Christiaan IV van Denemarken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Christiaan IV
1577-1648
Kristian IV av Danmark, malning av Pieter Isaacsz 1611-1616.jpg
Koning van Denemarken
Periode 1588-1648
Voorganger Frederik II
Opvolger Frederik III
Koning van Noorwegen
Periode 1588-1648
Voorganger Frederik II
Opvolger Frederik III
Vader Frederik II
Moeder Sophia van Mecklenburg-Güstrow

Christiaan IV (Frederiksborg, 12 april 1577 - Kopenhagen, 28 februari 1648) was van 1588 tot 1648 koning van Denemarken en Noorwegen. Hij was de zoon van koning Frederik II en Sophia van Mecklenburg-Güstrow.

Christiaan werd geboren op het kasteel Slot Frederiksborg in 1577 en erfde de troon op tienjarige leeftijd, na de dood van zijn vader op 4 april 1588. Na een periode met een regentschap van vier raadsheren aan zijn zijde werd Christiaan, negentien jaar oud, gekroond op 17 augustus 1596. Christiaan had aanleg voor talen en sprak naast Deens ook Duits, Frans, Italiaans en Latijn.

Op 27 november 1597 huwde hij met Anna Catharina, dochter van Joachim Frederik, markgraaf van Brandenburg. Koningin Anna Catherina overleed veertien jaar later, na zes kinderen het leven te hebben geschonken:

Na vier jaar trouwde Christiaan opnieuw, nu met een vrouw van lage adel met kinderen, Christina Munk, met wie hij tien kinderen kreeg, waaronder Leonora Christina. Deze relatie wekte in Denemarken enige beroering, omdat het een morganatisch huwelijk was.

Zijn eerste zoon Frederik stierf op zeer jonge leeftijd en zijn tweede zoon Christiaan was ook vóór de koning overleden, zodat zijn derde zoon Frederik (III) hem, na enig verzet binnen hofkringen, erfelijk opvolgde.

In 1612 richtte koning Christiaan de Deense Oost-Indische Compagnie op. Ook organiseerde de koning enkele maritieme expedities. Hij stuurde admiraal Gjedde langs de Afrikaanse kust en Kaap de Goede Hoop naar Ceylon (nu Sri Lanka) en stichtte een Deense kolonie in India, de handelspost Tranquebar.

Bouwactiviteiten[bewerken]

Ook stichtte hij verschillende steden en belangrijke gebouwen. In Noorwegen bouwde hij Christiana, het huidige Oslo, Kristiansand en de handelspost Kongsberg. In Christiana verrees het Akershus Slott en in Bergen de Korskirken. In Zweden stichtte hij Kristianstad en Kristianopel, beide gelegen in het toen Deense Skåne. In Halmstad in Halland liet hij een kasteel bouwen. In het nu Duitse Sleeswijk-Holstein werd de stad Glücksburg door Christiaan gesticht; daarnaast bouwde hij als handelspost Kupfermühle in de gemeente Harrislee, beide gelegen in het district Sleeswijk-Flensburg. Glücksburg is gesticht als concurrent van Hamburg.

In Kopenhagen verrees onder andere slot Christiansborg, het zomerverblijf Rosenborg Slot, de Ronde Toren (de oudste nog werkende sterrenwacht ter wereld), de vesting, het Kastellet, de Holmenkirke en de Børsen. De wijk Christianshavn is ook door hem gesticht. Tenslotte liet hij het Kasteel Kronborg in Helsingor volledig tot vesting uitbouwen. Als christen liet hij in de meeste van deze gebouwen het goddelijke tetragrammaton aanbrengen.