Cerrejón-formatie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Era Periode Tijdvak Tijd Tijd geleden
(Ma)
Cenozoïcum Paleogeen Eoceen Ypresien 48,6 - 55,8
Paleoceen Thanetien 55,8 - 58,7
Selandien 58,7 - 61,7
Danien 61,7 - 65,5
Mesozoïcum Krijt Laat Maastrichtien 65,5 - 70,6
Colombia - La Guajira - Barrancas.svg La Guajira Topographic 2.png
Gemeente Barrancas in La Guajira waar de formatie dagzoomt
Blakey 065Ma - COL.jpg Blakey 050Ma - COL.jpg
65 Ma 50 Ma
Carbonemys Cofrinii.jpg Titanoboa NT.jpg
Carbonemys cofrinii Titanoboa cerrejonensis
Tortuguero Palm Forests.JPG Cerrejonmine3.png
Voorstelling van het tropische
kustmoeras in het Paleoceen (+10 °C)
Ontsluiting van de Cerrejón-formatie
in de gelijknamige mijn
De Cerrejón-formatie werd afgezet in een periode waarin de globale temperatuur sterk steeg (van 8 naar 10 graden warmer dan tegenwoordig). Het Paleocene-Eocene Thermal Maximum (PETM) is duidelijk te zien.

De Cerrejón-formatie is een geologische formatie in Colombia. De formatie dagzoomt in het Ranchería-subbekken, genoemd naar de rivier de Ranchería, in de gemeente Barrancas in het departement La Guajira. Het bekken ligt tussen de Serranía del Perijá, uitloper van de Cordillera Oriental in het zuidoosten en de uitlopers van de Sierra Nevada de Santa Marta in het noordwesten, is van Selandien-Thanetien-ouderdom, rond de 60 tot 58 miljoen jaar (Ma) oud.

De afzetting is een van de weinige fossielhoudende gesteenten en in het bijzonder van megafauna sinds de Krijt-Paleogeengrens, "slechts" zo'n 6 miljoen jaar voor de afzetting van de Cerrejón-formatie. De grote landdieren en zeereptielen uit het Krijt waren uitgestorven en juist de kleinere zoogdieren en vogels overleefden en evolueerden naar grotere soorten. Het klimaat warmde na de nucleaire winter die op de inslag van de meteoriet van Chicxulub volgde, snel op. De eerste tropische oerwouden van de wereld na het uitsterven van de dinosauriërs vormden zich aan de noordkust van het toen reeds 70 miljoen jaar geïsoleerd liggende Zuid-Amerikaanse paleocontinent. In deze hete en vochtige tropische bossen, jaagde Titanoboa, met een geschatte lengte van 12 tot 15 meter en een gewicht van ruim 1100 kilo de grootst gevonden slang in de geologische geschiedenis, op krokodillen en schildpadden.[1]

Eigenschappen[bewerken]

De formatie bestaat uit siltstenen, zandstenen en schalies met dikke lagen bitumineuze steenkool. De Cerrejón-formatie is afgezet in de ondiepe warme kustmoerassen van het Midden-Laat Paleoceen die het noordelijke deel van het huidige Colombia bedekten. De steenkool wordt gemijnd in een van de grootste open pit-mijnen ter wereld. De productie uit deze El Cerrejón-mijn maakt Colombia nummer 5 steenkoolexporteur in de wereld[2]. Nederland is een groot importeur van Colombiaanse steenkool uit de Cerrejón-formatie. Zestig procent van de Nederlandse steenkoolimport komt uit El Cerrejón.[3]

Paleogeografie[bewerken]

De Cerrejón-formatie is afgezet in de eerst waargenomen neotropische regenwouden[4], een zeer heet en vochtig gebied met meer dan 4000 millimeter regen per jaar. De temperatuur schommelde tussen de 30 en 34 graden Celsius, volgens berekeningen aan de hand van de vondst van Titanoboa. Men heeft berekend dat de temperatuur zo hoog moest zijn om de enorme koudbloedige slang van energie te voorzien. De slang had een lengte van 12 tot 15 meter en een gewicht van ruim 1100 kilo.

Analyse van de 150-170 meter dikke sedimenten uit de Cerrejón-formatie in combinatie met computermodellen, leidde tot de conclusie dat de waargenomen variatie in deposystemen veroorzaakt werd door 100.000-jarige cycli, Milankovitch-cycli.[5].

Dit rivieren, delta, zeer tropisch en flora en faunarijk kustoerwoud bestond ongeveer 2 miljoen jaar. De CO2-concentratie wordt geschat op 2000 ppm. In dit ecosysteem leefden verschillende soorten krokodilachtigen, de Titanoboa en Carbonemys tussen palmen, Zingiberales, Araceae, Malvales en andere tropische flora. Het extreme klimaat was een voorbode voor het Paleocene-Eocene Thermal Maximum.

Paleontologie[bewerken]

In de formatie zijn fossielen gevonden van:[6]

Stratigrafische positie[bewerken]

De Cerrejón-formatie is gelegen op de Manantial-formatie en wordt opgevolgd door de Tabaco-formatie.[7] De chronostratigrafische equivalent van de Cerrejón-formatie in de 200 kilometer naar het zuidoosten gelegen proto-Llanos Orientales is de Los Cuervos-formatie en op de tegenwoordige Sabana de Bogotá de Bogota-formatie.[8]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Documentaire over Titanoboa en de Cerrejón-formatie - Titanoboa: Monster Snake - Smithsonian - 2012
  2. (en) Colombia nummer 5 steenkoolexporteur in de wereld - Worldcoal.org - augustus 2013 - geraadpleegd op 12 november 2013
  3. (nl) 60% van Nederlands geimporteerde steenkool komt uit Colombia - Nederlandse Ambassade in Colombia - 21 mei 2013 - geraadpleegd op 12 november 2013
  4. (en) Scott L. et al. 2009. Late Paleocene fossils from the Cerrejón Formation, Colombia, are the earliest record of Neotropical rainforest - PNAS - geraadpleegd op 12 november 2013
  5. (es) Morón, S. et al. 2008. Ciclicidad en la Formación Cerrejón - Smithsonian Tropical Institute - Bogotá - geraadpleegd op 12 november 2013
  6. (en) Fossielen gevonden in de Cerrejón-formatie - Fossilworks.org
  7. (en) Pardo, Andrés & Vargas, Carlos A. 2007.Colombian Sedimentary Basins: Nomenclature, Boundaries and Petroleum Geology, a New Proposal - ANH
  8. (en) Mora, A., Gaona, T., Kley, J., Montoya, D., Parra, M., Quiroz, L., Reyes, G. en Strecker, Manfred R. 2008. The role of inherited extensional fault segmentation and linkage in contractional orogenesis: a reconstruction of Lower Cretaceous inverted rift basins in the Eastern Cordillera of Colombia - Basin Research