Christen-Democratisch Appèl

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Christen Democratisch Appèl)
Ga naar: navigatie, zoeken
Christen-Democratisch Appèl
CDA.svg
Partijvoorzitter Ruth Peetoom
Partijleider Maxime Verhagen (politiek leider)
Fractieleider Tweede kamer Sybrand van Haersma Buma
Fractieleider Eerste kamer Elco Brinkman
Delegatieleider Europees Parlement Wim van de Camp
Zetels in Tweede kamer
Zetels in Eerste kamer
Zetels in het Europees Parlement
Opgericht 11 oktober 1980
Fusie van CHU, ARP en KVP
Actief in Nederland
Richting Centrum(-rechts)
Ideologie Christendemocratie, Conservatisme
Jongerenorganisatie CDJA
Internationale organisatie Christelijke Democraten Internationaal
Europese fractie EVP-groep
Europese organisatie Europese Volkspartij
Website www.cda.nl
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

Het Christen-Democratisch Appèl (CDA) is een centrumrechtse Nederlandse christendemocratische politieke partij. Het leed zware verliezen in de verkiezingen van 2010 en ging van de eerste naar de vierde plaats. De CDA is momenteel een coalitiepartner in een centrumrechts minderheidskabinet met de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) dat in het parlement gesteund wordt door de Partij voor de Vrijheid (PVV). De CDA heeft 6 ministers in het Kabinet-Rutte naast de 6 ministers van de VVD. Maxime Verhagen is vicepremier, minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie en voorzitter van de CDA in het kabinet. Sybrand van Haersma Buma is voorzitter van de CDA in de Tweede Kamer en Elco Brinkman is voorzitter van de CDA in de Eerste Kamer. De partij heeft sinds het aftreden van Jan Peter Balkenende geen officiële partijleider; sindsdien nam de invloed van partijvoorzitter Ruth Peetoom toe op het maken van het beleid en de politieke standpunten van de partij.

Inhoud

[bewerken] Geschiedenis

Het CDA werd officieel op 11 oktober 1980 opgericht als gevolg van een fusie van drie oude christelijke partijen, de Christelijk-Historische Unie (CHU), de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) en de Katholieke Volkspartij (KVP), die ook wel 'de drie grote confessionele partijen' werden genoemd. Architect van de nieuwe alliantie was Piet Steenkamp. De drie partijen waren echter al sinds 1967 hierover met elkaar in gesprek. Dit overleg vond plaats in de Groep van Achttien, vertegenwoordigers uit de betreffende partijen, waarbij het belangrijkste punt van discussie het begrip 'christelijke politiek' was.

Van 1918 tot 1980 maakten deze afzonderlijke partijen vrijwel onafgebroken deel uit van de regering[1]. Het CDA is vanaf 1977 via een eigen lijst in de Tweede Kamer der Staten-Generaal vertegenwoordigd en heeft, behoudens de twee paarse kabinetten-Kok tussen 1994 tot 2002, steeds regeringsverantwoordelijkheid gedragen.

De eerste 17 jaren nam het CDA deel aan de kabinetten Kabinet-Van Agt I, Kabinet-Van Agt II en Kabinet-Van Agt III onder aanvoering van Dries van Agt en de kabinetten Kabinet-Lubbers I, Kabinet-Lubbers II en Kabinet-Lubbers III onder aanvoering van Ruud Lubbers, beiden van CDA-huize. In 1994 leed de partij een gevoelige nederlaag en verdween in de oppositiebanken. Bij de Provinciale Statenverkiezingen 1995 leed het CDA opnieuw verlies, en in de Eerste Kamer verloor de partij 8 van haar 27 zetels. Bij de verkiezingen in 1998 slonk de partij in de Tweede Kamer tot het toenmalige dieptepunt van 29 zetels.

Het partijbureau van het CDA in Den Haag

Na de oppositievoering onder twee 'Paarse' kabinetten (Partij van de Arbeid/VVD/D66) werd het CDA met 43 zetels de grootste partij bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2002. In een coalitie met de LPF en de VVD verkreeg het CDA het premierschap (Jan Peter Balkenende), zes ministeries en vijf staatssecretariaten in het Kabinet-Balkenende I. Door onenigheid binnen de coalitie, vooral binnen de LPF, viel het kabinet spoedig.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2003 werd het CDA onder leiding van Jan Peter Balkenende opnieuw de grootste partij met 44 zetels en werd het Kabinet-Balkenende II van CDA, VVD en D66 gevormd. Na het vertrek van D66 uit de coalitie ging in 2006 een minderheidskabinet Kabinet-Balkenende III van CDA en VVD alleen verder.

Het CDA bleef ook bij de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2006 met 41 zetels de grootste partij van Nederland, met een verschil van 8 zetels op de PvdA. Op 22 februari 2007 werd Kabinet-Balkenende IV beëdigd waarin naast het CDA ook de PvdA en de ChristenUnie deelnemen. Het CDA levert 8 ministers en 4 staatssecretarissen. Dit kabinet is op 20 februari 2010 gevallen door het uittreden van de PvdA, als gevolg van een onherstelbare vertrouwensbreuk naar aanleiding van een meningsverschil tussen het CDA en de PvdA over de kwestie-Uruzgan. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 behaalde het CDA een historisch verlies van 20 zetels en kwam met 21 zetels terug in de Tweede Kamer. Hierop trad Balkenende af als partijleider en zag hij af van plaatsname in de CDA-fractie. Door de partij is besloten om een grondige evaluatie te doen naar dit grote verlies en voorlopig geen partijleider aan te wijzen. Na een moeizame kabinetsformatie werd op 14 oktober 2010 het kabinet-Rutte beëdigd, bestaande uit de VVD en het CDA. In dit kabinet leveren zowel de VVD als het CDA 6 ministers en 4 staatssecretarissen. Na de verkiezingen van 2010 zakte het CDA verder in de peilingen.

Het partijleiderschap is momenteel vacant. Alhoewel veel prominenten Maxime Verhagen als hun partijleider noemen wordt dit door hemzelf desgevraagd niet bevestigd.

De huidige CDA-voorzitter is Ruth Peetoom. Op het partijcongres van 2 april 2011 werd bekend dat zij met 8.575 stemmen, 60,9% van het totaal, verkozen was. Hiermee volgde ze interimvoorzitter Liesbeth Spies op. Samen met het congres drong zij aan op de instelling van het Nieuwe Strategisch Beraad.[2]

[bewerken] Leden

Ledenaantallen CDA
Leden CDA (1 jan)
Jaar Aantal leden Jaar Aantal leden Jaar Aantal leden
1975 300 1990 125.033 2005 73.000
1976 2000 1991 122.238 2006 69.000
1977 11.797 1992 118.449 2007 69.560
1978 20.000 1993 112.117 2008 69.200
1979 25.500 1994 107.000 2009 68.102
1980 162.179 1995 100.442 2010 67.592[3]
1981 143.000 1996 94.412 2011 65.905
1982 152.885 1997 91.000
1983 147.896 1998 89.000
1984 138.179 1999 86.000
1985 131.627 2000 82.000
1986 127.849 2001 80.000
1987 128.588 2002 78.000
1988 127.046 2003 79.000
1989 122.486 2004 73.500

Bron: CDA - ledentallen (Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen)

[bewerken] Zetelverloop Tweede Kamer

Aantal CDA-zetels in de Tweede Kamer sinds 1956. Zetels tussen 1956 en 1977 zijn de som van KVP, ARP en CHU

Van de honderd leden van de Tweede Kamer:

  • 1918 - 50 - (RKSP 30, ARP 13, CHU 7)
  • 1922 - 59 - (RKSP 32, ARP 16, CHU 11)
  • 1925 - 54 - (RKSP 30, ARP 13, CHU 11)
  • 1929 - 53 - (RKSP 30, ARP 12, CHU 11)
  • 1933 - 48 - (RKSP 28, ARP 14, CHU 10)
  • 1937 - 56 - (RKSP 31, ARP 17, CHU 8)
  • 1946 - 53 - (KVP 32, ARP 13, CHU 8)
  • 1948 - 54 - (KVP 32, ARP 13, CHU 9)
  • 1952 - 53 - (KVP 30, ARP 12, CHU 9)

Van de honderdvijftig leden:

  • 1956 - 77 - (KVP 49, ARP 15, CHU 13)
  • 1959 - 75 - (KVP 49, ARP 14, CHU 12)
  • 1963 - 76 - (KVP 50, ARP 13, CHU 13)
  • 1967 - 69 - (KVP 42, ARP 15, CHU 12)
  • 1971 - 58 - (KVP 35, ARP 13, CHU 10)
  • 1972 - 48 - (KVP 27, ARP 14, CHU 7)
  • 1977 - 49 - (CDA)
  • 1981 - 48
  • 1982 - 45 → 43
  • 1986 - 54
  • 1989 - 54
  • 1994 - 34
  • 1998 - 29
  • 2002 - 43
  • 2003 - 44
  • 2006 - 41
  • 2010 - 21

[bewerken] Electoraat

Hoewel de aanhang van politieke partijen niet meer zo vast staat als vroeger en verkiezingsuitslagen behoorlijk kunnen schommelen, kent het CDA een zekere kernaanhang onder met name katholieke, hervormde en gereformeerde kiezers, al stemmen ook niet-christelijke kiezers op de partij, wat vooral in de jaren tachtig (tijdperk Lubbers) en begin eenentwintigste eeuw gebeurde. Regionaal heeft het CDA een bovengemiddeld grote aanhang in Twente, op de Veluwe, in het Westland, in het midden en oosten van Noord-Brabant en in Limburg. Geografisch gezien kent het CDA in veel plattelandsgemeenten een relatief grote aanhang. Minder aanhang heeft het CDA in de grote steden en in Groningen en Drenthe.

De gemeente waar het CDA bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 procentueel de meeste stemmen haalde was Tubbergen (43,4%) (een verlies van 23% tov 2006) in de provincie Overijssel. In buurgemeente Dinkelland (totaal 38,3%) had het CDA ook te maken met forse verliezen (22,4% verlies ten opzichte van 2006). In het Overijsselse dorp Daarle (gem. Hellendoorn) werd het meest op het CDA gestemd (63%). Ook in Tilligte, Lattrop en Beuningen bleef het percentage CDA stemmers traditioneel hoog.

[bewerken] Volksvertegenwoordigers en bestuurders anno 2010

[bewerken] Regering

In het kabinet-Rutte is het CDA vertegenwoordigd met zes ministers en vier staatssecretarissen.

Ministers:

Staatssecretarissen:

1rightarrow.png Zie: lijst van bewindslieden voor het CDA

[bewerken] Tweede Kamer der Staten-Generaal

De Tweede Kamerfractie van het CDA bestaat sinds de verkiezingen van 9 juni 2010 uit 21 personen:

1rightarrow.png Zie: alle (voormalige) Tweede Kamerleden voor het CDA


[bewerken] Eerste Kamer der Staten-Generaal

De Eerste Kamerfractie van het CDA bestaat sinds de verkiezingen van 2011 uit 11 personen:


1rightarrow.png Zie: alle (voormalige) Eerste Kamerleden voor het CDA

[bewerken] Europees Parlement

Sinds de Europese Parlementsverkiezingen van 2009 zitten de volgende vijf politici namens het CDA in het Europees Parlement:

Ten opzichte van de Europese Parlementsverkiezingen van 2004 verloor het CDA twee zetels. Het CDA maakt deel uit van de fractie van Europese Volkspartij en Europese Democraten.

1rightarrow.png Zie ook lijst van CDA-Europarlementariërs voor de periode 2004-2009
1rightarrow.png Zie ook lijst van Europees Parlementsleden voor het CDA (huidige en voormalige)

[bewerken] Provincies

[bewerken] Gedeputeerde Staten

Commissaris van de Koningin:

Gedeputeerden:

[bewerken] Provinciale Staten

[bewerken] Gemeenten

Ongeveer 135 burgemeesters in Nederland zijn van CDA-huize. Bekende CDA-burgemeesters zijn onder meer Lucas Bolsius (Amersfoort), Ton Rombouts ('s-Hertogenbosch), Cees van der Knaap (Ede) en Cornelis Visser (Twenterand).

Het CDA is op gemeentelijk niveau de grootste landelijke partij van Nederland. Ze levert honderden wethouders, ruim 1500 gemeenteraads- en 40 deelgemeenteraadsleden (12 in Amsterdam, 28 in Rotterdam).

[bewerken] Waterschappen

De waterschapsverkiezingen in november 2008 vinden voor het eerst plaats met behulp van een lijstenstelsel in plaats van voorheen het personenstelsel. Het CDA doet in alle waterschappen mee, en is veelal gelieerd aan de agrarische belangen.

[bewerken] Organisatie

[bewerken] Partijstandpunten

[bewerken] Kernwaarden

De plaats van het CDA in de Nederlandse politieke ruimte, tijdens de Tweede Kamerverkiezingen in 2010, volgens André Krouwel

De partijstandpunten van het CDA komen in grote mate overeen met die van andere grote Europese christendemocratische partijen. Hierbij spelen een viertal kernbegrippen, die de kernwaarden van de Bijbel vertalen, een belangrijke rol:

  • Gespreide verantwoordelijkheid: het principe dat de verantwoordelijkheid voor het reilen en zeilen van de samenleving bij verschillende personen en organisaties ligt en niet bij één organisatie. Dit principe gaat uit van een grotere eigen verantwoordelijkheid, waarbij het individu meer verantwoordelijkheid neemt voor de maatschappij om hem heen. Omdat het individu niet alles alleen kan gelooft het CDA in een sterk maatschappelijk middenveld met organisaties die groepen individuen verenigt in het uitoefenen van verantwoordelijkheid voor een bepaald maatschappelijk aspect (zoals, vakbonden en werkgeversbonden op het gebied van arbeidsverhoudingen). In laatste instantie, als 'de maatschappij' er zelf niet meer uitkomt behoort de overheid uitkomst te bieden. Dit hangt samen met het begrip soevereiniteit in eigen kring. In de verhoudingen tussen verschillende schaalniveaus past het CDA het principe van subsidiariteit toe: de verantwoordelijkheid moet daar liggen waar die het best genomen kan worden en bij voorkeur op een zo laag mogelijk schaalniveau.
  • Gerechtigheid: het principe van rechtvaardigheid, volgens welke goede daden beloond worden en slechte bestraft. Het principe houdt ook in dat iedereen in zijn waarde gelaten moet worden en het recht heeft zich te ontplooien.
  • Solidariteit: het principe dat men dient te zorgen voor kwetsbaren in de samenleving. Het (Bijbelse) begrip naastenliefde ligt hieraan ten grondslag.
  • Rentmeesterschap: het principe dat de mens goed voor de aarde waarop hij leeft moet zorgen. Dit komt in de praktijk neer op een goede zorg voor het milieu, maar houdt voornamelijk de plicht in de aarde in leefbare staat door te geven aan het nageslacht.

[bewerken] Standpunten in de praktijk

De kernwaarden vertalen zich in de praktijk in onder meer de volgende standpunten:

  • Vanuit het principe van gespreide verantwoordelijkheid is het CDA in de afgelopen twintig jaar voorstander geweest van een terugtredende overheid die meer ruimte geeft aan mensen om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen. Hierin gaat het CDA echter minder ver dan de VVD, die het ontstane 'gat', dat de terugtredende overheid achterlaat, wil laten opvullen door de markt in plaats van door maatschappelijke organisaties. Hoewel het CDA het kapitalisme niet afwijst en de pogingen om meer marktwerking in de publieke sector in te voeren steunt, ziet het CDA de markt niet als ultieme oplossing voor problemen op het gebied van efficiency en maatschappelijke verhoudingen. De gereserveerde houding van het CDA ten opzichte van de markt blijkt onder meer uit het standpunt dat de no-claimregeling in de zorg afgeschaft moet worden.
  • Om een samenleving te creëren waarin mensen weten waar ze aan toe zijn en respect krijgen hecht het CDA vanuit het principe gerechtigheid veel waarde aan het herstel van normen en waarden.
  • Hoewel het CDA een van de drijvende krachten is geweest achter de versobering van de sociale zekerheid, komt de kernwaarde solidariteit naar voren in de wens belastingen en toeslagen inkomensafhankelijk te houden. Vanuit dit principe is het CDA bijvoorbeeld tegen verdere liberalisering van de huurmarkt. Ook de aflossing van de staatsschuld in één generatie wordt vanuit het standpunt van solidariteit (tegenover toekomstige generaties) verdedigd.
  • Vanuit het principe rentmeesterschap wil het CDA de uitstoot van CO2 terugdringen. Vanuit dit standpunt staat het CDA niet afwijzend tegenover het opwekken van kernenergie voor de middellange termijn [4]. Vanuit het principe van rentmeesterschap is het CDA voorstander van strengere Europese regels met betrekking tot dierenwelzijn.

Bron: Standpuntenpagina van het CDA

[bewerken] Gerelateerde organisaties

Het CDA ondersteunt zusterpartijen in Midden- en Oost-Europa. In 1990 is daartoe de Eduardo Frei Stichting (EFS) opgericht. De EFS ontvangt voor dit werk fondsen uit het MATRA-programma van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Het CDA is mede-oprichter van het Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie, een organisatie van zeven Nederlandse politieke partijen die democratiseringswerk steunt in 17 landen.

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Externe link

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

  1. ↑ In vier tijdperken zaten niet alle drie grote christelijke partijen in de regering, namelijk 1939 (Colijn V: KVP-voorloper RKSP niet), 1945-'52 (Gerbrandy III; Schermerhorn-Drees; Beel I; Drees-Van Schaik; Drees I: CHU niet tot 1948, ARP niet vanaf 1946) 1965-'67 (Cals; Zijlstra: CHU niet) en 1973-'77 (kabinet-Den Uyl: CHU niet).
  2. ↑ De Geus en De Vries in strategisch beraad CDA, NU.nl, 9 juni 2011 15:31
  3. ↑ http://www.telegraaf.nl/binnenland/5818060/__Forse_ledenwinst_D66__.html?p=3,1
  4. ↑ Van Geel baant weg voor tweede kerncentrale, De Telegraaf, 26 september 2006 (via archive.org)
Christen-Democratisch Appèl
Volksvertegenwoordigers en bestuurders: Eerste Kamerleden · Tweede Kamerleden (fractievoorzitters) · Bewindslieden
Partijleiders: Dries van Agt · Ruud Lubbers · Elco Brinkman · Enneüs Heerma · Jaap de Hoop Scheffer · Jan Peter Balkenende · Maxime Verhagen
Partijorganisatie: Christen Democratisch Jongeren Appèl · Wetenschappelijk Instituut voor het CDA
Voorgangers: Anti-Revolutionaire Partij · Christelijk-Historische Unie · Katholieke Volkspartij
Nederlandse christelijke partijen
Katholiek: Algemeene Bond (1904-1926) · Rooms-Katholieke Volkspartij (1922-1933) · Roomsch-Katholieke Staatspartij (1926-1945) · Katholiek Democratische Partij (1933-1939) · Katholieke Volkspartij (1945-1980) · Katholiek Nationale Partij (1948-1955) · Nieuwe Roomse Partij (1970-1972) · God met Ons (1972-1981) · Rooms Katholieke Partij Nederland (1972-1981) · Katholieke Politieke Partij (1995-1998)
Gereformeerd: Anti-Revolutionaire Partij (1879-1980) · Christen-Democratische Partij (Nederland) (1905-1925) · Staatkundig Gereformeerde Partij (1918-heden) · Gereformeerd Politiek Verbond (1948-2003) · Reformatorische Politieke Federatie (1975-2001) · ChristenUnie (2001-heden)
Hervormd: Vrij-Antirevolutionaire Partij (1898-1903) · Christelijk-Historische Kiezersbond (1897-1903) · Friese Bond (1898-1908) · Christelijk-Historische Partij (1903-1908) · Christelijk-Historische Unie (1908-1980)
Protestants: Bond van Christen-Socialisten (1907-1919) · Christelijk-Sociale Partij (1907-1926) · Christelijk-Democratische Unie (1926-1946) · Hervormd-Gereformeerde Staatspartij (1933-1939) · Evangelische Volkspartij (1980-1991)
Oecumenisch: Christen-Democratisch Appèl (1980-heden)
Vlag van Nederland Politieke partijen in Nederland Vlag van de Europese Unie
Tweede Kamer: Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (31) · Partij van de Arbeid (30) · Partij voor de Vrijheid (24) · Christen-Democratisch Appèl (21) · Socialistische Partij (15) · Democraten 66 (10) · GroenLinks (10) · ChristenUnie (5) · Staatkundig Gereformeerde Partij (2) · Partij voor de Dieren (2)
Eerste Kamer: Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (16) · Partij van de Arbeid (14) · Christen-Democratisch Appèl (11) · Partij voor de Vrijheid (10) · Socialistische Partij (8) · Democraten 66 (5) · GroenLinks (5) ·ChristenUnie (2) · Staatkundig Gereformeerde Partij (1) · 50Plus (1) · Partij voor de Dieren (1) · Onafhankelijke Senaatsfractie (1)
Europees Parlement: Christen-Democratisch Appèl (5) · Partij voor de Vrijheid (4) · Partij van de Arbeid (3) · Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (3) · Democraten 66 (3) · GroenLinks (3) · Socialistische Partij (2) · ChristenUnie (1) · Staatkundig Gereformeerde Partij (1)
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Christen-Democratisch_App%C3%A8l&oldid=29709402"
Persoonlijke instellingen
Naamruimten

Varianten
Handelingen
Navigatie
Informatie
Hulpmiddelen
Afdrukken/exporteren
In andere talen