Byzantijns-Seltsjoekse oorlogen
| Byzantijns-Seltsjoekse oorlogen | ||||
| Datum | 1064 tot 1308 (einde van het sultanaat Rûm) | |||
| Locatie | Anatolië | |||
| Resultaat | Grote gebieden verloren aan de Seltsjoeken; Byzantijns-Ottomaanse oorlogen | |||
| Territoriale veranderingen |
Uitgestrekte gebieden in Anatolië voorgoed verloren aan de Seltsjoeken | |||
| Strijdende partijen | ||||
|
||||
| Troepensterkte | ||||
|
||||
| Belangrijke Byzantijns-Seltsjoeken veldslagen | ||
|
Caesarea · Manzikert · Nicaea (1077) · Antioch · Nicea (1099) · Myriokephalon |
De Byzantijns-Seltsjoekse oorlogen waren een reeks van belangrijke veldslagen die de macht over Anatolië verschoof van de Byzantijnen naar de Seltsjoeken. Terwijl ze elkaar bevochten hadden beide te maken met grote onrust binnen hun eigen grenzen, vooral wanneer ze een nederlaag hadden gelegen.
Inhoud |
Wat vooraf ging [bewerken]
Het West-Romeinse Rijk was verslagen in 476 nadat de laatste Romeinse keizer werd gedwongen afstand te doen van de troon. Het Oost-Romeinse Rijk bleef echter bestaan en veranderde steeds meer in een Grieks rijk in plaats van Latijns, het "nieuwe" Griekse rijk wordt door geschiedkundigen aangeduid als het Byzantijnse Rijk. Na de aanvallen van de Arabische veroveringslegers in de 7e eeuw en 8e eeuw, hadden de Byzantijnen vanaf het einde van de 10e eeuw tot het begin van de 11e succes met het terugdringen van invallen en ze wisten een sterk rijk neer te zetten onder Basileios II in 1025.
In de 9e en 10e eeuw waren Turkse volkeren bekeerd tot de islam. De dynastie van de Seltsjoeken stichtte een sterke staat in Centraal-Azië. De Seltsjoeken trokken in het begin van de elfde eeuw op naar het Midden-Oosten. In 1055 veroverden zij Bagdad, de hoofdstad van het Arabische kalifaat.
Aanvaringen tussen de Seltsjoeken en de Byzantijnen vonden pas plaats na de regeerperiode van Basileios II toen de Byzantijns-Georgisch oorlogen waren beslecht in het voordeel van het Byzantijnse Rijk, mede door Seltsjoekse aanvallen op Georgië.
De Seltsjoeken hadden een goede tijd om aan te vallen. Het Byzantijnse Rijk had te maken met zwakke heerschappen, de verovering van Sicilië door de Noormannen en het Schisma, terwijl het kalifaat aanzienlijk was verzwakt door haar oorlogen tegen de Fatimiden en de Byzantijnen.
1064-1071 [bewerken]
 Slag bij Manzikert |
De Seltsjoeken onder leiding van Toghrül Beg hadden sinds het begin van de 11e eeuw hun gebied vanuit Centraal-Azië richting het westen uitgebreid. Daarbij onderwierpen ze verschillende Arabische stammen. In 1055 veroverden zij Bagdad, de hoofdstad van het kalifaat. Toghrül Beg heerste als wereldlijk heerser waarbij hij de geestelijke autoriteit van de Abbasidische kaliefen bleef erkennen.
De Byzantijnen sloegen terug en zij wisten hun gebied uit te breiden in Edessa en Syrië. Later, in 1067 vielen de Seltsjoeken Caesarea in de Slag bij Caesarea aan en in 1069 Iconium (Konya).
Een Byzantijnse tegenaanval in 1069 dreef de Seltsjoeken weg van deze gebieden. Andere aanvallen door de Byzantijnen wisten de Seltsjoeken terug te dringen over de Eufraat.
De Seltsjoeken onder leiding van Alp Arslan versloegen de Byzantijnen in de Slag van Manzikert en daarmee lag Klein-Azië voor hen open.
1071-1096 [bewerken]
| Beleg van Nicea en Beleg van Antiochië |
Na Manzikert concentreerden de Seltsjoeken zich op hun gebieden in Centraal-Azië. Alp Arslan werd in 1072 gedood nabij de rivier de Oxus. Na diens dood kwam Malik Sjah I aan de macht en ook hij zou het rijk van de Seltsjoeken sterk uitbreiden.
Het Byzantijnse Rijk werd opnieuw verslagen in Anatolië en verloor Nicea in 1077. Alexius I kwam in 1081 aan de macht, maar ondanks zijn hervormingen werd ook Antiochië in 1084 ingenomen door de Seltsjoeken en daarmee ook de rest van Byzantijns Syrië.
Na de dood van Malik Sjah I in 1092 viel het Seltsjoekse rijk uiteen in drie verschillende delen. Elk deel werd geregeerd door een van de zonen van Malik Sjah.
Alexius Comnenus vroeg in 1094 om hulp bij Paus Urbanus II om de Seltjsoeken te bestrijden. Dit zou uiteindelijk leiden tot de Kruistochten.
1096 - 1176 [bewerken]
Na de schreeuw om hulp van Alexius kwamen de eerste kruisvaarders in 1096 aan. Door de verdeeldheid van het Seltsjoekse rijk konden zij vrij eenvoudig de Seltsjoeken verslaan. Met hulp van de kruisvaarders wisten de Byzantijnen zuidelijk Anatolië en Nicea (Beleg van Nicea) te heroveren. Antiochië werd veroverd door de kruisvaarders. Zij stichtten een Kruisvaarderstaat die een vazalstaat werd van het Byzantijnse rijk.
Nadat Alexius I was overleden kwam Johannes II aan de macht. De Seltsjoeken waren nu grotendeels uit elkaar gevallen en waren nog maar losjes met elkaar verbonden. Johannes II heroverde in een serie van campagnes delen van Anatolië. Onder zijn bewind werd de grens oostwaarts verschoven en kwam dicht bij de vijandelijke hoofdstad Iconium te liggen. Ook Trebizonde aan de Zwarte Zee werd tijdens zijn bewind heroverd.
Johannes II stierf in 1143 en had de macht van het Byzantijnse Rijk hersteld. Zijn zoon, Manuel Comnenus, kon de grens echter niet verder verschuiven. En in 1176 werden de Byzantijnen door de Seltsjoeken verslagen bij de Slag bij Myriokephalon. De slag was tactisch gezien onbeslist, maar de veroveringen door de Byzantijnen kwamen tot een stilstand.
1176 - 1204 & 1260s [bewerken]
Manuel II overleed in 1180 en tussen 1180 en 1204 werd het Byzantijnse rijk bestuurd door corrupte en zwakke keizers. In 1204 werd het Byzantijnse rijk opgedeeld in de rijken van Nicaea, Trebizond and Epirus. Het rijk van de Seltsjoeken die steeds verder verdeeld raakten werd in 1260 grotendeels vernietigd door de Mongolen.
Erfenis [bewerken]
Het oorlogsgeweld eindigde niet volledig, maar de conflicten werden steeds meer uitgevochten in kleine schermutselingen. Nadat het Byzantijnse rijk opnieuw werd gevormd en de Turken min of meer waren verenigd onder de Ottomanen ontstond er een nieuwe serie oorlogen die uiteindelijk zou leiden tot de ondergang van het Byzantijnse rijk met de Val van Constantinopel in 1453.
De oorlog zorgde ervoor dat de macht in het Midden-Oosten van de Byzantijnen en Fatimiden verschoof naar de Turken en uiteindelijk de Mamelukken. Maar de oorlog had nog veel grotere consequenties. Nooit meer zou een christelijk rijk zoveel militaire en politieke macht over het Midden-Oosten krijgen. En naarmate de bevolking in Anatolië zich meer en meer tot de islam bekeerde werd de kans op een succesvolle herovering kleiner en kleiner. Voor de Turken was het het begin voor een machtstijdperk. Ondanks de aanvallen door de kruisvaarders vanuit het westen en de Mongolen vanuit het oosten wisten de Turken zich langzaam maar zeker bij de wereldmachten te voegen.
