gestructureerde vzw (NGO) voor ontwikkelingssamenwerking (met erkenning vanwege de Belgische overheid sinds 1978) bleek immers een werkbare formule. De activiteiten werden met de jaren geografisch uitgebreid tot 16 landen:

  • Latijns Amerika: Brazilië, Peru
  • Afrika: Burundi, DR Congo, Ivoorkust, Kenya, Rwanda, Zuid-Afrika, Tanzania
  • Azië: Filipijnen, India, Indonesië, Mongolië, Pakistan, Papoea Nieuw-Guinea, Vietnam.

De projecten van Caraes worden gefinancierd door eigen middelen (giften), aangevuld met overheidssubsidies. In België kwamen die van deDirectie Generaal voor Ontwikkelingssamenwerking van de federale overheid (DGOS), de Vlaamse Gemeenschap, provinciale en gemeentelijke overheden. ER wordt ook samengewerkt met andere organisaties, zoals Memisa, DMOS, Protos, Alians, Foncaba, Handicap International, Caritas Internationalis, RET, Volens, CBM, Misereor en vele andere… In België ondersteunt Caraes het Platform Handicap en Ontwikkelingssamenwerking en is het lid van de Vlaamse NGO-koepel Coprogram.

Doorheen de jaren evolueerde de werking van louter materiële en financiële hulp naar uitbreiding met het ter beschikking stellen van personen (vrijwilligers en coöperanten). De klemtoon kwam te liggen op vorming en opleiding van lokale medewerkers, die de toekomst zijn voor de lokale hulpverlening.

Caraes ondersteunt aldus de drie hoofddomeinen waarin de Broeders van Liefde deskundig zijn: onderwijs en opleiding, orthopedagogische zorg en geestelijke gezondheidszorg.

Verenigde Naties[bewerken]

Sinds 1996 hebben de Broeders van Liefde consultatieve status bij de Economische en Sociale Raad van de Verenigde Naties. Ze gebruiken deze status om in dialoog te treden met de wereldwijde gemeenschap o.a. omtrent het lenigen van de materiële, spirituele en psychologische noden van kansarmen.

In hun communicatie met de structuren van de Verenigde Naties vragen de Broeders van Liefde aandacht voor de zorg voor verworpen, uitgestoten of ondergewaardeerde mensen: vluchtelingen, straatkinderen, personen met een mentale of andere handicap, laaggeschoolden, enz.

Psychiatrische zorg in Burundi[bewerken]

In 1979 opende de Congregatie het Centre Neuro-Psychiatrique Kamenge (CNPK).

In 2011 werd een tweede psychiatrisch centrum gebouwd in Gitega, de tweede grootste stad van het land. De Belgische overheid (DGD) financierde een groot deel van het nieuwe gebouw via Caraes. Een kleine hospitalisatie-eenheid voor 16 patiënten werd in gebruik genomen.

Psychiatrische zorg in Indië[bewerken]

In december 2011 sloten de abdij van Averbode en de Broeders van Liefde een samenwerkingsakkoord voor de ontwikkeling van geestelijke gezondheidszorg in India, meer bepaald voor de psychiatrische zorgverlening in het rehabilitatiecentrum Shanthi Bhavan dat deel uitmaakt van de Shanti Charitable Society. Indische Broeders van Liefde namen de begeleiding op zich van de psychiatrische patiënten in Santhi Bhavan (Calicut), terwijl een Broeder van Liefde verantwoordelijk werd voor de training van medewerkers in de geestelijke gezondheidszorg in Ranchi, Karaikudi en Calicut.

Psychiatrische zorg in Ethiopië[bewerken]

In 2008 werd de Congregatie actief in Ethiopië, met een vormingsgemeenschap in Addis Adeba.

Op vraag van de Ethiopische overheid, de Ethiopische Katholieke Kerk en de Ethiopische NGO ’National Initiative for Mental Health’ nam de Congregatie in december 2011 het management van het Gefersa Centrum over. Dit centrum, in de buurt van de hoofdstad gelegen, is vernieuwd en biedt plaats voor 200 patiënten. Het is het enige psychiatrische ziekenhuis in dit land met 85 miljoen inwoners, naast dat van Addis Abeba.

De Congregatie stelt zich tot doel van het Gefersacentrum een voorbeeldvoorziening te maken op het vlak van behandeling en genezing van de patiënten. Dezelfde voorbeeldfunctie wil bereikt worden wat betreft opleiding en onderzoek. Tevens wil het centrum als inspiratiebron fungeren voor gelijkaardige initiatieven in Ethiopië. In januari 2013 konden de patiënten hun intrek nemen in nieuwe gebouwen.

Psychiatrische zorg in Tanzania[bewerken]

In 1998 onderzochten de Broeders van Liefde voor het eerst hoe zij in Tanzania een organisatie voor geestelijke gezondheidszorg konden oprichten. Men begon met een ambulante opvang van geesteszieken in Maendeleo, gevolgd door een opvang voor chronische geesteszieken in Marumba. Vervolgens werd besloten een nieuw centrum op te richten in Kasaka. Een domein van 40 ha werd door de lokale overheid afgestaan. De nieuwe gebouwen van het psychiatrisch centrum werden op 12 december 2012 ingehuldigd.

Literatuur[bewerken]

  • De Broeders van Liefde in hun werk. Jubileumalbum (1807-1957), Gent, 1957
  • René STOCKMAN (i.s.m. Andries VAN DEN ABEELE), Liefde in actie. Tweehonderd jaar Broeders van Liefde, Davidsfonds, Leuven, 2007
  • René STOCKMAN, Vreugde in Gefersa en 12-12-12 in Kasaka, in: Deus Caritas Est, februari 2013, blz. 42-43 en 25-26.

Externe links[bewerken]