Christus in de tempel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Christus in de Tempel, in diverse Bijbelvertalingen betiteld als De twaalfjarige Jezus in de tempel, is een in de beeldende kunst populair Bijbels thema.

Twaalfjarige Christus in de tempel door Paulus Bor

De evangelist Lucas beschrijft in het Evangelie volgens Lucas in hoofdstuk 2 de jeugd van Christus. In de verzen 42-51 wordt verhaald hoe Jozef en Maria, op de terugreis na hun pelgrimstocht naar Jeruzalem, hun zoon missen. Na dagen vinden zij hem terug in de tempel in Jeruzalem, waar hij in gesprek blijkt met de schriftgeleerden.

In de schilderkunst is de voorstelling populair geweest en gebleven. In de laat-renaissance en barok (Rembrandt) ziet men de scène herhaaldelijk geschilderd.

Het schilderij van Han van Meegeren[bewerken]

Toen de schilder en meester-vervalser Han van Meegeren in 1945 was gearresteerd probeerde hij onder een veroordeling wegens collaboratie en verkoop van kunstschatten aan Hermann Göring uit te komen door te beweren dat hij Vermeers en andere Hollandse meesters had vervalst. Justitie, de gedupeerde musea waaronder het Museum Boijmans Van Beuningen en de voor gek gezette experts, met name Dirk Hannema, geloofden hem niet. De weinig gewaardeerde Van Meegeren zou daartoe niet in staat zijn geweest.

Om het bewijs te leveren vroeg Van Meegeren om een oud doek, gereedschap, verfstoffen, olie en terpentijn. Zo ontstond op de grote zolder van het Bureau Bestrijding Vermogensvlucht aan de Herengracht in Amsterdam (het gebouw van kunsthandel Goudstikker, in gebruik bij het Militair Gezag) een onder streng toezicht vervaardigd olieverfschilderij op doek. De totstandkoming werd gefilmd en gefotografeerd. Vlak voordat het werk gereed was werd het door het Polygoonjournaal en de pers bezichtigd.

Volgens laat-20e-eeuwse opvattingen is het schilderij sentimenteel, lelijk van kleurstelling, anatomisch matig uitgewerkt en als geheel dan ook foeilelijk. Het is zeker niet van het hoge artistieke niveau van Johannes Vermeer. Toch kon uit de omgang met chiaroscuro en pigmenten worden opgemaakt dat Han van Meegeren de techniek van de Hollandse meesters beheerste.

De gereformeerde kunstcriticus van de Leeuwarder Courant was onder de indruk van het schilderij dat "..een mens doet huiveren als hij die Christus ziet: zo schoon, onwerelds hoog, zo puur en klaar. En toch een leugen, een geniale leugen."[1]. De Volkskrant hield het bij een soberder "een onweerlegbaar bewijs van zijn (Van Meegeren) virtuoze bekwaamheid als schilder."[2]

De nalatenschap van Han van Meegeren, waaronder "Christus in de Tempel" werd in augustus 1950 geveild.[3] Het doek bracht 3.000 gulden op, nu ongeveer € 10.500.[4] Het schilderij zou enige tijd in een kerk in Johannesburg hebben gehangen.[5] In 1996 dook het schilderij op bij Christie's en het werd voor € 67.000 geveild. De koper, kunsthandelaar Loek Brons, verkocht Christus in de Tempel in 1997 voor € 165.000 op de Tefaf in Maastricht. Het werd door een Haarlemse familie gekocht die het doek inmiddels alweer zou hebben doorverkocht.[6] De huidige bewaarplaats en de eigenaar zijn onbekend.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Leeuwarder Courant in 1945
  2. De Volkskrant in 1945
  3. Henk van Gelder in NRC Handelsblad. 16-7-2010
  4. Zie http://www.iisg.nl/hpw/calculate2-nl.php
  5. Volgens Henk van Gelder een ongestaafd gerucht.
  6. Loek Brons geciteerd door Henk van Gelder