Caert van't Landt van d'Eendracht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Caert van't Landt van d'Eendracht

De Caert van't Landt van d'Eendracht is een kaart uit 1627, gemaakt door Hessel Gerritsz. Het is een van de vroegste kaarten van Australië en laat goed zien hoe weinig toen nog bekend was van de westkust. De kaart is gebaseerd op een aantal reizen die vanaf 1606 (de tocht van Dirk Hartog) werden gemaakt.

Beschrijving[bewerken]

De kaart is gericht zodat noord links is en geeft de breedtegraad van 20° tot 35° ten zuiden van de evenaar weer. De kaart laat daarnaast de steenbokskeerkring zien. De linkerkant van de kaart toont een rivier, met de tekst Willems revier, besocht by 't volck van 't Schip Mauritius in Iulius A°. 1618. (de Willemsrivier, bezocht door de bemanning van het schip Mauritius in juli 1618). Welke rivier dit was is onbekend; waarschijnlijk gaat het hier om de tegenwoordige Ashburton River.[1] Linksonder is een aantekening Hier ist Engels schip de Trial vergaen in Iunias, A° 1622 (hier is het Engelse schip Tryall vergaan in juni 1622). Waarschijnlijk was dit de eerste keer dat de Tryal Rocks in kaart werden gebracht. Hun bestaan werd pas in de jaren zestig van de twintigste eeuw erkend.

De meest linkse kant van de kaart laat een tamelijk rechte kustlijn zien, gelegen tussen de 21° en de 26° ten zuiden van de evenaar, met daarbij de aantekening 'T Landt van de Eendracht, opghedaen by Dirck Hartogs met 't Schip d'Eendracht in October A° 1616 (het land van de Eendracht, ontdekt door Dirk Hartog van de Eendracht in oktober 1616). Deze aantekeningen zijn vet gedrukt, waardoor de impressie wordt gewekt dat de Nederlanders het gehele land waarschijnlijk zo noemden. Precies op de 26ste parallel staan de woorden: "Dirk Hartog rec"; dit is de aanduiding voor de plaats die tegenwoordig bekend staat als Dirk Hartogeiland. Het middelste derde stuk van de kaart heeft twee belangrijke aantekeningen. Op een staat Fr. Houtman's abrolhos, dat de eilandengroep laat zien die ontdekt werden door Frederik de Houtman in 1619 en die tegenwoordig bekend staan als de Houtman Abrolhos. Hoewel de kaart niet de eerste was die de eilanden toonde is het wel de eerste bekende die de naam weergeeft. De tweede aantekening, Tortelduyff (tortelduif), is iets ten zuiden (dus naar rechts) van de Houtman Abrolhos geschreven. Deze plaats is tegenwoordig bekend als Turtle Dove Shoal. Men denkt dat deze gevaarlijke zandbank het eerst werd ontdekt door het schip Tortelduif; er bestaan documenten waarin staat dat dit schip op 21 juni 1623 te Batavia aankwam.[2] De Caert van't Landt van d'Eendracht is de eerste bekende kaart die deze plek weergeeft.

Het meest rechtste derde gedeelte van de kaart laat een gedeelte van de kustlijn zien, waarop staat: 't Landt van de Leeuwin beseylt A° 1622 in Maert (land bezeild door het schip Leeuwin in maart 1622). Men denkt dat dit de kust is tussen hedendaags Hamelin Bay en Point D’Entrecasteaux.[3] Bij delen van de kustlijn staan de teksten Duynich landt boven met boomen ende boseage (duinen met bomen en bossen erop), Laegh ghelijck verdroncken landt (laag en ondergelopen land) en Laegh duynich landt (laag land met duinen). Dit gedeelte is vooral interessant omdat het logboek van de Leeuwin verloren is gegaan en er maar weinig bekend is van de reis van het schip.

Portal.svg Portaal Marine
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Tent, Jan (March 2006). The importance of bygone placenames. Placenames Australia: Newsletter of the Australian National Placenames Survey: 10–11 .
  2. Heeres, Jan Ernst, The part borne by the Dutch in the discovery of Australia 1606-1765, Project Gutenberg of Australia edition, Luzac & co., London, 1899
  3. Voyages - 1622 - Leeuwin. South Land to New Holland : Dutch chartin of Australia 1606–1756. National Library of Australia Geraadpleegd op 2008-01-30