Rechtsbron
De term rechtsbron wordt in de rechtswetenschap gebruikt voor de bron waaruit het geldend recht gekend kan worden. In de continentale traditie geldt de wet als belangrijkste rechtsbron. In de anglosaksische traditie is juist de casuïstiek de belangrijkste rechtsbron.
Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen formele en materiële rechtsbronnen.
[bewerken] Formele rechtsbronnen
Een formele rechtsbron is een term om aan te duiden wat de formele herkomst is van concrete rechtsregels of rechtsnormen. De vraag daarbij is: wat zijn de omstandigheden waardoor een bepaalde rechtsnorm of rechtsregel gelding heeft? Iets wat een wettelijke bepaling gelding verleent, is bijvoorbeeld het feit dat zij deel uit maakt van een wet in formele zin. Daarmee is de wet in formele zin een formele rechtsbron. Formele rechtsbronnen werken direct op de rechtsvorming in.
Formele rechtsbronnen zijn:
- verdragen;
- wetten of geschreven rechtsregels;
- jurisprudentie
- gewoonterecht of gewoonte (ongeschreven rechtsregels);
- rechtsleer of doctrine;
- wetenschappelijke publicaties;
[bewerken] Waardering van formele rechtsbronnen
Afhankelijk van de context worden bepaalde rechtsbronnen hoger gewaardeerd dan andere. In het algemeen gaat het geschreven recht boven het ongeschreven recht, maar niet altijd. Volgens sommigen kunnen formele rechtsbronnen worden verdeeld in bronnen met formele gelding en bronnen die formele gelding ontberen. In Nederland en België is een rechter niet verplicht een informele rechtsbron te volgen. Tot die informele rechtsbronnen zouden dan jurisprudentie, ongeschreven recht, gewoonte en rechtsleer behoren.
[bewerken] Materiële rechtsbron
De materiële herkomst van rechtsnormen wordt aangeduid met de term materiële rechtsbron. Met die term wordt aangegeven wat de herkomst is van de inhoud van een rechtsnorm. Zo zou je bijvoorbeeld in een bepaald wetsartikel een opvatting uit het Romeins recht kunnen herkennen. Of er is in een zekere wettelijke bepaling een toepassing van een mensenrechtenverdrag te traceren. In dergelijke gevallen vormen het Romeins recht en het mensenrechtenverdragen materiële rechtsbronnen van de onderhavige artikelen.
