Carpe diem

Een zonnewijzer met Carpe Diem als opschrift op een gebouw in het Franse Yvoire (2006)

Carpe diem is een Latijns spreekwoord dat Pluk de dag betekent. De zinsnede is afkomstig van de Romeinse dichter Horatius (Ode 11 uit Boek 1).

Carpe diem dient als metafoor ter aansporing om de dag van heden te gebruiken en om niet tot morgen uit te stellen wat vandaag gedaan kan worden in de zin van de Stoa of het Epicurisme. Horatius zag zichzelf als epicurist . De context is

[...] sapias, vina liques, et spatio brevi

spem longam reseces. dum loquimur, fugerit invida

aetas: carpe diem quam minimum credula postero.

Vertaling:

[...]wees wijs, zeef de wijn en tot een kort tijdsbestek

moet je je lange termijn inkorten. Terwijl wij praten ontsnapt de jaloerse

tijd: pluk de dag en reken zo min mogelijk op morgen

Later werd carpe diem ook wel hedonistisch opgevat als "geniet zoveel mogelijk van de dag van heden".

Gebruik in literatuur

De frase werd veelvuldig geciteerd in 16e en 17e eeuwse literatuur; ze werd onder andere gebruikt in Robert Herricks To the Virgins, to Make Much of Time en in Shakespeares Twelfth Night. Louis Couperus wijdde er een bekend essay aan, waarin hij vertelt hoe zijn vader - die hem Latijn leerde - de vertaling "geniet van den dag" voorstond, terwijl de jonge Couperus uitbundig letterlijk vertaalde als pluk de dag:

pluk den dag. Dweep en droom niet met de schim van het Verleden en wees niet bang voor het spook van de Toekomst, maar sla de verliefde armen vast om het levende, gloeiende Heden. .

Vernoemd

Carpe diem wordt ook wel gebruikt als naam van hotels, restaurants en relaxhuizen. In de Vlaamse gemeente Affligem is Carpe Diem de naam voor een succesvolle theatergroep

Zie ook

• Lijst van Latijnse spreekwoorden en uitdrukkingen
• Memento mori
• Tempus fugit

Referenties

Mediabestanden

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Carpe diem op Wikimedia Commons.