Charon (maan)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Charon
Pluto en zijn partner Charon. Gezien door de Ruimtetelescoop Hubble in 1994. (Bron: NASA/NSSDC)
Pluto en zijn partner Charon. Gezien door de Ruimtetelescoop Hubble in 1994. (Bron: NASA/NSSDC)
Type Maan
Datum ontdekking 22 juni 1978
Ontdekt door James Christy
Vernoemd naar Charon, een figuur uit de Griekse mythologie
Overige aanduidingen Pluto I
Fysische gegevens
Diameter 1.209 km
Massa 1,6×1021 kg
Valversnelling 0,276 m/s2
Dichtheid (ρ) 1,70
Rotatietijd 6,387230 dagen
Albedo 0,36 - 0,39%
Baangegevens
Straal 19.600 km
Excentriciteit (e) 0,00000 ± 0,00007
Periode (P) 6 dagen, 9u, 17m en 36s
Inclinatie (i) 115,60°
Atmosferische gegevens
Luchtdruk < 11 mPa hPa
Portaal  Portaalicoon   Astronomie

Charon is de grootste natuurlijke satelliet van de dwergplaneet Pluto. Charon is ontdekt in 1978 bij het United States Naval Observatory Flagstaff Station. Sinds de ontdekking van de twee andere manen van Pluto in 2005 (Nix en Hydra), kan Charon ook (134340) Pluto I worden genoemd. In juli 2015 zal de New Horizons Pluto en Charon bereiken.

Charon moet niet worden verward met de centaur 2060 Chiron.

Ontdekking[bewerken]

Twee foto's van de dwergplaneet Pluto. Op de linker foto is een bobbel te zien. Die wordt veroorzaakt door de maan Charon.

Charon is ontdekt door de astronoom James Christy op 22 juni 1978 toen hij de foto's van Pluto van een aantal maanden daarvoor, bestudeerde. Christy zag dat er soms een kleine bobbel te zien was. Op 7 juli 1978 werd deze ontdekking bekend gemaakt. Later werd de bobbel bevestigd op foto's uit 1965.

Erop volgende observaties van Pluto stelden vast dat de uitrekking wordt veroorzaakt door een kleiner object dat om Pluto draait. De periodiciteit van de uitrekking kwam overeen met de rotatietijd van Pluto. Dit betekende dat de maan synchroon is met Pluto.

Eigenschappen[bewerken]

Foto van Pluto en Charon uit 1990, gemaakt door de Hubble Telescoop.

De diameter van Charon is ongeveer 1207 kilometer. Dat is iets meer dan de helft van die van Pluto. In tegenstelling tot Pluto, die bedekt is met bevroren stikstof en methaan, is Charon vooral bedekt met waterijs. Ook heeft Charon geen atmosfeer. In 2007 vond het Gemini-observatorium ook ammoniak en waterkristallen op het oppervlak van Charon. Dit suggereert de aanwezigheid van actieve cryovulkanen of cryogeisers.

Met het volume en de massa van Charon kan de dichtheid worden berekend. Daarmee kon worden vastgesteld dat Charon vooral uit waterijs bestaat. Ook heeft Charon minder gesteente dan Pluto. Dit ondersteunt de theorie dat Charon is ontstaan door een gigantisch botsing op Pluto. Er zijn twee theorieën over de interne structuur van Charon: de eerste is dat Charon bestaat uit verschillende lagen, zoals Pluto: een rotsachtige kern met daaromheen een mantel die vooral bestaat uit ijs. Anderen denken dat Charon niet uit lagen bestaat.

Baaneigenschappen[bewerken]

Elke 6.387 dagen draaien Pluto en Charon om elkaar heen. Door 'synchrone rotatie' (Engels: 'tidal locking') in beide richtingen zijn Charon en Pluto altijd met dezelfde kant naar elkaar gericht. Door ditzelfde fenomeen zien wij ook altijd maar een kant van de Maan, alhoewel omgekeerd vanaf de Maan niet altijd dezelfde kant van de Aarde te zien is. De rotatiesnelheid van de Aarde is namelijk niet gelijk aan de omlooptijd van de Maan. Bij Charon en Pluto is er, geholpen door het geringe onderlinge massaverschil, een dubbele synchronisatie ontstaan. Ook vanaf de maan Charon is namelijk altijd dezelfde zijde van Pluto te zien, doordat ook Pluto dezelfde rotatiesnelheid heeft als Charon, en als de rotatiesnelheid van het duo als systeem. De gemiddelde afstand tussen Charon en Pluto is 19.570 kilometer. Door de ontdekking van de maan kon de gezamenlijke massa van Pluto en Charon worden berekend, maar de massa van de twee objecten apart kon alleen worden geschat. Door de bedekking van een ster kon ook de grootte worden berekend. De massa van de objecten kon pas worden berekend toen in 2005 twee manen, Nix en Hydra werden ontdekt. Hierdoor werd berekend dat Charon ongeveer 11,65 % van de massa van Pluto en een dichtheid van 1,65 ± 0,06 g/cm3 heeft. Dit suggereert een compositie van 55 ± 5% gesteente en 45% ijs. Pluto is iets dichter en bestaat voor ongeveer 70% uit gesteente.

Volgens simulaties in 2005 door Robin Canup kan Charon zijn ontstaan door een gigantische botsing, ongeveer 4,5 miljard jaar geleden. Ook de Aardse maan is op deze manier ontstaan. Waarschijnlijk botste een groot object uit de Kuipergordel tegen Pluto met een hoge snelheid, waardoor het object zelf werd vernietigd en een deel van de mantel van Pluto werd weggeslagen. Wat werd weggeslagen vormde uiteindelijk de maan om Pluto. Maar volgens de simulaties zou Charon ijsachtiger en Pluto rotsachtiger moeten zijn dan in werkelijkheid.

Nu wordt er aangenomen dat Pluto en Charon twee objecten waren die in botsing kwamen. Die botsing was niet krachtig genoeg om één van de twee objecten te vernietigen. Uiteindelijk begonnen de twee objecten om elkaar heen te draaien.

Maan of dwergplaneet?[bewerken]

Charon en Pluto vergeleken met Eris, Makemake, Haumea, Orcus, (225088) 2007 OR10, en Quaoar. Alle lichamen zijn op schaal, de afstanden niet.

Het massamiddelpunt van Pluto en Charon ligt buiten beide objecten. Omdat geen van de objecten duidelijk om de andere draait en Charon 11,65% de massa van Pluto heeft, wordt Charon gezien als meer dan een gewone maan van Pluto. Een conceptvoorstel voor de definitie van de term 'planeet' in 2006 was 'een object dat om de Zon draait en groot genoeg is voor hydrostatisch evenwicht'. Hierdoor zou Charon als planeet kunnen worden beschouwd, omdat volgens datzelfde conceptvoorstel een natuurlijke satelliet een object is waarbij het massamiddelpunt in het grootste object ligt, en Charon volgens die definitie dus geen maan zou zijn. Nu wordt Pluto een dwergplaneet genoemd. De formele betekenis van 'natuurlijke satelliet' kwam er overigens niet.

Naamgeving[bewerken]

Charon was eerst bekend onder de naam S/1978 P 1. Op 24 juni 1978 noemde Christy, de ontdekker van de maan, haar Charon, naar de bijnaam van zijn vrouw, "Char".

Hoewel collega's de naam Persephone voorstelden, bleef Christy bij de naam Charon, omdat Charon bij toeval ook een Griekse mythologische figuur is.[bron?] Charon was de veerman uit de onderwereld die de doden over de rivier de Styx leidde. Charon was verwant aan Hades. De Romeinse naam van Hades is Pluto. Op 3 januari 1986 werd de uiteindelijke naam bekendgemaakt.

Zie ook[bewerken]