Koninklijke Burgers' Zoo

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Burgers' Zoo)
Ga naar: navigatie, zoeken
Koninklijke Burgers' Zoo
Burgers Zoo Johan Burgers.jpg
Geopend 1913
Locatie Arnhem, Gelderland, Nederland
Oppervlakte 45 hectare
Coördinaten 52° 0′ NB, 5° 54′ OL
Lid van WAZA, EAZA, NVD, NVBT, SNP
Thema Exotische diersoorten; ecodisplays
Diersoorten 400 (3210+ individuen)
Website

Koninklijke Burgers' Zoo is de naam van een dierentuin in Arnhem, Gelderland. De dierentuin wordt ook vaak 'Burgers', 'De Bush' of 'Burgers' Bush' genoemd. Met 1,5 miljoen bezoekers[1] is de Arnhemse Zoo de meest bezochte attractie in Gelderland. Landelijk is Burgers' Zoo de op vier na best bezochte attractie in Nederland.

Ontwikkeling[bewerken]

Toen in 1913 Johan Burgers zijn internationaal vermaarde fazanterie als Faisantarie Buitenlust in zijn woonplaats 's-Heerenberg voor het publiek openstelde was dat eigenlijk het begin van Burgers' Dierenpark. In 1923 kon Burgers de beschikking krijgen over een groot terrein bij Arnhem waar hij zijn opvattingen (onder invloed van Carl Hagenbeck) over het houden van dieren in de praktijk kon brengen: de dieren - ook de roofdieren - niet achter tralies maar op open terrassen en in valleien, van het publiek gescheiden door brede grachten.De enorme kunstmatige rotspartijen, die jarenlang gezichtsbepalend voor het dierenpark zouden zijn, moesten bij de innovaties die vanaf de tachtiger jaren plaats vonden, het veld ruimen voor nieuwe projecten zoals de Bush, de Desert en de Rimba.

Gedurende de Tweede Wereldoorlog heeft het park veel schade opgelopen, met name tijdens de Slag om Arnhem in september 1944 en de daarop volgende periode tot mei 1945, waarin Arnhem geëvacueerd was. De toenmalige directeuren, Lucie Burgers (dochter van de oprichter) en haar echtgenoot Mr Reinier van Hooff hebben het park met bovenmenselijke inspanningen onder barre omstandigheden door deze winterperiode gesleept.

Na de Tweede Wereldoorlog liep Burgers' Zoo in Nederland voorop op het gebied van vernieuwingen bij het houden van exotische dieren in groepen: Dit begon met de opening van een leeuwenpark in 1968. De bezoekers konden in hun eigen auto door een uitgestrekt boslandschap rijden, waarin de leeuwen vrij rondliepen. In latere jaren is dit uitgebouwd tot het Safaripark, waar een leefgemeenschap van afrikaanse savannebewoners (giraffen, zebra's, antilopen, neushoorns, enz.) vanaf een wandelgalerij kan worden aanschouwd. In 1971 werd het chimpansee-eiland in gebruik genomen. Hier werd voor het eerst een grote sociale kolonie gehouden met een natuurlijke samenstelling (meerdere volwassen mannen en vrouwen in één groep). Deze kolonie chimpansees is tientallen jaren onderwerp geweest van onderzoek naar hun gedrag onder leiding van de Utrechtse hoogleraar in de Gedragsbiologie, prof. Jan van Hooff (kleinzoon van oprichter Johan Burgers). Dit onderzoek heeft over de gehele wereld bekendheid verworven, onder andere door de film van Bert Haanstra Chimps onder elkaar (1984) en het boek Chimpanseepolitiek van Frans de Waal (1982).

Onder leiding van kleinzoon Antoon van Hooff werd omstreeks 1988 een nieuwe weg ingeslagen voor de presentatie van dieren. In zeer grote hallen werden grote aantallen dieren- en plantensoorten samengebracht uit een bepaald landschap, zoals het tropisch regenwoud (Burgers' Bush, geopend in 1988) of een woestijn in Noord-Amerika (Burgers' Desert, geopend in 1994). Deze presentaties worden door de dierentuin 'ecodisplays' genoemd. Met de introductie van deze in alle jaargetijden te bezoeken landschapspresentaties en een congrescentrum is het park nog maar voor een deel afhankelijk van de omzet die de zomermaanden oplevert.

Toekomst[bewerken]

In 2006 heeft de Zoo een masterplan tot 2016 ontwikkeld waaruit in ieder geval bekend is dat er een brede rondweg in het centrale deel van het park komt. Deze rondweg zal de verbinding tussen de verschillende leefgebieden vormen.[2]

Behalve deze rondweg zijn er plannen voor nog meer leefgebieden. In maart 2012 werd op de 99ste verjaardag van het park een nieuwe 'indoor' speeltuin ("Kids' jungle") geopend.[3]

Belangrijke data uit de geschiedenis van Burgers Zoo[bewerken]

1913 Openstelling van de fazantencollectie van Johan Burgers in 's-Heerenberg: het begin van Burgers' Zoo.
1923 Opening van Burgers' Dierenpark in Arnhem
1924 De eerste Sumatraanse tijgers. (In het wild gevangen, Astra en Roland) [4]
1930 De leeuwenvallei[4]
1933 De ijsberenvallei[4]
1935 De tijgervallei wordt geopend en is direct een sensatie door de spectaculaire ontsnapping van een Bengaalse tijger, die direct wordt neergeschoten door Reinier van Hooff [4]
1936 De rotsverblijven voor hyena's, zeeleeuwen, pinguïns en Maleise beren zijn gereed [4]
1939 Johan Burgers draagt het dierenpark over aan zijn dochter Lucie Burgers en zijn schoonzoon Reinier van Hooff.
1943 Johan Burgers overlijdt[5]
1968 Burgers' Safari wordt in gebruik genomen: het eerste safaripark op het Europese vasteland. Ontworpen als een park, waar men met de eigen auto of met een bus doorheen kan rijden
1971 Het chimpansee-eiland wordt in gebruik genomen. De geplaatste kolonie wordt uitgebreid bestudeerd.
1973 Het wolvenbos wordt geopend.
1984 Een groep van 7 gorilla's wordt vanuit Kameroen overgebracht naar Burgers'.[6]
1986 Opening van het gorilla-eiland.
1988 Burgers' Bush het overdekte oerwoud wordt geopend.
1992 Burgers' Mangrove is een imitatie van een mangrovebos.
1994 Burgers' Desert is volgens de dierentuin[6] 's werelds grootste overdekte woestijn.
1995 Burgers' Safari is alleen nog te voet te bezoeken. Via een 200 meter lange overdekte wandelbrug kan men de savannedieren observeren.
2000 Opening van Burgers' Ocean, een zeeaquarium van 8 miljoen liter, met het op één na grootste koraalrifaquarium ter wereld.[6]
2002 Burgers' Avonturenland - een speeltuin voor kinderen wordt geopend.
2004 Antoon van Hooff overlijdt. Alex van Hooff, zijn vrouw Bertine Nusselder en Greet Wierenga vormen nu de directie van Burgers’ Zoo.
2007 Safari Meeting Center/De Savanne - Het congrescentrum van Burgers' met uitzicht op de Oost-Afrikaanse savanne van Burgers' Safari.
2008 Burgers' Rimba wordt geopend - een buitengebied met Zuidoost-Aziatische dieren.
2012 Burgers' Kids Jungle - Overdekte speeltuin in de vorm van een Zuid- en Midden-Amerikaans jungledorp.
2013 Burgers' Zoo mag zich vanaf eind maart Koninklijk noemen vanwege het 100-jarig bestaan van het park[7]

Dierenpark[bewerken]

Hoewel de ecodisplays de Zoo tegenwoordig de meeste bekendheid geven, zijn er nog vele meer traditionele dierenverblijven. Dit dierenpark is grofweg in drie gebieden verdeeld. Er is een vogelafdeling (waar het ooit mee begon) met onder andere flamingo's, gieren en vele kleinere vogelsoorten. Daarnaast zijn er verschillende mensapen zoals de gorilla en chimpansee. Voor de rest biedt het park ook nog andere exotische diersoorten zoals de olifant, stokstaartjes en bosrendieren. In het dierenpark zijn nog steeds enkele van de destijds revolutionaire 'open' verblijven in gebruik.

In de winter is een aantal diersoorten uit het dierenpark alleen in binnenverblijven te bezichtigen.

Speeltuin[bewerken]

Het park heeft sinds 2003 een geheel vernieuwde speeltuin met speciale delen voor grote en kleine kinderen, die grenst aan het Park Restaurant. Daarnaast is er een kleine speeltuin geopend (2009 in het midden van het park). In 2012 opende Burgers' Zoo ter gelegenheid van het 99-jarige jubileum een geheel overdekte speeltuin, die aan de andere zijde van het Park Restaurant tussen het restaurant en de Desert is gesitueerd. Deze speeltuin is vormgegeven als een Zuid- en Midden-Amerikaans jungledorp bestaande uit paalwoningen die onderling met elkaar zijn verbonden door middel van hangbruggen, klimnetten en glijbanen.

Leefgebieden en ecodisplays[bewerken]

Door een leefgebied grootschalig na te bouwen, kan men dieren en planten die in zo'n leefgebied thuishoren er samen in onderbrengen. Door de grote omvang maakt het geheel een meer natuurlijke indruk. Het kan voorkomen dat het ene organisme het andere belaagt en dat planten door dieren worden beschadigd of gegeten. Zo'n natuurgetrouwe imitatie wordt door Burgers' Zoo een 'ecodisplay' genoemd. Door deze manier van presenteren kunnen bezoekers daadwerkelijk op zoek gaan naar dieren en planten. Zowel flora als fauna worden in een ecodisplay zo realistisch mogelijk getoond. Deze presentaties zijn veelal overdekt en het gehele jaar te bezoeken.

De presentaties van Burgers' Zoo kregen naar thema plaats in een aantal deelgebieden: Burgers' Safari

Burgers' Safari
Nuvola single chevron right.svg Zie Burgers' Safari voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Toen het in 1968 werd geopend, was het het eerste leeuwenpark op het vasteland[8]. In het begin kon men er met een auto tussen de dieren doorrijden, later alleen met een treintje (tot 2005). Tegenwoordig geeft de safari een overzicht van de Afrikaanse savanne en is deze alleen voor wandelaars toegankelijk. De wandelroute bestaat voor een groot deel uit een 250 meter lange overdekte loopbrug. De safari is via de loopbrug verbonden met de Burgers' Bush.

Burgers' Bush

Burgers' Bush
Nuvola single chevron right.svg Zie Burgers' Bush voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Bush is een overdekte ruimte van anderhalve hectare waar een tropisch regenwoud is gecreëerd waarin mens en dier vrij kunnen rondlopen. Met deze ruimte, die in 1988 geopend werd, krijgen mensen een indruk van hoe een regenwoud eruitziet. Veel dieren in de biotoop hebben geen vaste verblijfplaats waardoor de bezoeker ze op allerlei plekken kan tegenkomen, zoals op de verscheidene onverharde paden.

Burgers' Mangrove

Burgers' Mangrove
Nuvola single chevron right.svg Zie Burgers' Mangrove voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In een grote hal is een mangrovebos nagebootst. Dat is een tropisch vloedbos. Een bos dat bij elk hoogwater gedeeltelijk overspoeld wordt met zeewater. Bij laagwater staan de bomen en planten in het bos in de modder. Men zou een mangrovebos kunnen aanduiden als een met bomen en struiken begroeide Waddenzee.

Burgers' Desert

Burgers' Desert
Nuvola single chevron right.svg Zie Burgers' Desert voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In een overdekte ruimte van 7500 m² is de Sonorawoestijn en Mojavewoestijn van Arizona, VS en het noorden van Mexico nagebootst. Bezoekers kunnen via vaste paden kennismaken met het leven in de woestijn. De Desert, geopend in 1994, is de 2e grote overdekte attractie van Burgers' Zoo en via een tunnel verbonden met Burgers' Bush.

Burgers' Ocean

Burgers' Ocean
Nuvola single chevron right.svg Zie Burgers' Ocean voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het aquarium heeft een inhoud van ruim acht miljoen liter en is een zogenaamd ecodisplay van zowel flora (met name algen) als fauna van de oceaan van Zuidoost-Azië. Bezoekers worden achtereenvolgens langs presentaties van het leven aan de kust, de koraalriffen, de open oceaan en de diepzee geleid. Burgers' Ocean werd geopend in 2000 en is alleen toegankelijk via Burgers' Bush.

Burgers' Rimba

Burgers' Rimba
Nuvola single chevron right.svg Zie Burgers' Rimba voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Rimba [9] is een afkorting van het Maleisische woord rimba raya, wat tropisch regenwoud betekent en is geopend ter gelegenheid van het 95-jarig bestaan van de Zoo (in 2008). De Rimba bestaat uit een aantal zones. Binnen deze zones zijn verschillende diersoorten bij elkaar geplaatst.

Diersoorten in Burgers' Zoo[bewerken]

Door de opzet van Burgers' Zoo is het onmogelijk om tot een exact aantal dieren en soorten te komen. Binnen de ecodisplays zijn er de geregistreerde collectiedieren, maar ook spontaan gevestigde meestal inheemse soorten. Sommige van deze spontaan gevestigde dieren zijn uiteindelijk een belangrijke collectiesoort geworden (zoals de guppy's in de Bush). Een inschatting die door de dierentuin zelf is afgegeven komt op de volgende aantallen[10] :

Aantal Soorten
Zoogdieren 550 50
Vogels 1000 150
Reptielen 150 25
Amfibieën 300 15
Vissen 3000 160
Ongewervelden 5000 200

Zoogdieren (selectie)[bewerken]

Moeraswallaby Rodriguesvleerhond Gebrilde bladneus vleermuis Aardvarken Caribische lamantijn
Aziatische olifant Chimpansee Westelijke laaglandgorilla Witbaardgnoe Californisch dikhoornschaap
Goudwanggibbon Brillangoer Laponder Baltische ringelrob Maleise beer
Rode neusbeer Binturong Stokstaartje Noord-Amerikaanse katfret Gestreept stinkdier
Gewone jakhals Kitvos Leeuw Sri Lankaanse panter Sumatraanse tijger
Jachtluipaard Rode lynx Kangoeroerat Rotseekhoorn Capibara
Grants zebra Breedlipneushoorn Laaglandtapir Dwergnijlpaard Knobbelzwijn
Halsbandpekari Lierhert Zwijnshert Muntjak Bosrendier
Rothschildgiraffe Banteng Blauwe duiker Rode duiker Bongo
Grote koedoe Kirks dikdik Ellips waterbok Basterdgemsbok Hartenbeest

Vogels (selectie)[bewerken]

Zwartvoetpinguïn Jufferkraanvogel Roze pelikaan Jan-van-gent Europese flamingo
Rode ibis Raaf Roerdomp Hamerkop Europese lepelaar
Vale gier Monniksgier Koningsgier Roodkopgier Zeearend
Secretarisvogel Sneeuwuil Renkoekoek Hyacinthara Geribbelde neushoornvogel
Kroonkraanvogel Indigo vink Kaapse suikervogel Waaierduif Socorrotreurduif Slangenhalsvogel

Overige diersoorten (selectie)[bewerken]

Breedsnuitkaaiman Gilamonster Groene leguaan Watervaraan Chuckwalla
Sporenschildpad Terekayschildpad Reuzenrivierschildpad Melkslang Diamantratelslang
Zebrahaai Zwartpunthaai Adelaarsrog Napoleonvis Netpython

Fokprogramma's[bewerken]

De European Association of Zoos and Aquaria (EAZA) heeft voor het behoud van verschillende diersoorten een fokprogramma opgezet. Op dit moment zijn het er ongeveer 250. Er zijn twee soorten fokprogramma's European Endangered Species Programme (EEP) en ESB. Het EEP is een actief fokprogramma, het ESB is een voorproefje op het EEP. Burgers neemt deel aan ongeveer 50 fokprogramma's en coördineert de fokprogramma's van de blauwe duiker, zwartkappitta, grote koedoe, koningsgier, aardvarken en zebrahaai. De dierentuin neemt deel aan:

Bereikbaarheid[bewerken]

Burgers' Zoo ligt aan de noordkant van Arnhem, tegen de rand van de Veluwe. Naast de dierentuin bevindt zich het Nederlands Openluchtmuseum. De zoo is het gehele jaar dagelijks geopend van 9:00 uur tot 17:00 uur. Van april t/m oktober is de dierentuin langer open van 9:00 tot 19:00 uur. Sommige delen van het park kunnen eerder dicht gaan.

Bereikbaarheid met openbaar vervoer: vanaf NS-station Arnhem rijdt trolleybuslijn 3 naar het dierenpark (in de zomer en tijdens schoolvakanties ook lijn 13).

Trivia[bewerken]

  • Van 10 juli 1932 tot 24 januari 1946 heeft Burgers´ Dierenpark een tweede vestiging gehad in Tilburg. Deze werd daarna tot 1973 voortgezet als Tilburgs Dierenpark.[11]
  • In 2013 werd in deze dierentuin de tv-serie "De Leeuwenkuil" opgenomen. Deze serie wordt vanaf 5 oktober 2013 uitgezonden door de TROS.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. www.gobt.nl
  2. Burgers' Zoo, Bezoekersgids, 2008, Pagina 106 – 107
  3. Burgers' Zoo. Overdekte speeltuin voor 99-jarige.
  4. a b c d e Nieuwstadt van, Johanna, Burgers' Natuur Dierenpark te Arnhem 1925 - 1938, ZieZoo, 2008, Nummer 104, pagina 8 – 9
  5. Historici.nl. Burgers, Johannes Gerhardus Hendrikus (1870-1943)
  6. a b c Burgers' Zoo, Burgers' Zoo Nieuws, april 2008, Pagina 13 - 17
  7. NOS.nl 25 maart 2013
  8. Burgers' Zoo over Burgers' safari
  9. Rimba: het verjaarscadeautje van Burgers’ Zoo. Reformatorisch Dagblad, 14 februari 2008
  10. www.burgerszoo.nl
  11. Informatie over Burgers´s Dierenpark Tilburg