Carpe diem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een zonnewijzer met Carpe Diem als opschrift op een gebouw in het Franse Yvoire (2006)

Carpe diem is een Latijns spreekwoord dat Pluk de dag betekent. De zinsnede is afkomstig van de Romeinse dichter Horatius (Ode 11 uit Boek 1).[1]

Carpe diem dient als metafoor ter aansporing om de dag van heden te gebruiken en om niet tot morgen uit te stellen wat vandaag gedaan kan worden in de zin van de Stoa of het Epicurisme. Horatius zag zichzelf als epicurist.[2] De context is

[...] sapias, vina liques, et spatio brevi
spem longam reseces. dum loquimur, fugerit invida
aetas: carpe diem quam minimum credula postero.

Vertaling:

[...]wees wijs, zeef de wijn en tot een kort tijdsbestek
moet je je lange termijn inkorten. Terwijl wij praten ontsnapt de jaloerse
tijd: pluk de dag en reken zo min mogelijk op morgen

Later werd carpe diem ook wel hedonistisch opgevat als "geniet zo veel mogelijk van de dag van heden".

Gebruik in literatuur[bewerken]

De frase werd veelvuldig geciteerd in 16e en 17e eeuwse literatuur; ze werd onder andere gebruikt in Robert Herricks To the Virgins, to Make Much of Time en in Shakespeares Twelfth Night. Louis Couperus wijdde er een bekend essay[3] aan, waarin hij vertelt hoe zijn vader - die hem Latijn leerde - de vertaling "geniet van den dag" voorstond, terwijl de jonge Couperus uitbundig letterlijk vertaalde als pluk de dag:

pluk den dag. Dweep en droom niet met de schim van het Verleden en wees niet bang voor het spook van de Toekomst, maar sla de verliefde armen vast om het levende, gloeiende Heden.[4]

Vernoemd[bewerken]

Carpe diem wordt ook wel gebruikt als naam van hotels, restaurants en relaxhuizen. In de Vlaamse gemeente Affligem is Carpe Diem de naam voor een theatergroep. Ook is er een kinderdagverblijf in Delft dat de naam Carpe Diem draagt.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. [1] of [2] Analyse van Horatius' oden in Hermeneus 1993 nr 5
  2. Bijvoorbeeld Horatius Epistolae. 1,4,6: Epicuri de grege porcum, ik ben een varken uit de kudde van Epicures
  3. In: Louis Couperus, Korte Arabesken, 1911
  4. [3] Biografie van Couperus door F. Bastet op dbnl