Chakra

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Zie Chakra Linux voor de Linuxdistributie
De zeven chakra's en hun plaats in en bij het lichaam. Sommige bronnen kunnen hiervan afwijken.
De zeven chakra's en hun plaats in en bij het lichaam. Sommige bronnen kunnen hiervan afwijken.
Symbool voor het Muladhara-chakra onder het stuitbeen met het teken voor aarde en de bijbehorende kleuren rood en zwart.
Symbool voor het Muladhara-chakra onder het stuitbeen met het teken voor aarde en de bijbehorende kleuren rood en zwart.
Man in vierkant en cirkel, Aarde en Maan, chakra's.
Man in vierkant en cirkel, Aarde en Maan, chakra's.
Vrouw met lymfeknoop en lymfevatenstelsel met de navel als centrum van het systeem. Chakra-lijnen.
Vrouw met lymfeknoop en lymfevatenstelsel met de navel als centrum van het systeem. Chakra-lijnen.
Chakra vijf, zes en zeven. (Binnen kleinere vierkant geplaatst.)
Chakra vijf, zes en zeven. (Binnen kleinere vierkant geplaatst.)
Kop-poten-tekening met Sahasrara-chakra.
Kop-poten-tekening met Sahasrara-chakra.
Vayu Oppergod van de Wind heeft vier armen en rijdt op zijn hert. Vayu draagt twee vlaggen. Tempera op mica, 19e eeuw, Chennai Museum, Madras, Tamilnadu, India.
Vayu Oppergod van de Wind heeft vier armen en rijdt op zijn hert. Vayu draagt twee vlaggen. Tempera op mica, 19e eeuw, Chennai Museum, Madras, Tamilnadu, India.

Chakra (Pali: chakka, Tibetaans: khorlo, Maleis: cakera) is een term uit de traditionele Indiase cultuur/religie voor plaatsen in het veronderstelde etherisch dubbel of energielichaam van de mens die binnen die traditie van belang worden geacht voor hun levenskracht. Chakra (Sanskriet cakram) betekent cirkel of wiel.

Fysiologische of andere medische invloeden van chakra’s op het menselijk lichaam zijn niet wetenschappelijk aangetoond, noch het bestaan van chakra’s zelf. Het betreft een metafysisch/filosofisch concept.[1][2][3]

De zeven chakra's[bewerken]

Er zijn tal van interpretaties en invullingen van het begrip chakra, afhankelijk van traditie en cultuurverschillen. De meeste tradities hanteren de volgende zeven chakra's, van onder naar boven (waarbij in new age en veel yogascholen over de afzonderlijke chakra's een aantal beweringen worden gedaan):

Eerste chakra
  • Muladhara (मूलाधार, Mūlādhāra)
    Muladhara betekent wortel en dit wortelchakra wordt gesitueerd net onder het stuitbeen.

De Muladhara zou het verband leggen tussen het lichaam, de aarde en de manier waarop je je in de wereld beweegt. Elk chakra heeft lichamelijke, emotionele en spirituele componenten.
Op lichamelijk gebied hoort het eerste chakra bij problemen met onderrug, dikke darm, botten, heupen en billen. Al deze delen horen bij het onderste deel van het lichaam, waar ook het eerste chakra zich bevindt. Dit zijn veelal de massieve delen die ondersteuning en de basis bieden, zoals het bekken.

Tweede chakra
  • Swadhisthana (स्वाधिष्ठान, Svādhiṣṭhāna)
    Swadhisthana betekent zoetheid en wordt gesitueerd ter hoogte van het heiligbeen. Hierdoor wordt het ook wel het sacraal chakra genoemd.

De Swadhisthana (heiligbeenchakra) wordt verbonden met de geslachtsklier, geslachtsorganen, heiligbeen, bekkengebied, baarmoeder, nieren, blaas, bloedsomloop en waterhuishouding.

Derde chakra
  • Manipura (मणिपूर, Maṇipūra)
    Manipura betekent schitterend juweel of met edelstenen gevuld en wordt gesitueerd ter hoogte van de navel.

De Manipura (navelchakra) wordt gezien als de belangrijkste plek voor het opslaan van energie. Het wordt geassocieerd met de alvleesklier, maag, galblaas, lever, milt, dunne darm, buikholte en vegetatief zenuwstelstel. Dit chakra regelt de spijsvertering en heeft een grote invloed op de werking van het onderlichaam, de maag, lever en milt.

Vierde chakra
  • Anahata (अनाहत, Anāhata)
    Anahata betekent ongedeerd of ongeschonden en wordt gesitueerd ter hoogte van het hart.

De Anahata (hartchakra) verbindt de onderste drie chakra's van de instincten met de bovenste drie chakra's van het hogere, menselijke bewustzijn.
Dit chakra regelt de werking van het hart, de longen en de ademhaling. Een stabiele bloedsomloop, een sterk hart, een gezond hartritme en een diepe, ontspannen ademhaling duiden erop dat het hartchakra in balans is.

Vijfde chakra
  • Vishuddha (विशुद्ध, Viśuddha)
    Vishuddha, ook wel Vishuddhi, wordt gesitueerd ter hoogte van de keel.

De Vishuddha (keelchakra) vormt in het lichaam het klank- en spraakcentrum. Het vijfde chakra (ook wel keelchakra genoemd) verbindt het hartcentrum met het voorhoofdchakra en wordt beschouwd als de bemiddelaar tussen voelen en denken. Dit chakra stemt ze op elkaar af en zorgt er bijvoorbeeld voor dat de ratio niet de overhand krijgt.

Zesde chakra
  • Ajna (आज्ञा, Ājñā)
    Ajna wordt gesitueerd op het voorhoofd en wordt ook wel het derde oogchakra genoemd.

De Ajna (derde oogchakra) zorgt als geestelijk centrum voor oplettendheid en bewustzijn. Een belangrijk symbool voor het zesde chakra is Shakti Hakini, een androgyne godheid, die zowel het mannelijke als vrouwelijke aspect vertegenwoordigt (de dualiteit wordt overstegen).
Het Ajna-chakra (ook wel derde oog-chakra genoemd) verzorgt de verbinding met de geestelijke wereld en opent de poorten naar intuïtieve kennis en verwijst naar een werkelijkheid die tevoorschijn komt zodra het dualistisch waarnemen van de wereld overstegen wordt en de gedachten tot rust komen. Omdat het voorhoofdchakra de werking van alle endocriene klieren beïnvloedt, is het essentieel voor de gezondheid.

Zevende chakra
  • Sahasrara (सहस्रार, Sahasrāra)
    Sahasrara wordt gesitueerd boven het hoofd.

De Sahasrara (kruinchakra) hangt samen met spiritualiteit en verlichting. Dit zevende chakra heeft te maken met het streven naar hogere bewustzijnstoestanden. Een geopend zevende chakra veroorzaakt een gevoel van diepe vrede en harmonie, voorbij de dualiteit. Dit leidt tot ervaringen van totaal geluk en brengt de verbinding tot stand met een werkelijkheid die voorbij het denken ligt. De energie van dit chakra kan er toe leiden dat men de Mahatma, 'de grote ziel', bereikt.

Meer of minder chakra's

Volgens het tantrisme (shaktisme) zijn er acht in plaats van zeven chakra's. Bindu wordt een extra, zevende chakra, waardoor Sahasrara een nummer opschuift en het achtste chakra is.

Er bestaan ook stromingen die uitgaan van veertien chakra's, waarbij de overige zeven chakra's tot verder in het universum reiken. Verschillende Tibetaans boeddhistische stromingen kennen slechts vijf chakra's.

Chakralagen[bewerken]

Binnen veel oosterse filosofieën zijn de zeven chakra's verbonden met één van de zeven aura's:

  • de eerste auralaag (fysiek lichaam) is verbonden met het eerste chakra en strekt zich tot ongeveer 2 centimeter van het fysieke lichaam af. De natuurlijke verbinding tussen de eerste auralaag en het eerste chakra heet de eerste chakralaag.
  • de tweede auralaag (emotioneel lichaam) is verbonden met het tweede chakra en begint op ongeveer 2 cm en eindigt op ongeveer 15 cm van het fysieke lichaam. De natuurlijke verbinding tussen de tweede auralaag en het tweede chakra heet de tweede chakralaag.
  • de derde auralaag (ego-lichaam) is verbonden met het derde chakra en begint op ongeveer 15 cm en eindigt op ongeveer 45 cm van het emotioneel lichaam. De natuurlijke verbinding tussen de derde auralaag en het derde chakra heet de derde chakralaag.
  • de vierde auralaag (liefdeslichaam) Anahata is verbonden met het vierde chakra en begint op ongeveer 45 cm en eindigt op ongeveer 100 cm van het ego-lichaam. De natuurlijke verbinding tussen de vierde auralaag en het vierde chakra heet de vierde chakralaag.
  • de vijfde auralaag (communicatief lichaam) is verbonden met het vijfde chakra, begint op ongeveer 100 cm en eindigt op ongeveer 160 cm van het ego-lichaam. De natuurlijke verbinding tussen de vijfde auralaag en het vijfde chakra heet de vijfde chakralaag.
  • de zesde auralaag (intuïtief lichaam) is verbonden met het zesde chakra en begint op ongeveer 160 cm en loopt langzaam over in de zevende auralaag, de afstand is niet te meten. De natuurlijke verbinding tussen de zesde auralaag en het zesde chakra heet de zesde chakralaag.
  • de zevende auralaag (goddelijk lichaam) is verbonden met het zevende chakra, de afstand van dit lichaam ten opzichte van het fysieke lichaam is ook hier niet te meten. De natuurlijke verbinding tussen de zevende auralaag en het zevende chakra heet de zevende chakralaag.

Verschillende visies op chakra's[bewerken]

Theorieën over chakra's komen voor in filosofische stelsels die het menselijk lichaam en geest als een eenheid beschouwen, in het Sanskriet ook wel namarupa (bodymind) genoemd. De religieuze en filosofische begrippen en modellen van chakra's als energiecentra stammen uit het oude India. Het concept van de chakra's wordt vaak op verschillende manieren behandeld, afhankelijk van de culturele context.

  • in sommige Oosterse filosofieën worden chakra's beschouwd als gradaties van bewustzijn en uitingen van de ziel;
  • in bepaalde mystieke stromingen zijn de chakra's een model voor de interne en externe ervaring in verband met fysieke, emotionele, mentale en spirituele aspecten van een persoon;
  • in bepaalde oosterse tradities worden chakra's beschouwd als de centrale plaatsen van de levensenergie en vormen ze als zodanig grotere en kleinere knooppunten, waarin de energiekanalen, of nadi's, samenkomen. De levensenergie stroomt het wezen binnen vanuit het hoogste chakra, dat ook wel als de poort naar het Goddelijke, of het Kosmisch Bewustzijn, wordt beschouwd.

Hindoeïsme[bewerken]

In het hindoeïsme maakt het concept chakra's deel uit van ideeën die gerelateerd zijn aan de esoterische anatomie. Deze ideeën worden meestal geuit in teksten die de Āgamas of tantra's worden genoemd. Dit behoort tot een deel van oude teksten waarvan het grootste deel door de orthodoxe brahmanen wordt verworpen.[4]

Er bestaan veel variaties van deze concepten in bronteksten in het Sanskriet. In de vroege teksten zijn er al verschillende stelsels van chakra's en nadi's, met verschillende verbindingen onderling. Verschillende traditionele bronnen geven vijf, zes, zeven of acht chakra's. In de loop van de tijd werd een stelsel van zes of zeven chakra's in het lichaam leidend, welke door de meeste yogascholen werd opgenomen. Dit betreffende stelsel kent zijn oorsprong in ongeveer de 11e eeuw na Chr. en won in een snel tempo aan populariteit.[4] In deze hindoeïstische stromingen vormen de chakra's de zetels van de nog onuitgedrukte samskara's, die tezamen het karma van de persoonlijkheid uitmaken. De chakra's, aura's en nadi's vormen tezamen het etherische of energetisch lichaam.

Binnen het concept van de chakra's is prana een van de vijf vitale levensstromen, met een verwijzing naar dezelfde goden uit de hindoeïstische mythologie. Prana wordt gelijk gesteld aan Vayu en vertegenwoordigt daarbij alle vijf stromen tezamen. Van deze stromen gelooft men dat het lichaam ze opwekt en dat ze alle biologische processen beheersen.[5][6]

Chinese modellen[bewerken]

Traditionele Chinese geneeswijzen gaan net als bij het chakramodel uit van een model van het menselijk lichaam als geheel van energiesystemen, gebaseerd op qi. Qi is onder andere de basisfilosofie achter de acupunctuur.

Yoga[bewerken]

Chakra's vormen in de Hatha yoga pradipika geen hoofdthema, in tegenstelling tot Prana. Saswitha, de eerste yogaleraar van Nederland en grondlegger van Saswitha-yoga wilde de chakrafilosofie buiten de yoga houden. In zijn hoofdwerk Swabhawat komen chakra's bijvoorbeeld niet voor.

Niettemin leggen veel moderne yogascholen de nadruk op het belang van chakra's. Deze benadering wordt soms chakra yoga genoemd, maar veel scholen beschouwen chakra's als een van de hoofdonderdelen van de hatha yoga zelf. Hoewel elke school zijn eigen richting bepaalt, onderwijzen hatha yogascholen deze chakraleer in het algemeen vanuit hetzelfde uitgangspunt als de new age. Er bestaan ook yogascholen met een andere invalshoek, zoals de tantrische en kundalini yoga.

Tantrisch[bewerken]

De chakra's staan beschreven in tantrische teksten, zoals de Sat-Cakra-Nirupana en Padaka-Pancaka. Hierin worden ze beschreven als emanatie (uitstraling) van bewustzijn van brahman, een energie die uit het spirituele voortkomt en geleidelijk aan concreter wordt, verschillende niveaus van chakra's creëert en uiteindelijk tot rust komt in de chakra Muladhara (wortelchakra).[7] De chakra's maken hierdoor onderdeel uit van de emanationistische theorie, evenals de kabbalah in het westen of lataif-e-sitta in het soefisme of neoplatonisme. De energie die loskwam bij het ontstaan, kundalini, ligt opgerold en slapend onderin de ruggengraat. Het doel van de tantrische en kundalini yoga is deze energie vrij te maken en door de andere chakra's heen te laten stromen, totdat het de eenheid met god bereikt in de kruinchakra.

Neopaganisme[bewerken]

Een hedendaagse definitie uit de spirituele traditie van het neopaganisme luidt:

Een chakra is een centrum van activiteit dat levenskrachtenergie ontvangt, afstemt en afgeeft. Het woord chakra verwijst naar een ronddraaiend veld van activiteit die door de belangrijkste zenuwknopen van de ruggengraat stroomt. Er zijn zes van deze wielen die een reeks energievelden vormen van het stuitje tot het midden van het voorhoofd en een zevende chakra dat zich boven het lichaam bevindt. De zes belangrijkste chakra's komen overeen met de basistoestanden van hoger bewustzijn.[8]

New age[bewerken]

De opkomst van new age-beweging leidde tot meer belangstelling voor chakra's. De grootste chakra's worden daarin verondersteld verantwoordelijk te zijn voor de activering van de diverse lichaamsfuncties zoals ademen, spreken, uitscheiden, lopen enzovoorts, zowel als voor de diverse vormen van perceptie via de zintuigen. Oefeningen zijn er onder andere op gericht deze klieren door middel van subtiele drukfluctuaties meer in balans brengen, ter verbetering van de fysieke gezondheid en de beheersing van de emoties in verband met de mystieke levenswijze.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. The Skeptic Encyclopedia of Pseudoscience Michael Shermer (editor Scientific American) - November 14, 2002 – Publisher: ABC-CLIO - ISBN 1-57607-653-9
  2. Kwakzalverij.nl - Encyclopedie: Chakra's Uit: Tussen Waarheid en Waanzin: een encyclopedie der pseudo-wetenschappen - 30 apr 2009
  3. Skepp.be - Hoogcarspel, E., 'Het geheim van de cakra's'. In: Skepsis in de New Age. Utrecht, 1993. (ink)
  4. a b (en) Flood, Gavin (1996) An Introduction to Hinduism, Cambridge University Press, Cambridge ISBN 0-521-43878-0, pag. 99 & 122.( en.wikipedia)
  5. (en) Jansen, Eva Rudy (2002) The Book of Hindu Imagery: Gods, Manifestations and Their Meaning, Uitgeverij Binkey Kok Publications BV, Havelte, ISBN 90-74597-07-6.
  6. (en) Mishra, Rammurti S. Yoga Sutras: The Textbook of Yoga Psychology, ISBN 0385083580
  7. (en) Woodroffe, John (v.a. 1919) The Serpent Power, Ganesh & Co., Madras, India, ISBN 0-486-23058-9, pag. 317 e.v. ( en.wikipedia)
  8. (en) Judith, Anodea (1996) Eastern Body, Western Mind : Psychology and the Chakra System as a Path to the Self, Celestial Arts, Berkeley, CA ISBN 0890878153
    In het Nederlands uitgegeven in 1997 "Handboek chakra psychologie. ISBN 9023009541 citaat pagina 15