Charles de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Charles de Montesquieu)
Ga naar: navigatie, zoeken
Charles de Montesquieu
Montesquieu 1.png
Algemene informatie
Geboren La Brède, 18 januari 1689
Overleden Parijs, 10 februari 1755
Werk
Genre Essay; Romans
Stroming verlichting
Bekende werken Lettres persanes, 1721; De l'esprit des lois, 1748
Franstalige schrijvers
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Charles Louis de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu (kasteel van La Brède nabij Bordeaux, 18 januari 1689Parijs, 10 februari 1755), vaak afgekort tot Charles de Secondat, baron de Montesquieu, Charles de Montesquieu of alleen Montesquieu, was een Frans filosoof. Hij wordt beschouwd als een van de grondleggers van de sociologie en als een van de belangrijkste filosofen van de Verlichting. De huidige politieke inrichting van westerse democratieën is mede gebaseerd op ideeën van hem en John Locke.

Biografie[bewerken]

Charles-Louis de Secondat behoorde tot een familie van parlementariërs. Volgens zijn geboorteakte hadden zijn ouders een bedelaar als peetoom voor hem uitgekozen.

Hij volgde eerst onderwijs aan het Collège van Harcourt. In 1714 werd hij voorzitter van het parlement van Bordeaux. Op 30 april 1715 trouwde hij met Jeanne de Lartigue, een protestante uit een rijke familie van wie hij een grote bruidsschat kreeg. In 1716 kreeg hij een grote erfenis van zijn oom: hij werd président à mortier van het parlement van Bordeaux en erfde de baronie van Montesquieu, die hij vanaf toen in zijn naam droeg. In dezelfde tijd begon hij zich sterk te interesseren voor de politiek en wetenschap, met name na de dood van Lodewijk XIV in 1715 waardoor het politieke klimaat in Frankrijk drastisch veranderde. Hij schreef enkele wetenschappelijke verhandelingen voor de Academie van Bordeaux.

Vanaf 1728 was hij lid van de Académie française, nadat hij zijn parlementaire functie had opgegeven om zijn schulden af te kunnen betalen. In hetzelfde jaar begon hij aan een lange reis door een groot deel van Europa, waarbij hij Oostenrijk, Hongarije, Italië, Duitsland, Nederland en Engeland bezocht. In 1730 werd hij in Londen lid van de vrijmetselarij. Na zijn terugkeer in Frankrijk in 1731 trok hij zich terug in het kasteel van La Brède in Gironde, waar hij zich vanaf toen geheel toelegde op het schrijverschap.

Belangrijkste werken[bewerken]

Perzische brieven[bewerken]

In 1721 publiceerde Montesquieu in Amsterdam anoniem de invloedrijke satirische briefroman Perzische brieven (Lettres Persanes), waarin twee Perzen Europa bezoeken en met hun kritische beschouwingen de spiegel aan hun gastheren voorhouden, de Europeanen. Dit werk is ook nu nog zeer leesbaar. Met dit brievenboek werd Montesquieu beroemd. Montesquieu baseerde zich op de door Abraham de Wicquevoort verzorgde Franse vertaling van Relation de voyage de Moscovie, Tartarie et de Perse van Adam Olearius.[1] Uit interesse legde hij zich toe op de studie van politiek en geschiedenis.

Considérations[bewerken]

In 1734 publiceerde hij - opnieuw anoniem en in Amsterdam - de Considérations sur les causes de la grandeur des Romains et de leur décadence, dat oorspronkelijk bedoeld was als hoofdstuk binnen De L'Esprit des Lois.

Over de geest van de wetten[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Over de geest van de wetten voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1748 publiceerde hij in Genève zijn bekendste en meest invloedrijke werk, Over de geest van de wetten (De L'Esprit des Lois). Dit was een grote studie van republieken, monarchieën en despotieën. Montesquieu keerde zich onder meer tegen de slavernij en zocht naar manieren om de vrijheid te vergroten en tirannie te voorkomen.

In het hoofdstuk "Over de Engelse staatsinrichting" kwam Montesquieu tot de conclusie dat dit mogelijk was door het scheiden van de machten. In deze leer van de trias politica gaat het om het drietal van de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtsprekende macht. Een sterke bovenklasse was volgens hem noodzakelijk om machtsmisbruik te voorkomen. De drie machten moesten elkaar controleren en voorkomen dat één macht de bovenhand kreeg. Zij dienden om de vrijheid en gelijkheid van de burger te behouden. De dertien Parlementen van Frankrijk waren volgens Montesquieu de manier om koninklijk despotisme tegen te gaan.

Met dit boek beïnvloedde Montesquieu de tsarina Catharina II van Rusland. Ook de grondwet van de Verenigde Staten die in 1789 werd opgesteld en de Franse grondwet van 1791 zijn voor een groot deel op deze theorie gebouwd. Andere West-Europese staten baseerden hun grondwetten eveneens op dit principe.

Als antwoord op de kritiek die er in de daaropvolgende jaren op De L'Esprit des Lois werd geuit schreef Montesquieu in 1751 een verdediging hiervan, de Défense de L' Esprit des Lois. In 1754 - een jaar voor zijn dood - publiceerde hij zijn laatste geschrift van enig belang, Arsace et Isménie, een werk dat enige overeenkomst vertoont met de Télémaque van Fénelon.[2]

Strafrecht[bewerken]

Charles de Montesquieu droeg ook bij aan de ontwikkeling van het strafrecht. Met Cesare Beccaria is hij van belang voor het vigerend strafrecht in Nederland. Hij verzette zich tegen de toen bestaande folterpraktijken. In zijn optiek dienden de straffen in verhouding te staan tot de misdrijven (proportionaliteitsbeginsel). Hierbij gaf hij de voorkeur aan geldstraffen boven lijfstraffen. Hij was ook een van de eersten die de preventiegedachte op de voorgrond plaatsten. Hij onderscheidde `wereldlijke' misdaden en `misdaden jegens God'. Deze laatste dienden niet door het wereldlijk strafrecht te worden bestraft.

Publicaties[bewerken]

  • La cause de la pesanteur des corps
  • La damnation éternelle des païens (1711)
  • Système des Idées (1716)
  • Lettres persanes (1721)
  • Le Temple de Gnide (1724), roman
  • Histoire véritable d'Arsace et Isménie (1730), roman
  • Considérations sur les causes de la grandeur des Romains et de leur décadence (1734)
  • De l'esprit des lois (1748)
  • La défense de « L'Esprit des lois » (1750)
  • Pensées suivies de Spicilège
  • Le flux et le reflux de la mer
  • Mémoires sur la fièvre intermittente
  • Mémoires sur l'écho
  • Les maladies des glandes rénales
  • La pesanteur des corps
  • Le mouvement relatif
  • Les caprices de la mode, brief

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. http://www.dbnl.org/tekst/aa__001biog24_01/aa__001biog24_01_0465.htm
  2. P.G. Castex, P. Surer, G. Becker, Histoire de la littérature française, Librairie Hachette, 1974: 395-406
Wikisource Meer bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Author:Charles Montesquieu op de Engelstalige versie van Wikisource
Wikisource Meer bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Montesquieu op de Franstalige versie van Wikisource
Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Charles Montesquieu.