Chemische wapens

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Krijgswetenschap

M1A1 abrams front.jpg

Een Britse fosgeen-bom uit de Eerste Wereldoorlog, gevonden bij de Somme in 2006
Een M55-raket gevuld met Sarin wordt vernietigd in een Amerikaanse faciliteit op de Johnston-atol

Chemische wapens zijn niet-explosieve chemische stoffen die worden gebruikt om mensen buiten gevecht te stellen, te verwonden of te doden. Ze worden onderscheiden van biologische wapens die organismen of toxinen daarvan afkomstig bevatten. (In dit laatste geval is het onderscheid alweer wat onduidelijker). Voorbeelden van chemische wapens zijn blaartrekkende gassen zoals mosterdgas, zenuwgassen zoals VX, en irritantia zoals pepperspray.

Gifgas werd niet voor het eerst in de Eerste Wereldoorlog gebruikt, maar al in de tijd van de Oudheid. De Perzen zouden in 256 tijdens een beleg van Dura aan de rivier de Eufraat de Romeinen hebben vergiftigd met pek en zwavel.[1]

In de Eerste Wereldoorlog werden voor het eerst chemische wapens gebruikt. Chloorgas werd verspreid door de loopgraven en kostte aan vele soldaten het leven.

In 1925 hebben Spanje en Frankrijk, tegen een enkele maanden daarvoor gesloten verdrag in, met hulp van Duitsland mosterdgas ingezet tegen de bevolking van de zojuist uitgeroepen Rif-republiek in Marokko.[2] In 1934 deden de Italianen hetzelfde met Ethiopië.

Sinds die tijd zijn steeds nieuwe, potentieel effectievere chemische wapens ontwikkeld, zoals mosterdgas en zenuwgassen (als bijvoorbeeld Sarin). Er zijn ook vormen die slechts buiten gevecht stellen zoals traangas, braakgas en pepperspray. Een bijzondere vorm hiervan zijn de incapacitantia, die iemand fysiek of psychisch weerloos maken zonder blijvend letsel.

In 1925 werd het Protocol van Genève ondertekend, wat een verbod op het gebruik van chemische wapens instelde. Naderhand is dat uitgebreid naar andere massavernietigingswapens.
Met het chemisch wapenverdrag werd productie en ontwikkeling van chemische wapens wereldwijd strafbaar gesteld. Bovendien moeten onder dit verdrag alle chemische wapens worden vernietigd. De OPCW, een autonome internationale organisatie gevestigd in Den Haag, controleert op de wereldwijde naleving van het verdrag.

Voorbeelden van gebruik in oorlogsvoering[bewerken]

Jaar Locatie Type chemisch wapen Ingezet door Dodelijke slachtoffers Conflict
22 april 1915 Ieper, België Chloorgas Duitsland ca. 5000 Eerste Wereldoorlog
25 september 1915 Loos, Frankrijk Chloorgas Groot-Brittannië ca. 2500 Eerste Wereldoorlog
15 juli 1917 Wieltje, België Mosterdgas Duitsland 87 Eerste Wereldoorlog
20 juli 1917 Ieper, België Mosterdgas Groot-Brittannië 75 Eerste Wereldoorlog
1926 Al Hoceima (stad), Spaans-Marokko Mosterdgas Spanje onbekend Rifopstand
1934 Ethiopië Mosterdgas Italië onbekend Tweede Italiaans-Ethiopische Oorlog
1941 China Mosterdgas Japan onbekend Tweede Wereldoorlog
1967 Jemen Mosterdgas Jemen onbekend Noord-Jemenitische burgeroorlog
11 maart 1985 Qurna, Irak Sarin, Mosterdgas Irak (tegen Iran) 7.500 Irak-Iranoorlog
9 januari 1986 Shalamcheh, Iran Mosterdgas Irak 90 Irak-Iranoorlog
16 maart 1988 Halabja, Irak Sarin, Mosterdgas Irak (tegen Koerden) 5.000 Irak-Iranoorlog
21 augustus 2013 Ghouta, Syrië Sarin  ? 1.729 (hoogste schatting) Syrische Burgeroorlog

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Perzen bestookten Romeinen met gas, NRC Handelsblad, 10 februari 2009
  2. Marokko als proeftuin voor Duits gifgas, NRC Handelsblad, 2 maart 1991; recensie van Giftgas gegen Abd el Krim. Deutschland, Spanien und der Gaskrieg in Spanisch-Marokko 1922-1927 door Rudibert Kunz en Rolf-Dieter Muller Rombach en Co 1990, ISBN 3 7930 0196 2