Brokopondostuwmeer
Het Brokopondostuwmeer (ook soms het Prof. dr. ir. W.J. van Blommesteinmeer) is een stuwmeer in Suriname gelegen in het Brokopondo-district met een oppervlakte van 135 duizend hectare, ongeveer zo groot als de provincie Utrecht. Het meer is ontstaan door de bouw van de Afobakadam, een stuwdam in de Surinamerivier.
Het meer is groot maar ondiep. Het is nergens dieper dan veertig meter. Toen de dam aangelegd werd, is het gebied dat onder water zou lopen niet kaalgekapt. Daardoor steken er kruinen van bomen boven het water uit.
De waterhyacint groeit zo hard op het meer dat hij de energieopwekking dreigde te hinderen. Ze wordt nu met chemische middelen bestreden. Ook is de visstand verminderd, maar de piranha doet het er goed.
In het meer is de Brownsberg te zien, de top van een heuvel. Dit natuurreservaat is ruim 12.200 hectare groot. Men kan het bezoeken.
[bewerken] De Afobakadam
[bewerken] Noodzaak
Tot het uitvoeren van dit project is in de jaren vijftig van de twintigste eeuw besloten. In 1915 werd bauxiet in Suriname ontdekt (zie Suralco), onder andere in het district Marowijne bij Moengo, maar ook elders. Om bauxiet te verwerken tot aluminium is veel elektriciteit nodig. Deze zou kunnen worden opgewekt met waterkracht. Daartoe ontwierp W.J. van Blommestein een stuwdam van 54 meter hoog in de Surinamerivier. De stuwdam zou aanvankelijk bij Brokopondo worden gebouwd, maar het enkele kilometers stroomopwaarts gelegen Afobaka bleek meer geschikt. De stuwdam heet dan ook Afobakadam. Bauxiet heeft een grote rol gespeeld bij de oorlogsindustrie van de Tweede Wereldoorlog. In 1948 werd ook in het Nassaugebergte bauxiet ontdekt.
In 1958 sloten de Surinaamse regering en Alcoa de Brokopondo-overeenkomst. Deze gaf Alcoa recht op goedkope elektriciteit en een concessie van 75 jaar voor het delven van bauxiet in ruil voor het bouwen van onder meer de stuwdam en de waterkrachtcentrale.
- Voorbereidingen
- In verband met het ontstaan van het meer moesten ongeveer vijfduizend bosnegers verhuizen. Voor hen werden transmigratiedorpen ingericht, maar de huizen waren erg klein en de toegezegde schadevergoeding bleef uit. Een van de ambtenaren die bij de herhuisvesting was betrokken was de latere legerleider Desi Bouterse.
- De dieren in het gebied werden zoveel mogelijk gered (Operatie Gwamba).
- De Lawaspoorweg, die tot aan de rivier de Suriname liep, werd ingekort tot Brownsberg.
- De bouw
Met de bouw van de hoofdstuwdam werd begonnen in 1960. Hij werd 1,3 km lang.
Er moesten ook 14 hulpdammen gebouw worden om te verhinderen dat het water wegliep. Op 6 februari 1964 werd de hoofddam gesloten en enkele maanden later was het meer vol en kon met het door waterkracht opwekken van elektriciteit worden begonnen. De elektriciteit werd gebruikt in de aluminiumsmelter van Suralco te Paranam. Sinds de sluiting van de smelter in 1999 wordt het grootste deel van de elektrische energie in Paramaribo verbruikt.
