Brugrestaurant

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een brugrestaurant is een wegrestaurant dat is gebouwd als brug over de weg, meestal een autosnelweg. Normaal gesproken is het brugrestaurant toegankelijk van beide zijden van de weg en dus voor beide richtingen, zonder dat de gasten hoeven over te steken, al dan niet via een tunneltje of loopbrug. De voordelen van een brugrestaurant over een autosnelweg zijn, dat niet voor iedere rijrichting een apart restaurant gebouwd hoeft te worden, de investering sneller terugverdiend kan worden dan bij twee aparte restaurants en het weinig extra grond in beslag neemt. Het brugrestaurant trekt bovendien de aandacht van de weggebruiker en de gasten hebben een goed zicht op het verkeer.[1]

Autosnelwegen[bewerken]

Verenigde Staten[bewerken]

Het eerste brugrestaurant is in 1957 gebouwd in Oklahoma (VS) over de Will Rogers Turnpike. In 1958 startte de restaurantketen Fred Harvey de bouw van nog vijf brugrestaurants over de North Illinois Toll Highway, deze werden tegelijk met de opening van de snelweg in 1959 in gebruik genomen. In 1959 bracht Angelo Bianchetti, de huisarchitect van de Italiaanse restaurantketen Pavesi, het idee naar Europa waarna het zich wereldwijd verspreidde. De verspreiding binnen de VS werd belet door een wet uit 1960 die commerciële activiteiten langs de defense highways (Interstate) verbiedt[2]. Pleisterplaatsen die al voor 1960 waren gecommercialiseerd mochten wel blijven bestaan, maar de diverse turnpikes -tolwegen van een Staat- waren al voorzien van wegrestaurants, zodat er weinig nieuws bij kwam. In 1967 volgde in Illinois toch nog een zesde brugrestaurant, gebouwd met een metaalconstructie naar Italiaans voorbeeld.[3].

Italië[bewerken]

Bianchetti zag kans om het eerste Europese brugrestaurant, bij Fiorenzuola d'Arda over de Autostrada del Sole tussen Milaan en Bologna, in iets meer dan een half jaar te realiseren[4]. De verspreiding van de brugrestaurants in Europa ging hand in hand met de aanleg van de autosnelwegen vanaf 1960. Pavesi's concurrent Motta liet architect Melchiorre Bega bij Cantagallo, iets ten zuiden van Bologna, ook een brugrestaurant bouwen dat in 1961 werd geopend. Toen in 1962 de Autostrada Serenissima van gescheiden rijbanen werd voorzien ging Pavesi over tot vervanging van haar wegrestaurants in Novara en Bergamo, door brugrestaurants bij respectievelijk Novara en Osio. Hierna werden tot 1972 nog tien brugrestaurants gebouwd in Italië. Het brugrestaurant in Alfaterna was zelfs voorzien van een tweede laag met hotelaccommodatie, die brugconstructie is inmiddels gesloopt. In 1974 kwamen de Italiaanse ketens, als gevolg van de oliecrisis, in financiële moeilijkheden en kwam er een einde aan de bouw van brugrestaurants in Italië.

Overig Europa[bewerken]

Het Verenigd Koninkrijk kreeg in 1958 het eerste stukje snelweg en bij de verdere aanleg van de M6 werden ook zogenoemde Motorway Service Areas (MSA) aangelegd. In het Verenigd Koninkrijk zijn veel MSA's voorzien van een loopbrug over de snelweg maar slechts vijf van de een en negentig zijn een echt brugrestaurant. Geïnspireerd door de Italiaanse autostrada werden drie brugrestaurants gebouwd over de M6 tussen Birmingham en Preston. De M2, de geplande autosnelweg tussen Londen en Dover, kreeg ook een brugrestaurant bij Farthing Corner, thans Medway. Het laatste brugrestaurant in het Verenigd Koninkrijk werd over de M1 bij Leicester gebouwd. In 1967 werd het eerste brugrestaurant in Duitsland gebouwd en begin jaren 70 van de twintigste eeuw werden in Frankrijk, met name door Jacques Borel, en Zwitserland de eerste brugrestaurants geopend. In België is het idee van brugrestaurants ook veelvuldig toegepast, maar Nederland kreeg met Rick's, thans Den Ruygen Hoek, pas in 1980 een brugrestaurant over een autosnelweg.

Overige wegen[bewerken]

Naast de autosnelwegen zijn er ook op andere plaatsen brugrestaurants te vinden. In Oldenzaal en Berlijn zijn ze gebouwd over brede straten. Het Haus der Deutschen Weinstraße is gebouwd over een tweebaansweg en heeft, als uitzondering, slechts aan één kant van de weg een ingang. Het kleinste brugrestaurant bevindt zich in Kufstein, waar in een oude verbindingsbrug tussen Hotel en Herberg plaats is voor twee personen.

Architectuur[bewerken]

In de Verenigde Staten zijn de brugrestaurants vrijwel allemaal gebouwd als kopieën van hetzelfde ontwerp. De metaalconstructie van de Lincoln Oasis is ook meegenomen in de renovatie van 2003 zodat de alle brugrestaurants in Illinois nu een vrijwel identiek uiterlijk hebben. In Europa zijn de meeste brugrestaurants een uniek ontwerp. Het brugrestaurant moest dienen als visitekaartje van de respectievelijke opdrachtgevers en ze zijn dan ook meestal speciaal voor de locatie ontworpen.

Staalskeletbouw[bewerken]

De eerste twee Italiaanse brugrestaurants, in Fiorenzuola d'Arda en Cantagallo, kenden beide een metaalconstructie voor de overspanning. De toegangsgebouwen werden aan weerszijden van de weg opgetrokken uit gewapend beton terwijl de brug zelf als staalskeletbouw is opgebouwd. Het brugrestaurant van Cantagallo is in 1981 door brand getroffen en daarna herbouwd als betonconstructie.

Beton[bewerken]

Vanaf 1961 kwam het gewapend beton voor de overspanning in gebruik. In 1962 ontwierp Bianchetti een betonnen brugrestaurant voor Novara, dat vervolgens vrijwel werd gekopieerd in Osio. Deze twee brugrestaurants hebben een dakterras en een magazijnruimte op het dak, behalve bij Feronia is dit verder niet meer toegepast. Voor de twee in Toscane -Serrevalle Pistoiese en Chianti- en het brugrestaurant in Dorno zocht Pavesi andere architecten aan, zodat iedere locatie een specifiek ontwerp kreeg. De Britse brugrestaurants werden alle vijf opgetrokken uit gewapend beton, ieder met een specifiek ontwerp per locatie. In 1963 respectievelijk 1964 realiseerde Bianchetti twee specifiek ontworpen brugrestaurants in Frascati, ten zuiden van Rome, respectievelijk te Feronia, ten noorden van Rome. Voor het brugrestaurant in Dorno, uit 1964, gebruikte architect Carlo Casati voorgespannen beton voor de overspanning. Motta opende haar tweede brugrestaurant in 1967 bij Limena, iets ten westen van Padua. De architecten, Bega en Nervi creëerden hier een architectonisch hoogstandje met een overspanning in de vorm van een betonnen doos met, in de zijwanden, achthoekige openingen voor de ramen. In 1969 werd in Dammer Berge, van de architecten Paul Wolters en Manfred Bock, voor de overspanning een brugdek uit voorgespannen beton gecombineerd met een bovenbouw in staalskeletbouw.

Dubbeldeks[bewerken]

Bianchetti ging in 1967 een stap verder door een brugrestaurant te bouwen met twee verdiepingen. Voor Montepulciano greep hij terug op de staalskeletbouw, waarbij het staalskelet nu werd opgehangen aan een enorme stalenbalk boven de weg. Het laatste gerealiseerde ontwerp van Bianchetti was een betonnen brugrestaurant met twee verdiepingen en is gebouwd in Soave (1969), iets ten oosten van Verona en in Alfaterna (1971), iets ten zuiden van Nocera Inferiore. In Zwitserland kreeg het brugrestaurant in Würenlos ook twee verdiepingen waarbij, net als in Montepulciano, één laag voor horeca en de ander als winkelruimte wordt gebruikt. Het nieuwere brugrestaurant in Knonauer Amt kent ook twee verdiepingen.

Bijzonderheden[bewerken]

Würenlos en de latere Nyköpingsbro zijn gebouwd als tuibrug. Het brugrestaurant in Pratteln, van de Baselse architecten Casoni & Casoni, heeft als bijzonderheid een kunststof bovenbouw. In de Verenigde Staten en Scandinavië liggen de parkeerterreinen op hetzelfde niveau als de brug. Daarbuiten is het gebruikelijk dat de gasten vanaf het parkeerterrein met een (rol)trap en/of lift naar boven moeten om het brugniveau te bereiken. Frascati, Ayer Keroh en Petroport hebben ook een parkeerterrein op brugniveau.

Brugrestaurants[bewerken]

Land Pleisterplaats Weg Geopend Ligging Foto
Vlag van Zweden Zweden Gävle Bro E4 1987 60° 38′ 56″ NB, 17° 7′ 8″ OL Gävle Bro.JPG
Vlag van Noorwegen Noorwegen Holmestrand E18 59° 30′ 51″ NB, 10° 12′ 10″ OL
Vlag van Zweden Zweden Nyköpingsbro E4 1986 58° 44′ 56″ NB, 16° 55′ 15″ OL E4 Nyköpingsbro.jpg
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk Charnock Richard. M6 1963 53° 37′ 52″ NB, 2° 41′ 28″ WL
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk Knutsford. M6 1963 53° 18′ 2″ NB, 2° 24′ 6″ WL
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk Keele. M6 1963 52° 59′ 35″ NB, 2° 17′ 22″ WL
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk Leicester Forest East. M1 1966 52° 37′ 7″ NB, 1° 12′ 22″ WL Leicester Forest East Service Area, M1 - geograph.org.uk - 217293.jpg
Vlag van Duitsland Duitsland Dammer Berge A1 1969 52° 32′ 24″ NB, 8° 6′ 49″ OL RaststaetteDammerBerge.JPG
Vlag van Duitsland Duitsland ICC Berlin Messedamm 19790402 52° 30′ 16″ NB, 13° 16′ 46″ OL ICC Berlin von O.jpg
Vlag van Nederland Nederland Oldenzaal 52° 17′ 47″ NB, 6° 55′ 25″ OL
Vlag van Nederland Nederland Den Ruygen Hoek A4 19801218 52° 15′ 36″ NB, 4° 41′ 17″ OL Wegrestaurant 002.jpg
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk Medway. M2 19631101 51° 20′ 26″ NB, 0° 36′ 26″ OL Medway Services, M2 - geograph.org.uk - 132810.jpg
Vlag van België België Gierle E34 51° 17′ 31″ NB, 4° 52′ 19″ OL
Vlag van België België Opzullik A8 50° 41′ 1″ NB, 3° 53′ 51″ OL
Vlag van België België Barchon A3 50° 39′ 14″ NB, 5° 42′ 38″ OL
Vlag van België België Orival A7 2001 50° 36′ 54″ NB, 4° 18′ 1″ OL.
Vlag van België België Verlaine A15 50° 35′ 35″ NB, 5° 18′ 13″ OL A15-Verlaine.JPG
Vlag van Duitsland Duitsland Frankenwald A9 1967 50° 24′ 19″ NB, 11° 46′ 25″ OL Brückengasthaus Frankenwald.jpg
Vlag van België België Wanlin A4 1995 50° 8′ 35″ NB, 5° 4′ 43″ OL
Vlag van België België Aarlen A4 49° 38′ 36″ NB, 5° 49′ 42″ OL
Vlag van Duitsland Duitsland Haus der Deutschen Weinstraße Deutsche Weinstraße 1995 49° 36′ 33″ NB, 8° 10′ 53″ OL Haus-der-Deutschen-Weinstrasse.jpg
Vlag van Frankrijk Frankrijk Verdun Saint Nicolas (Haudiomont) A4 49° 7′ 9″ NB, 5° 30′ 34″ OL
Vlag van Frankrijk Frankrijk Nemours A6 48° 15′ 46″ NB, 2° 43′ 19″ OL
Vlag van Frankrijk Frankrijk Orléans-Saran A10 1975 47° 58′ 36″ NB, 1° 51′ 32″ OL
Vlag van Oostenrijk Oostenrijk Auracher Löchl Römerhofgasse, Kufstein 47° 34′ 56″ NB, 12° 10′ 6″ OL
Vlag van Zwitserland Zwitserland Pratteln A3 19781026 47° 31′ 39″ NB, 7° 42′ 3″ OL Autobahnbrücke Pratteln - Situation vor Ort.jpg
Vlag van Zwitserland Zwitserland Würenlos A1 19720513 47° 26′ 18″ NB, 8° 20′ 51″ OL Würenlos Fressbalken 1589.jpg
Vlag van Zwitserland Zwitserland Knonauer Amt A4 20091113 47° 16′ 19″ NB, 8° 26′ 17″ OL Autobahnraststätte in Affoltern am Albis.JPG
Vlag van Frankrijk Frankrijk Beaune-Merceuil A6 19701029 46° 57′ 40″ NB, 4° 50′ 11″ OL
Vlag van Slovenië Slovenië Šentilj A1 46° 41′ 8″ NB, 15° 39′ 0″ OL
Vlag van Frankrijk Frankrijk Saint Albain A6 19710724 46° 25′ 10″ NB, 4° 51′ 55″ OL
Vlag van Italië Italië Brembo - Osio A4 1962 45° 37′ 54″ NB, 9° 35′ 55″ OL Autogrill in Italy.jpg
Vlag van Italië Italië Sebino - Erbusco A4 1962 45° 35′ 37″ NB, 9° 57′ 54″ OL
Vlag van Italië Italië Novara A4 1962 45° 28′ 6″ NB, 8° 39′ 24″ OL
Vlag van Italië Italië Limena A4 19670402 45° 26′ 54″ NB, 11° 50′ 41″ OL
Vlag van Italië Italië Scaligera - Soave A4 1969 45° 24′ 38″ NB, 11° 13′ 58″ OL
Vlag van Italië Italië Dorno A7 19640511 45° 8′ 53″ NB, 8° 59′ 29″ OL Autogrill Dorno.jpg
Vlag van Italië Italië Fiorenzuola d'Arda A1 19591229 44° 57′ 44″ NB, 9° 54′ 18″ OL
Vlag van Italië Italië Cantagallo A1 19610423 44° 27′ 22″ NB, 11° 16′ 48″ OL
Vlag van Italië Italië Serravalle Pistoiese A11 1962 43° 53′ 28″ NB, 10° 49′ 31″ OL
Vlag van Italië Italië Chianti - Ripoli A1 1962 43° 43′ 45″ NB, 11° 19′ 60″ OL
Vlag van Frankrijk Frankrijk Lançon-Provence A7 43° 35′ 22″ NB, 5° 11′ 25″ OL
Vlag van Spanje Spanje Arrigorriaga AP-68 43° 11′ 26″ NB, 2° 53′ 47″ WL
Vlag van Italië Italië Montepulciano A1 1967 43° 8′ 9″ NB, 11° 51′ 52″ OL
Vlag van Spanje Spanje La Jonquera E15 42° 24′ 23″ NB, 2° 52′ 21″ OL
Vlag van Spanje Spanje Porta Cerdanya E9 42° 20′ 45″ NB, 1° 49′ 58″ OL C-16 Km 130 Area del Cadi (2).JPG
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten Lake Forest Oasis Interstate 94 1959 42° 15′ 11″ NB, 87° 54′ 5″ WL
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten Belvidere Oasis Interstate 90 1959 42° 14′ 0″ NB, 88° 50′ 4″ WL Belvidere Oasis, Illinois.jpg
Vlag van Italië Italië Feronia A1 1964 42° 8′ 6″ NB, 12° 36′ 7″ OL
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten Des Plaines Oasis Interstate 90 1959 42° 0′ 53″ NB, 87° 55′ 35″ WL
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten O'Hare Oasis Interstate 294 1959 41° 57′ 2″ NB, 87° 52′ 57″ WL OHare Oasis.jpg
Vlag van Italië Italië Frascati E821 1963 41° 49′ 55″ NB, 12° 39′ 24″ OL
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten Hinsdale Oasis Interstate 294 1959 41° 47′ 1″ NB, 87° 54′ 28″ WL
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten Abraham Lincoln Oasis Interstate 80 1967 41° 34′ 43″ NB, 87° 35′ 57″ WL
Vlag van Spanje Spanje Lleida E90 41° 32′ 34″ NB, 0° 38′ 16″ OL
Vlag van Spanje Spanje El Penedes E90 41° 17′ 19″ NB, 1° 35′ 32″ OL
Vlag van Italië Italië Alfaterna A3 1971 40° 43′ 58″ NB, 14° 40′ 44″ OL
Vlag van Spanje Spanje La Plana E15 39° 51′ 52″ NB, 0° 7′ 21″ WL
Vlag van Noord-Korea Noord-Korea Teehuis Sohung (Hungsu-ri) AH 1 (Pjongjang - DMZ (-Seoul)) 38° 28′ 4″ NB, 126° 4′ 3″ OL
Vlag van Griekenland Griekenland Sirios - Malakasa A1 38° 15′ 22″ NB, 23° 45′ 0″ OL Autogrill-greece-A1 2009.jpg
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten Vinita, Oklahoma Will Rogers Turnpike 1957 36° 37′ 24″ NB, 95° 8′ 53″ WL McDonalds on Interstate 44.jpg
Vlag van Maleisië Maleisië Sungai Buloh E1 (AH 2) 3° 11′ 19″ NB, 101° 35′ 11″ OL
Vlag van Maleisië Maleisië Subang Jaya E6 (AH 2) 3° 1′ 32″ NB, 101° 34′ 32″ OL
Vlag van Maleisië Maleisië Ayer Keroh E2 (AH 2) 2° 23′ 55″ NB, 102° 13′ 16″ OL NSE restaurant.jpg
Vlag van Zuid-Afrika Zuid-Afrika Petroport N1 25° 36′ 60″ ZB, 28° 16′ 42″ OL
Vlag van Zuid-Afrika Zuid-Afrika Midrand N1 25° 58′ 49″ ZB, 28° 7′ 35″ OL
Vlag van Chili Chili Peñaflor AP-78 1998 33° 38′ 3″ ZB, 70° 52′ 8″ WL

Allerlei[bewerken]

Letterlijk kunnen de restaurants op de Nový Most (48° 8′ 12″ NB, 17° 6′ 17″ OL ) in Bratislava uit 1972 en de Esplanade Riel (49° 53′ 28″ NB, 97° 7′ 38″ WL ) in Winnipeg uit 2003 als brugrestaurant worden aangemerkt, maar het betreft hier gewone bruggen met als bijzaak een restaurant. Het veranda bridge restaurant in Chengdu strekt zich uit over de volle lengte van de Anshun brug uit 2003, die echter ook als voetgangersbrug dient (30° 38′ 38″ NB, 104° 5′ 0″ OL). De Servische plaats Valjevo kent een restaurant met een terras op een daartoe gebouwde brug over het water bij Knez Mihajleva (44° 15′ 39″ NB, 19° 53′ 36″ OL).

Asterix en Obelix brachten in de Romeinse tijd al een bezoek aan het brugrestaurant Restauvia tijdens hun reis naar Zwitserland. (Asterix en de Helvetiërs, blz 18)

Bronnen, noten en/of referenties
  • L'architettura in Toscane dal 1945 a oggi, Firenze 2011
  • S. Colafranceschi, Autogrill una storia italiana, Bologna 2007
  1. Ralph Johannes, Gerhard Wölki: Die Autobahn und ihre Rastanlagen - Geschichte und Architektur. Michael Imhof Verlag, Petersberg 2005. ISBN 3-932526-68-6. Blz. 41
  2. United States Code, Title 23 Highways art. 111
  3. Laura Greco: Architetture autostradali in Italia. Gangemi editore, Rome 2010. ISBN 978-88-492-1915-9. Blz. 91
  4. S. Colafranceschi: Autogrill una storia Italiana. Il Mulino, Bologna 2007. ISBN 978-88-151214-4-8. blz. 36