Castelré

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Castelré
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Castelré
Castelré
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Gemeente Vlag Baarle-Nassau Baarle-Nassau
Coördinaten 51° 26′ NB, 4° 47′ OL
Algemeen
Inwoners 199
Detailkaart
Locatie in de gemeente Baarle-Nassau
Locatie in de gemeente Baarle-Nassau
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Castelré is een plaats in de gemeente Baarle-Nassau in de provincie Noord-Brabant.

Castelré is gelegen in een Nederlandse bijna-exclave, vrijwel geheel omsloten door Belgisch gebied, dat slechts over een breedte van 200 meter aan de rest van Nederland vast zit. Het dorp was ooit onderdeel van Minderhout, dat in de Middeleeuwen echter opgedeeld werd tussen het Land van Hoogstraten en de Baronie van Breda. Als zodanig neemt het dorp een eigenaardige positie in: Zo worden water en aardgas door Nederland geleverd, terwijl elektriciteit door een Belgisch bedrijf wordt geleverd. Ook gaat de jeugd in België naar school: De dichtstbijzijnde Belgische plaats Minderhout ligt op één kilometer afstand, terwijl de dichtstbijzijnde Nederlandse plaats, Baarle-Nassau, op 11 kilometer afstand ligt. Hetzelfde geldt voor het kerkbezoek. Ook is Castelré één van de weinige Nederlandse dorpen die Belgen als noorderburen hebben.

Toponymie[bewerken]

Omtrent de oorsprong van de naam Castelré bestaat geen eenduidigheid. Twee mogelijke verklaringen worden doorgaans gegeven:

  • Samenstelling van castra (Romeinse versterking, later: omheinde plaats), en lo (bos)
  • Samenstelling van kast (graanschuur) en haar (zandrug), het laatste via herel verbasterd.
  • Verklaringen waarbij Castelré als weg naar het kasteel (van Hoogstraten) wordt geduid, met een beroep op een reeds in de Romeinse tijd aangelegde weg, lijken niet reëel, daar het Kasteel van Hoogstraten van jongere datum is dan de eerste vermelding (1130) van Castelré.

Geschiedenis[bewerken]

Omstreeks 1130 werd de buurtschap vermeld als Castelre, in 1231 als Casterle, in 1333 als Casterle, in 1404 als Casterlee, en in 1558 als Castel.

Er heeft op het Merkske een watermolen gestaan die vermeld werd in een oorkonde uit omstreeks 1231. De molen was eigendom van de Heren van Breda. Er is van deze watermolen, die al lang verdwenen is, hoegenaamd niets bekend.

In Castelré kwam op 21 november 1870 de eerste (verdwaalde) luchtpost van Nederland aan. De luchtballon kwam uit het door Pruisen omsingelde Parijs met 220 kilo post. Aan de gevel van het gemeentehuis van Baarle-Nassau hangt een gevelsteen die ter gelegenheid van het 100-jarig jubileum van deze gebeurtenis werd aangebracht.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog kwam het op België aangewezen Castelré in een isolement. De Belgische grens werd toen afgeschermd door de Draad. In het plaatselijke café heeft men daarom toen een noodkerk en een provisorisch schooltje ingericht.

De bewoning van Castelré is op twee nabijgelegen plaatsen geconcentreerd. Het Groeske is de oudste kern. Zuidelijk daarvan ligt de Schootsenhoek, die van jongere datum is.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Het Groeske heeft een karakteristiek driehoekig dorpsplein, heringericht in 2008. Bij deze gelegenheid werd een arduinen bank geplaatst, met daarin een gedicht gegraveerd van de Baarlese dichteres Sonja Prins. Zie ook de lijst van gemeentelijke monumenten in Castelré

Natuur en landschap[bewerken]

Castelré ligt op een zandige hoogte die zich bevindt tussen de lagergelegen stroomdalen van het Merkske in het noorden, de Hollandse Loop in het zuiden, en de Mark in het westen, die alle drie grensriviertjes zijn. Rond Castelré heeft zich een complex van bolle akker gevormd. Castelré heeft zich ontwikkeld als kransakkerdorp. Het Merkske is tegenwoordig een natuurgebied, waar wandelingen zijn uitgezet.

Ook zijn er een aantal wandelingen in en om Castelré uitgezet: Het Watermolenpad, het Jan Huet-pad en het Markvalleipad.

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Minderhout, Ulicoten, Baarle, Wortel

Bronnen[bewerken]

  • Kultuurhistorische Verkenningen in de Kempen, deel II. 1961
  • Jansen, J. en Tuijl, A. van, Typisch Baarle, de puzzel (uit)gelegd, 2005

Externe link[bewerken]