Caroline van Dommelen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Caroline van Dommelen
Caroline van Dommelen c. 1914
Caroline van Dommelen c. 1914
Algemene informatie
Volledige naam Caroline Christina Charlotte van Dommelen
Geboren 9 november 1874
Overleden 4 maart 1957
Land Vlag van Nederland Nederland
Werk
Jaren actief 1911-1918 (film)
Beroep Actrice
Journaliste
Schrijfster
Regisseuse
Boerin
Feministe
Politica
Ruiter
Redactrice
(en) IMDb-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

Caroline Christina Charlotte van Dommelen[1] (Rotterdam, 9 november 1874Amsterdam, 4 maart 1957), ook wel bekend als Caro Heye, was een Nederlandse actrice, journaliste, schrijfster, regisseuse, boerin, feministe, politica, ruiter en redactrice.[2]

Levensloop[bewerken]

Van Dommelen werd geboren als dochter van toneelspeler Carolus Christiaan van Dommelen en Anna van Duijl. Ze was een van negen kinderen. Van haar broers en zussen zijn drie anderen ook bekende acteurs geworden: Frits van Dommelen (1867-1932), Jan van Dommelen (1878-1942) en Louis van Dommelen (1885-1970).[3] Hoewel ze niet opgroeide in een welvarend gezin, had ze wel de kans een studie te volgen aan de toneelschool. Ze was hier van 1889 tot en met 1893 ingeschreven.[4] Hierna sloot ze zich aan bij het Nederlandsch Toneel, waar ze tot en met 1902 werkzaam was als actrice. Ze maakte haar debuut met de rol van een travestiet in Matthias Sandorff.[5]

Van Dommelen trouwde in deze periode en maakte via haar echtgenoot kennis met de rijkere kringen. Haar vermogen werd alsmaar groter, waardoor ze in staat was de zorg op zich te nemen van zowel de zoon van haar zus Johanna als die van Frits.[6] In 1902 stapte ze uit het gezelschap van het Nederlandsch Toneel om te werken als journaliste. Ze reisde de hele wereld rond om verslag te doen als correspondente. Intussen schreef ze ook causerieën in het Frans.[5] Ze keerde voor een korte periode terug naar het theater in 1906, om vervolgens al snel te verhuizen naar Maartensdijk. Dit was mogelijk een poging te ontvluchten aan het schandaal van haar zus Johanna, die in 1905 trouwde met een Canadese Indiaan.[2] Caroline was haar enige zus die haar steunde in haar huwelijk. Ze was het enige familielid dat aanwezig was bij het huwelijk in Londen en bezocht het echtpaar zelfs in Canada in 1909.[6]

Om rond te komen, werd Van Dommelen boerin. Ze hield zich bezig met bijenhouden, varkens mesten en koeien melken. Ze bracht haar tijd het liefst door met paardrijden. Van Dommelen keerde echter al snel terug naar het acteervak. In 1907 sloot ze zich aan bij het Amsterdamsch Tooneelgezelschap. Hier behaalde ze de status van een geliefde actrice met haar vertolking van de titelrol in het toneelstuk Silvia Silombra.[5] Door de jaren heen was ze verbonden aan verschillende toneelgezelschappen, waaronder het Residentietoneel, Rotterdamsch Toneel, Gezelschap Louis de Vries en Bouwmeestertoneel.[4] In 1911 maakte ze kennis met de film. Samen met haar broers Jan en Louis begon ze vanaf augustus dat jaar in films te spelen voor Filmfabriek F.A. Nöggerath. Ze maakte haar debuut met de vrouwelijke hoofdrol in Ontrouw (1911). Bij haar tweede film, De bannelingen (1911), kreeg ze ook een gedeelde regietaak. Hiermee vestigde ze haar naam als Nederlands eerste vrouwelijke cineast.[2]

Naast de titel van Nederlands eerste vrouwelijke cineast, was Van Dommelen een van Nederlands eerste filmactrices. Ze speelde zowel hoofdrollen als bijrollen, totdat ze zich vanaf 1918 bezig begon te houden met politiek. Ze zette een punt achter haar carrière in zowel film als toneel om politica te worden. Ze meldde zich in nog hetzelfde jaar als kandidaat voor de Neutrale Partij. Ze werd gekozen als partijlid en was niet veel later ook kandidaat voor de Tweede-Kamerverkiezingen.[7]

Van Dommelen werkte ten slotte als schrijfster van zowel romans en toneelstukken als verschillende versjes.[8] Ze leverde het script van de toneelstukken Alles voor God en Vaderland en Mannen van de daad en schreef de roman Op eenzame hoogte.[9] In haar latere leven stond ze vooral bekend door haar vriendschap met Fien de la Mar.[10] Van Dommelen stierf in 1957 op 82-jarige leeftijd.

Filmografie[bewerken]

Filmografie als actrice
Jaar Titel Rol Opmerkingen
Films
1911 Ontrouw Renée Brachart
De bannelingen Alexandra Iwanovna Medjanof
1912 Vrouwenoogen -
Roze Kate Roze Kate
1913 Don Juan -
Silvia Silombra -
1915 Het Geheim van het Slot Arco -
1916 Een danstragedie Barones
1918 Oorlog en Vrede (1914) Nora de Roqueville
Oorlog en Vrede (1916) Nora de Roqueville
Oorlog en Vrede (1918) Nora de Roqueville

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Instituut voor Nederlandse Geschiedenis Volledige naam
  2. a b c Rustenhoven 250 jaar Stuk over Caroline van Dommelen
  3. Instituut voor Nederlandse Geschiedenis DOMMELEN, Johannes Sebastianus Engelbertus van (1878-1942)
  4. a b Instituut voor Nederlandse Geschiedenis Beroepsachtergrond
  5. a b c Geheugen van Nederland Krantenartikel uit 1909
  6. a b EEN HAAGSE DAME EN EEN INDIAAN Representaties van een gemengd huwelijk in Nederlandse en Canadese nieuwsmedia (1906-1928) - Pagina 101
  7. Instituut voor Nederlandse Geschiedenis Partijfuncties & Bijbehorende partijen
  8. Geheugen van Nederland Gevonden resultaten met Caroline van Dommelen geeft verschillende boeken bestaande uit verzen aan.
  9. Instituut voor Nederlandse Geschiedenis Relevante publicaties
  10. Fien de la Mar: portret van een kunstenaar door Jenny Pisuisse - Pagina 166