Catalonië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Catalonië
Catalunya, Cataluña, Catalonha
Regio van Spanje Vlag van Spanje
Flag of Catalonia.svg Escut de Catalunya (apuntat).svg
(Details)
Ligging van Catalonië in Spanje
Algemeen
Oppervlakte 32.113 km²
Inwoners (2011) 7.553.650 (235 inw/km²)
Hoofdstad Barcelona
Politiek
President Artur Mas i Gavarró (CiU)
Overig
Volkslied Els Segadors
Talen Catalaans, Spaans en Aranees
Tijdzone +1
ISO 3166-2 ES-CT
Website Generalitat de Catalunya
Portaal  Portaalicoon   Spanje

Catalonië (Catalaans: Catalunya, Spaans: Cataluña, Aranees: Catalonha) is een van de 17 autonome regio's van Spanje met als hoofdstad Barcelona. Het heeft een inwonertal van meer dan 7,5 miljoen inwoners, deze inwoners worden Catalanen genoemd. De Catalaanse Nationale Feestdag wordt gevierd op 11 september.

Catalonië ligt in het noordoosten van Spanje aan de kust van de Middellandse Zee en heeft een kustlijn van 580 kilometer die bestaat uit de Costa Brava, Costa del Maresme, Costa del Garraf en de Costa Daurada. De regio grenst in het zuiden aan de Comunidad Valenciana, in het westen aan Aragón en in het noorden aan Frankrijk en Andorra.

Het heeft drie officiële talen: Catalaans, Spaans en Aranees dat gesproken wordt in de Vall d'Aran, een regio in de Catalaanse Pyreneeën. Het is een van de drie welvarendste regio's van Spanje. Catalonië heeft een sterk ontwikkelde eigen identiteit en het gebruik van de Catalaanse taal wordt door de deelstaatregering sterk gepromoot.

Catalonië viert op 23 april het feest van de patroonheilige, Sant Jordi. Volgens de traditie krijgen op die dag vrouwen een roos en mannen een boek. In Barcelona staan op deze dag overal bloemenstalletjes en boekenkraampjes.

Op 28 juli 2010 besloot het parlement van Catalonië met 68 stemmen voor, 55 tegen en 9 onthoudingen stierengevechten te verbieden. De wet is op 1 januari 2012 in werking getreden. Hiermee is het de eerste autonome regio op het Spaanse vasteland waar dit verboden is, nadat het in 1991 al verboden was op de Canarische Eilanden.[1][2]

Catalonië in Spanje[bewerken]

De Catalanisten zien Catalonië liefst onafhankelijk. Volgens het "Autonomiestatuut van Catalonië 2006" wordt het niet alleen als een van de 17 autonome regio's van Spanje beschouwd, maar ook als een nationaliteit. Het is echter geen apart land, maar een onderdeel van Spanje. De Spaanse regering heeft hier bovendien aan toegevoegd dat deze benoeming als natie puur taalkundig is en politiek of juridisch van geen enkele waarde, aangezien de Spaanse grondwet slechts één natie erkent: het Koninkrijk Spanje.

In 2006 diende de Partido Popular (PP) bij het Spaanse Hooggerechtshof een verzoek in tot herziening van de term 'natie' voor Catalonië. De PP achtte de omschrijving als een natie (Catalonië), binnen een andere natie (Spanje), onconstitutioneel en daarom in strijd met de grondwet. Hoewel de uitspraak van het hof vier jaar later, in 2010, vrij mild was over het statuut, is het bezwaar tegen de term natie door het hof overgenomen en vervolgens geschrapt uit de tekst. Dit heeft veel protest in Catalonië opgeleverd, en de Catalaanse politieke klasse ging zich bezinnen op de te nemen stappen.

Op 11 september 2012 betoogden meer dan een miljoen Catalanen in Barcelona voor onafhankelijkheid.[3]

Op 12 december 2013 kondigde de Catalaanse premier Artur Mas i Gavarró aan dat zijn regio een referendum over zelfbeschikking zal houden op 29 november 2014. De regering van Spanje gaf meteen aan dit referendum te zullen blokkeren, omdat het volgens haar ongrondwettelijk is.[4]

Bij de Catalaanse parlementsverkiezingen van 25 november 2012 kwamen de volgende resultaten uit de bus. Verdeling van 135 zetels:

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Provincies van Catalonië
Comarca's van Catalonië

Catalonië bestaat uit vier provincies (cijfers 2012/2011)[5] [6]

Provincie Inwonertal Hoofdstad Inwonertal
Barcelona 5.549.224 Barcelona 1.615.448
Gerona
(Catalaans: Girona)
760.722 Gerona
(Catalaans: Girona)
96.722
Lerida
(Catalaans: Lleida)
442.370 Lerida
(Catalaans: Lleida)
138.416
Tarragona 813.287 Tarragona 134.085
Totaal 7.565.603

De vier provincies zijn onderverdeeld in 41 comarca's (Catalaans: comarques). Deze werden voor het eerst door de Generalitat gebruikt in 1936, maar raakten daarna door de Spaanse Burgeroorlog en de daaropvolgende dictatuur van Francisco Franco in de vergetelheid. In 1987 werd het gebruik van de comarca's opnieuw als extra territoriale indeling (provincies én comarca's) gelegaliseerd en officieel gemaakt.

Nuvola single chevron right.svg Zie ook de comarca's van Catalonië

De grootste steden van Catalonië, met elk meer dan honderdduizend inwoners, zijn, naast de provincie-hoofdsteden: L'Hospitalet de Llobregat, Badalona, Terrassa, Sabadell, Mataró, Santa Coloma de Gramenet en Reus.

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van Catalonië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Catalaanse Opstand, 1842

Het gebied dat nu bekendstaat als Catalonië, is net als de rest van het Iberisch Schiereiland overheerst door vele volkeren: de Grieken, Carthagenen, Romeinen, Visigoten, Moren en ook de Fransen gedurende enkele korte periodes.

De Catalaanse cultuur ontstond pas in de Middeleeuwen, onder heerschappij van de Graven van Barcelona en het Koninkrijk Aragón. Catalonië was een belangrijke maritieme macht en breidde door handel en strijd het Rijk van Catalonië en Aragón uit met de Comunitat Valenciana, de Balearen, het zuiden van Italië, Sardinië, Sicilië en delen van Griekenland. In 1469 trouwden koningin Isabella I en koning Fernando II van Aragón. Castilië en Catalonië/Aragón werden echter niet in één groot koninkrijk verenigd.

De Catalanen hielden hun eigen wetten, maar deze zelfstandigheid verdween langzaam maar zeker. Catalonië verloor een groot aantal oorlogen, waardoor de macht steeds meer in Madrid gecentraliseerd werd. Het belangrijkste verlies was de Spaanse Successieoorlog na het overlijden van koning Carlos II in 1700. De Catalanen wilden toen een lid van de Oostenrijkse Habsburg-dynastie als opvolger, terwijl koning Carlos II voor het Franse Huis Bourbon gekozen had. De Catalaanse troepen werden echter gedwongen tot overgave op 11 september 1714 en Felipe V werd de nieuwe koning van het land. Kort daarna werden alle Catalaanse politieke instituten en het Catalaans door hem verboden en kwam Catalonië onder militair gezag van de nieuwe koning.

Blauwe estelada, embleem van de onafhankelijkheidsbeweging.
Rozenverkopers op Sant Jordi in Barcelona

In de tweede helft van de 19e eeuw werd Catalonië een belangrijk industrieel centrum. Het waren het roerige tijden met bloedige confrontaties zoals de Tragische week in 1909. Desalniettemin kreeg de welvarende regio tijdens de Tweede Spaanse Republiek, opgericht in 1931, meer onafhankelijkheid door middel van een officieel statuut. Aan deze opkomst kwam echter een abrupt einde door het begin van de Spaanse Burgeroorlog, dus in 1936, en de daaropvolgende dictatuur van generaal Francisco Franco. Alles wat Catalaans was, of beter gezegd alles wat volgens de dictator niet-Spaans was, was in deze periode strikt verboden. Overtredingen werden zwaar bestraft. Velen werden opgesloten, onder andere in het kasteel van Montjuïc. Catalaanse boeken mochten vanaf de jaren 40 wel weer gedrukt worden, maar niet voor publiekelijk gebruik.

Na de dood van Franco in 1975 kwam voor Spanje een einde aan 36 jaar dictatuur. Drie jaar later kreeg de regio weer een sterker eigen cultureel karakter en iets meer politieke onafhankelijkheid. Tegenwoordig is Catalonië een van de drie belangrijkste autonome regio's van het land, met name door de grote internationale aantrekkingskracht van metropool Barcelona.

De democratische staatshervorming, gaf op 22 december 1979 aan Catalonië het statuut van autonome regio binnen het Koninkrijk Spanje en zo werd het Catalaans in de nieuwe grondwet erkend als "coöfficiële" taal. Op 9 augustus 2006 werd een nieuw statuut door de Spaanse regering aanvaard. Sindsdien beschouwt Catalonië zich als een natie binnen de Spaanse staat. Het beleid besteedt veel energie aan de normalisering van de Catalaanse taal en cultuur. Desondanks blijft de ontevredenheid met de positie van de autonome regio en de beperkte zelfstandigheid voor onvrede zorgen. Zo organiseerde de Assemblea Nacional Catalana op 11 september 2012 de grootste betoging ooit in Barcelona, onder het parool "Catalonië, een nieuwe Europese staat". Het jaar daarop volgde op dezelfde dag de Catalaanse Weg, een manifestatie geïnspireerd door de Baltische Weg, een mensenketting van El Pertus bij de Franse grens tot Alcanar op de grens met het Land van Valencia met goed anderhalf miljoen deelnemers. De vreedzame, maar groeiende beweging verwekt bij de nationale regering in Madrid, die meer voelt voor een sterke, centrale staat, toenemende bezorgdheid.[7]

Economie[bewerken]

Catalonië is van oudsher een van de meest industriële regio’s van Spanje. De Catalaanse economie groeide van 2004-2005 dan ook 3,3% sneller dan het gemiddelde Spaanse groeipercentage. Catalonië zorgt voor ongeveer 20% van het Spaanse totale bruto binnenlands product (bbp), terwijl het 16% van de bevolking huisvest. De belangrijkste industrieën zijn de bouw, textiel, dienstverlening en toerisme. Catalonië is de populairste vakantiebestemming van Spanje: in 2005 kwamen meer dan 13,2 miljoen toeristen naar de regio, meer dan 25% van het totale aantal bezoekers aan Spanje en 12,7% meer dan in 2004. De meeste bezoekers gingen naar toeristische badplaatsen aan de Costa Brava en de Costa Dorada, naar de stad Barcelona of naar de Catalaanse Pyreneeën om te skiën. Barcelona is op het gebied van vastgoed de duurste stad van Spanje: op 31 december 2005 kostte één vierkante meter grond in Barcelona 3700 euro. De aandelenbeurs van de stad, "Bolsa de Barcelona", is, na die van Madrid, de grootste van het land.

Het bbp van Catalonië bedroeg in 2011 € 210 miljard en het bbp per inwoner € 28.270.[8] Het economische en financiële centrum van Catalonië is zonder twijfel Barcelona.

De Catalaanse economie heeft een sterk industrieel profiel:

33% van het land wordt gebruikt voor de landbouw. De meest verbouwde gewassen zijn maïs, (wijn)druiven, olijven en granen.

Taal[bewerken]

Catalaanse taalgebied
Nuvola single chevron right.svg zie Catalaans (taal) voor het hoofdartikel over dit onderwerp

In Catalonië zijn er drie officiële talen: het Catalaans, het Spaans en het Aranees. In de hoofdstad Barcelona wordt er Spaans en Catalaans gesproken, maar op plattelandsgebieden komt het voor dat de bevolking geen Spaans spreekt. Het Aranees wordt gesproken in de Val d'Aran in het noordwesten van Catalonië.

Het Catalaans is een Romaanse taal taal en lijkt ook veel op andere Romaanse talen als Spaans, Frans en Italiaans.

Het Catalaans is officieel de eerste taal van Catalonië, samen met het Spaans is het er, volgens de Spaanse grondwet 'co-officieel'. In Spanje zelf wordt deze laatste taal daarom aangeduid met Castiliaans ((es) Castellano): het is niet de taal van geheel Spanje en is dus ook niet "Spaans" te noemen (niet alleen Catalonië heeft officieel een andere taal, ook in het Baskenland en Galicië worden andere talen gesproken).

In de geschiedenis van Spanje zijn er lange periodes waarin het gebruik van het Catalaans werd onderdrukt, voor het laatst onder de dictatuur van Franco. De Catalanen werden toen verplicht Castiliaans te gebruiken, de eigen taal was verboden. Sinds het einde van het Franco-regime is het Catalaans gedeeltelijk in ere hersteld en wederom een officiële taal in Catalonië.

Vandaag de dag probeert de Catalaanse regering, de Generalitat de Catalunya, met groot succes, het gebruik van het Catalaans te bevorderen. Deze initiatieven worden vaak door de nationale justitie en staat geblokkeerd. Het onderwijs wordt zowel in het Spaans als het Catalaans aangeboden, hoewel de Generalitat probeert het Catalaans als voorkeurstaal in te stellen. Overheidsinformatie wordt tweetalig aangeboden. Daarnaast zijn Catalaanse media, ziekenhuizen, banken, restaurants wettelijk verplicht om informatie in beide talen beschikbaar te hebben.
De Catalaanse taalpolitiek is omstreden door de voortdurende twisten met de Spaanse overheid. Voorstanders van de taalpolitiek achten het beleid nodig om de Catalaanse taal en cultuur te bewaren, tegenstanders beweren dat dit geldverspilling is en een verminderde kennis van het Spaans zou veroorzaken, een wereldtaal, ten gunste van de eigen Catalaanse taal.

De derde officiële taal van Catalonië is het Aranees (niet door Spanje erkend). Dit is een Romaanse taal die kan worden gezien als een variant van het Franse Occitaans. De taal wordt gesproken door de ongeveer 7500 inwoners van de Val d'Aran in de Pyreneeën. Buiten deze relatief kleine regio wordt de taal niet of nauwelijks gesproken.

Gebruik[bewerken]

Kennis van de Catalaanse taal
Vaardigheid Percentage
kan verstaan 94,5%
kan spreken 74,5%
kan lezen 74,3%
kan schrijven 49,8%
Bevolking 100%

Bijna 95% van de inwoners zegt de taal te kunnen verstaan (gegevens 2001). Minder dan de helft kan de taal schrijven; in 1986 was dat slechts 31%. Tijdens de dictatuur van Franco was het verboden om Catalaans te gebruiken anders dan in huiselijke kring. Ook het bezit van boeken in het Catalaans was verboden.

In 2003 heeft de regering van Catalonië een onderzoek gedaan naar het gebruik van het Catalaans in het privé-leven. Gebleken is dat weliswaar 50,1% de taal elke dag gebruikt, maar dat 45% het Catalaans zelfs niet binnen de familie gebruikt.

Dat veel inwoners van Catalonië geen Catalaans spreken wordt mede veroorzaakt doordat in de jaren 60 en 70 van de 20e eeuw velen vanuit andere delen van Spanje naar Catalonië verhuisden en nooit Catalaans hebben geleerd. Hierdoor hebben veel inwoners van Catalonië Spaanstalige ouders die geen Catalaans spreken: ze 'switchen’ voortdurend tussen Catalaans en Spaans. Buiten de familiekring gebruikt slechts 48% het Catalaans om onbekenden aan te spreken, tegen 41,7% het Spaans en 8,6% afwisselend in beide talen.

Catalaans wordt niet alleen in Catalonië gesproken, maar ook in de Comunidad Valenciana, de Balearen en een klein deel van Aragón. Buiten Spanje wordt het, op zeer bescheiden schaal, ook gesproken in de Roussillon in Frankrijk (vandaag de dag gelegen in het departement Pyrénées-Orientales en aangeduid als Catalunya Nord) en Alghero op Sardinië. Andorra is het enige land ter wereld waar Catalaans de officiële voertaal is.

Klimaat[bewerken]

Catalonië kent aan de kust een mediterraan klimaat met zachte winters en warme zomers. In het binnenland zijn de winters, door de verminderde invloed van de zee en de aanwezigheid van bergen, kouder. De Catalaanse Pyreneeën die tot bijna 3500 meter hoog reiken, kennen een bergklimaat. De hoge Pyreneeën kennen 's winters veel sneeuw en zelfs in de zomer kan er sneeuw blijven liggen. Het aangename klimaat aan de kust en de koude winters in de bergen, op korte afstand van Barcelona, trekt veel zomer- én wintersporttoerisme.

De neerslag in de Pyreneeën valt onregelmatig. Om uitdroging van de lager gelegen gebieden te voorkomen, zorgen stuwmeren (Spaans: embalses; Catalaans: pantalles) voor regulering van de watervoorziening.

Klimaatgrafiek van Lerida
Klimaatgrafiek van Barcelona

Werelderfgoedlijst[bewerken]

Catalonië heeft verschillende cultuurgoederen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO laten plaatsen:

Natuur[bewerken]

Coma Oriola
Landschap van Aigüestortes
Klooster op Montserrat
La Serra del Cadí
Het vestingstadje Cruïlles
De rivier de Foix

Catalonië heeft een zeer afwisselend landschap, bestaande uit bergen, rotskusten, uitgestrekte velden en rivierdelta's, waarvan de belangrijkste de Ebrodelta is.

Natuurreservaten[bewerken]

Bergen in Catalonië[bewerken]

Catalaanse Pyreneeën[bewerken]

  • 3141 m: Pica d'Estats
  • 3048 m: Pic de Sotllo
  • 3033 m: Pic de Comaloforno
  • 3015 m: Besiberri Nord
  • 3014 m: Punta Alta de Comalesbienes
  • 3010 m: Tuc de Molières
  • 2983 m: Pic de Peguera
  • 2952 m: Punta Senyalada
  • 2949 m: Pic de Subenuix
  • 2946 m: Coma Pedrosa
  • 2945 m: Pic de Canalbona
  • 2933 m: Gran Tuc de Colomores
  • 2911 m: Puig Pedrós

Catalaans kustgebergte[bewerken]

  • 1712 m: Montseny
  • 1515 m: Puigsacalm
  • 1442 m: Caro
  • 1345 m: El Negrell
  • 1343 m: Mola de la Bota
  • 1236 m: Sant Jeroni (Montserrat)
  • 1203 m: Tossal de la Baltasana
  • 1163 m: Roca Corbatera
  • 1181 m: L'Espina
  • 1120 m: Mola dels Quatre Termes
  • 1104 m: La Mola
  • 1057 m: Montcau

Rivieren in Catalonië[bewerken]

Kusten[bewerken]

De ruige kust van de "Costa Brava" staat bekend als een van de mooiste kusten van Spanje. Het zuidelijke uiteinde van deze kustlijn bestaat uit zeer toeristische badplaatsen zoals Lloret de Mar en Blanes. Jaarlijks trekken duizenden jongeren uit Noord-Europa naar deze dorpen voor hun zomervakantie. De rest van de Costa Brava is wat minder toeristisch en biedt rustigere locaties, waar ook gedoken kan worden, zoals Empúries en de Illes Medes.
Ook de badplaats Salou aan de Costa Dorada is de gehele zomer een Noord-Europese vakantiekolonie. Buiten de zeer drukke toeristische trekpleisters biedt de Costa Dorada ook nog rustige stranden en natuur.

Geologie[bewerken]

De regionale geologie van Catalonië wordt gekenmerkt door grote verscheidenheid, zowel in lithologie (type gesteente) en geologische ouderdom als in geomorfologie. Ruwweg valt Catalonië in te delen in drie geologische gebieden:

Deze drie gebieden hangen samen wat betreft ontstaan, maar zijn toch erg verschillend:

  • De Pyreneeën zijn een gebergte dat ontstaan is bij de botsing van de Iberische microplaat tegen en langs de Euraziatische plaat. Het noorden van Spanje raakte het zuiden van Frankrijk, een collisie die begon ten tijde van het vroege Tertiair (zo'n 60 miljoen jaar geleden). Het Iberisch Schiereiland kwam niet recht noord-zuid met Frankrijk in botsing; er vond rotatie plaats. De Iberische plaat lag verder westelijk dan het gebied ten zuiden van Frankrijk en deze sinistrale beweging (het Franse deel beweegt dan relatief westwaarts ten opzichte van het Spaanse deel -en andersom-) wordt gerepresenteerd door een geologische breuk (zijschuiving) die in de Axiale Zone van de Pyreneeën wordt teruggevonden. Voorafgaand aan de botsing van Iberia en Europa, ontstonden in de Pyreneeën grote granitische complexen, zoals de Maladeta-graniet. Ook ontstonden voorlandbekkens aan weerszijden van de Pyreneeën. Op grotere schaal zijn het Aquitaans bekken en het Ebro-bekken hier het gevolg van. Op kleinere schaal en dichter bij de interne zone van de Pyreneeën ontstonden zogenaamde piggy-back basins. Dit zijn bekkens in de meer distale gedeeltes van gebergten waarin grootschalige overschuivingsbreuken worden gevormd, vaak "glijdend" op een laag steenzout in de ondergrond.
  • Het Ebro-bekken is een rivierbekken dat pas laat gevormd werd zoals we het nu kennen. Ten tijde van het Eoceen en Oligoceen was er geen verbinding met de Middellandse Zee en stroomden de rivieren die van de Pyreneeën afwaterden naar het westen, uitmondend in de Atlantische Oceaan. Door erosie en tektonische opheffing veranderde de loop van de rivieren en stroomden uit in een grotere rivier, de Ebro.
  • Het Catalaans Kustgebergte is een gebergte van Paleozoïsche en Mesozoïsche ouderdom. Het bestaat uit kalken en schisten. Door erosie is het gebergte niet meer erg geaccidenteerd, maar de breuken die zich in de ondergrond bevinden, werden wel gereactiveerd tijdens het Eoceen. Dit vormde hernieuwde opheffing en het sedimentaire brongebied voor de nu als berg uitstekende Montserrat.

Gastronomie[bewerken]

Een traditionele "Fideuà"

De Spaanse keuken kent regionale verschillen, zoals de Catalaanse keuken. De hoofdingrediënten van de traditionele Catalaanse keuken zijn rijst, peulvruchten, vis, zeevruchten, bouillon, vele soorten worsten of embutidos zoals fuet en llonganissa, noten en groenten als tomaten, aubergine, paprika, courgette, knoflook en uien, het liefst zo vers mogelijk. Een goed voorbeeld van de invloed van de Pyreneeën en andere bergstreken op de Catalaanse gastronomie is het enorme aantal soorten kazen, worsten en paddenstoelen die daar vandaan komen. Opvallend is dat ook foie gras en pasta tot de Catalaanse keuken behoort, met name macarrons, cannelloni en lasagne worden veel gegeten, in tegenstelling tot in de rest van Spanje.

In Catalonië eet men, net als in sommige andere delen van Zuid-Europa om 14.00/15.00 uur (àpat) en om 21.00/22.00 uur (sopar) dat meestal bestaat uit een voorgerecht, hoofdgerecht en nagerecht. Een aantal typische Catalaanse gerechten zijn:

  • Calçotada: gegrilde "calçots", of een unieke soort groene uien die alleen in Catalonië wordt verbouwd. Het seizoen begint jaarlijks in januari/februari, wanneer veel Catalanen speciaal naar het plaatsje Valls afreizen om de "beste" calçots te kunnen eten. Deze groente wordt gegeten met een andere Catalaanse delicatesse, romesco saus, gemaakt van de typisch Catalaanse gedroogde nyorapepers, amandelen, knoflook en peper;
  • Escalivada: urenlang gegrilde Mediterraanse groenten, zoals paprika, aubergine, courgette en ui met erg veel olijfolie en wat azijn;
  • Escudella i carn d'olla: een typisch Catalaanse winterstoofpot met knoflook, kikkererwten, witte bonen, groene kool, de pilota of gehaktbal en verschillende soorten worst. Tal van andere ingrediënten kunnen toegevoegd worden. De escudella of het kookvocht wordt met rijst of deegwaren als soep gegeten; de carn d'olla als hoofdschotel. Vlees en groenten worden ook als 2 afzonderlijk schotels opgediend;
  • Fideuà: een traditionele gerecht uit de regio Valencia, zonder rijst, maar met een dunne soort vermicelli en veel schelpdieren;
  • Pa amb tomàquet: oftewel brood met tomaat. Meestal gaat het om een snede licht-geroosterd brood (bijvoorbeeld pa de pagès) dat eerst ingewreven wordt met knoflook, daarna met tomaat en tenslotte 'overgoten' met olijfolie.
  • Vermeldenswaard is de mar i muntanya-keuken waarbij zee en vasteland harmonisch samengaan.
Officieel beschermde wijnstreken van Catalonië: 1) Alella, 2) Conca de Barberà, 3) Costers del Segre, 4) Empordà, 5) Montsant, 6) Penedès, 7) Pla de Bages, 8) Priorat, 9) Tarragona, 10) Terra Alta

Ook aioli (all-i-oli), een knoflooksaus van olijfolie wordt veel gegeten. Net als vrijwel alle andere Spaanse steden en regio's maakt men in Catalonië een groot aantal typische zoetigheden, waaronder "Coca de Sant Joan" (een zoete koek die op de dag van Sant Joan (24 juni) wordt gegeten), "panellets" en "neules". De "Crema catalana" lijkt op de Catalaanse versie van de Franse crème brûlée, maar is net iets anders. Er is ook een eigen soort nougat: torró.

Wijnen[bewerken]

Catalonië is een van de belangrijkste wijnstreken van Spanje en staat met name bekend om haar cava of Catalaanse, op champagne lijkende, schuimwijn. Cava is een DO waarvan de producenten over verschillende Spaanse streken verspreid zijn. De bekendste producenten zijn Codorníu en Freixenet. Wijnstreken in Catalonië zijn Alella, Bages, Catalunya, Conca de Barberà, Empordà, Costers del Segre, Montsant, Penedès, Priorat, Tarragona en Terra Alta. Alle hebben ze een oorsprongsbenaming: DOCa of Denominación de Orígen Calificada voor de Priorat -Priorat en Rioja zijn de enige wijnen die deze benaming mogen vermelden- of DO of Denominación de Orígen voor de andere.

Transport[bewerken]

Wegen[bewerken]

Catalonië heeft veel doorgaande wegen naar de rest van het land. De verbindingen zijn over het algemeen goed. Diverse van deze wegen zijn autovía of autopista.

Nuvola single chevron right.svg Zie ook de Lijst van belangrijke wegen in Catalonië

Trein[bewerken]

Spoorwegen van Catalonië
Vliegveld van Barcelona

De spoorlijnen in Catalonië, beheerd door RENFE, leiden uiteindelijk vrijwel allemaal naar Barcelona, dat op alle gebieden het belangrijkste en drukste verkeerspunt van de regio is. Vanuit Barcelona bestaan directe treinverbindingen naar Lerida, Tarragona, Gerona/Figueres en de verschillende badplaatsen aan de kust (Cercanías Renfe). Verder vertrekken er uit Barcelona dagelijks treinen naar onder andere Madrid, A Coruña, Bilbao, Valencia, Sevilla, Alicante, Málaga en Zaragoza. Vanuit Barcelona vertrekt een hogesnelheidslijn, de AVE, die de stad via Tarragona en Lerida in slechts tweeënhalf uur met Madrid verbindt. Barcelona is aangesloten op de hogesnelheidslijn die de stad met Parijs verbindt. In december 2005 werd door de Generalitat een 20-jarenplan gepresenteerd voor de aanleg van 1100 kilometer nieuwe treinverbindingen, waarvan een groot deel uit hogesnelheidslijnen zal bestaan.

Scheepvaart[bewerken]

Catalonië heeft twee belangrijke zeehavens, de haven van Barcelona en die van Tarragona, waarvan de eerste de belangrijkste is. De haven van Barcelona verwerkt de grootste aantallen passagiers van Europa.

Vliegvelden[bewerken]

Catalonië heeft drie luchthavens die worden gebruikt voor passagiersvervoer:

  • Aeroport Internacional d'El Prat: Het vliegveld van de stad Barcelona, veruit de grootste en belangrijkste luchthaven van Catalonië. Meer dan 30,2 miljoen reizigers maakten gebruik van het vliegveld in 2008. Er bestaan lijnvluchten naar bijna alle Spaanse luchthavens, veel grote Europese steden en naar een beperkt aantal intercontinentale bestemmingen waaronder New York City, Philadelphia en Buenos Aires.
  • Aeroport de Girona-Costa Brava: Het vliegveld van de stad Gerona, waar in 2008 meer dan 5,5 miljoen mensen gebruik van maakten. Hiervandaan vertrekken lijnvluchten naar, onder andere, Eindhoven, Maastricht, Rotterdam, Londen, Parijs, Rome, Oslo en Brussel Zuid (Charleroi). De grote groei van de afgelopen jaren dankt deze luchthaven aan de lowcost carriers zoals Ryanair.
  • Aeroport de Reus: Dit kleine vliegveld, gelegen op 3 kilometer afstand van Reus en 13 kilometer van Tarragona, had in 2008 nog geen 1,3 miljoen passagiers te verwerken, afkomstig van slechts acht luchtvaartmaatschappijen. Er vertrekken binnenlandse vluchten naar, bijvoorbeeld, Gerona, Palma de Mallorca en buitenlandse naar Londen, Eindhoven, Frankfurt (Hahn), Brussel, Boekarest en Dublin. Het grootste aantal bestemmingen, veertien van de in totaal achttien, wordt door Ryanair gevlogen.

Media[bewerken]

El Periodico, de Spaanstalige editie met een rode titelbalk, de Catalaanse met de blauwe

Catalonië is samen met de Comunidad de Madrid de belangrijkste ‘mediaregio’ van Spanje. De Catalaanse media bestaan uit kranten, radio- en tv-zenders, zowel in het Catalaans als in het Spaans, en in sommige gevallen tweetalig zoals de krant El Periódico die een dagelijkse Spaanse én Catalaanse editie op de markt brengt. Een ander speciaal geval is de Spaanse zender TVE2, die sommige programma’s in het Catalaans uitzendt.

Catalaanse tv-stations[bewerken]

  • TV3
  • 3/24
  • Canal 300
  • 8TV
  • K3/Canal33
  • BTV

Catalaanse kranten[bewerken]

Buiten bovengenoemde kranten zijn er ook gratis kranten, waaronder Metro, ADN en 20 Minutos die alle in het Spaans worden geschreven met een aantal artikelen in het Catalaans. Ook verschijnen er regionale kranten die alle in het Catalaans worden geschreven.

Sport[bewerken]

Camp Nou, stadion van FC Barcelona

Catalonië heeft een sportcultuur, al sinds het einde van de 19e eeuw, toen de eerste grote sportclubs werden opgericht. De meest beoefende sporten zijn voetbal, basketbal, zwemmen, tennis, wielrennen en atletiek/fitness. Catalonië heeft verder een zeer natuurlijke omgeving voor sporten als skiën, in de Catalaanse Pyreneeën, La Mola op slechts 50 kilometer afstand van Barcelona of Andorra en voor duiken (vooral aan de Costa Brava).

De bekendste professionele Catalaanse sportverenigingen zijn de voetbalclubs FC Barcelona en RCD Espanyol, die beide in de Spaanse Primera División spelen. Girona FC en Gimnàstic de Tarragona spelen beide in de Segunda División A.De belangrijkste sportevenementen die in Catalonië zijn georganiseerd, zijn de Olympische Zomerspelen 1992 en de Mediterraanse Spelen van 1955. Ook werd een aantal wedstrijden van het WK Voetbal 1982 in Barcelona gespeeld. Jaarlijkse evenementen zijn de Grand Prix Formule 1 van Spanje en de Grand Prix MotoGP van Catalonië op het "Circuit de Catalunya" in Montmeló.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Wikivoyage Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Catalonië.