Chakassisch

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Chakas)
Ga naar: navigatie, zoeken
Chakas(sisch) (Хакас тілі)
Gesproken in Vlag van Rusland Rusland (Chakassië)
Sprekers 60.000
Taalfamilie

Altaïsche talen

Alfabet Cyrillisch
Officiële status
Officieel in

Chakassië

Taalcodes
ISO 639-2 tut
ISO 639-3 kjh
Portaal  Portaalicoon   Taal

Het Chakas of Chakassisch (Хакас тілі, Chakas tili) is een Turkse taal die gesproken wordt door de Chakassen in Zuid-Siberische republiek Chakassië in Rusland. De Chakassen zijn met 78.500, waarvan er zo'n 60.000 het Chakassisch spreken. De meesten zijn tweetalig Russisch-Chakassisch.

Het Chakas wordt onderverdeeld in een aantal nauw verwante dialecten, die de naam dragen van de onderscheiden stammen: Sagaj, Kacha, Kojbaals, Beltir en Kyzyl. Deze benamingen zijn echter eerder afkomstig van vroegere bestuurlijke omschrijvingen, dan van stammen of taalkundige groepen. De personen die deze dialecten spreken noemen zichzelf "Tadaren". Het Sjor, dat later erkend werd als een Chakas-dialect, wordt gesproken door de Sjoren uit de Bergachtige Sjor, thans de oblast Kemerovo.

De Chakas-literatuur ontwikkelde zich pas na de Russische Revolutie van 1917 en is gebaseerd op de centrale dialecten Sagaj en Cacha; het Beltir-dialect ging grotendeels op in het Sagaj, en het Kojbal-dialect in het Cacha.

In 1924 werd een cyrillisch alfabet ingevoerd, dat werd vervangen door het Latijns alfabet in 1929, en opnieuw vervangen door het cyrillisch alfabet in 1939.

Het Chakas maakt deel uit de noordoostelijke Turkse talen, waartoe ook behoren het Sjor, Choelim, Toevaans, Tofaans, Jakoets en Dolgaans.

Ortografie[bewerken]

Latijns alfabet:

A a B b C c Ç ç D d Ә ә F f G g
Ƣ ƣ I i Į į J j K k L l M m N n
N̡ n̡ O o Ө ө P p R r S s Ş ş T t
U u V v X x Y y Z z Ƶ ƶ Ь ь

Cyrillisch alfabet:

А а Б б В в Г г Ғ ғ Д д Е е Ё ё
Ж ж З з И и Й й I i К к Л л М м
Н н Ң ң О о Ö ö П п Р р С с Т т
У у Ӱ ӱ Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ӌ ӌ Ш ш
Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я