Cilicisch-Armenië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Cilicisch Armenië)
Ga naar: navigatie, zoeken
Կիլիկիոյ Հայոց Թագաւորութիւն
 Byzantijnse Rijk 1078–1375 Mamelukken 
Armoiries Héthoumides.svg
Kaart
Cilician Armenia-en.svg
Algemene gegevens
Hoofdstad Sis
Oppervlakte 40.000 km²
Bevolking 1.500.000
Talen Armeens, Latijn, Frans
Religie(s) Armeense kerk in eenheid met Rome
Regering
Regeringsvorm Monarchie
Dynastie Roupenids (1080-1198),
Hethumids (1226-1342),
Lusignans (1342-1464)
Staatshoofd Koning
Geschiedenis
- Leo I wordt uitgeroepen tot Koning van Armenië. 1198
- Leo V Lusignan laatste koning van Cilicië. 1375

Cilicisch-Armenië was een middeleeuwse Armeense staat aan de Middellandse Zee, op het gebied van het huidige Turkije. Van de 12e tot de 14e eeuw was het een koninkrijk. Het heette toen officieel Armeens Koninkrijk van Cilicië. De hoofdstad was Sis (Kozan); daarnaast was de havenstad Ayaş het belangrijkste cultuur- en handelscentrum.

Cilicisch-Armenië speelde een grote rol in de ontwikkeling van de Armeense literatuur, tekenkunst, theater, architectuur, rechtsleer, taal (het Middel-Armeens) en krijgskunde. In de 13e eeuw kwam de Armeense cultuur tot haar volle bloei in Cilicië. Sindsdien zagen de Armeniërs hun cultuur als een westerse beschaving. De laatste koning van Armenië, Leo VI Lusignan, herinnerde in zijn testament als zijn neven de koningen van Engeland, Aragon en Castilië[1].

Voor de westerse wereld zelf gold Cilicisch-Armenië als de Poort van Azië. Zo was Ayas de plaats in Azië, vanwaaruit Marco Polo in 1271 vertrok voor zijn beroemde reis naar het Verre Oosten. In 1375 werd het rijk ten val gebracht door de Mamelukken. Toen veel Armeense vorsten daarna naar het westen trokken, brachten ze, volgens historicus Johan Huizinga, de glans van het wonderlijke Oosten met zich mee[2].

Geschiedenis[bewerken]

Muntstuk uit Koninkrijk Armenië, ca. 1080-1375. De Armeense letters zeggen: Met Gods mogendheid.

In de 7e eeuw werd Cilicisch-Armenië op de Byzantijnen veroverd door de Arabieren. In 964 wist keizer Nicephorus II het te heroveren, maar de streek had erg onder de bezetting geleden en moest worden heropgebouwd. Hiervoor deed de keizer een beroep op de grote groepen Armeniërs, die eerder reeds hun thuisland hadden verlaten en zich in de huidige grensstreek van Turkije met Syrië en Irak hadden gevestigd. Zo ontstond het rijk Cilicisch Armenië.

Rond 1080 zou Ruben I, de vorst van dit rijkje, via een opstand tegen Byzantium de feitelijke onafhankelijkheid verwerven. Zijn zoon Constantijn I heerste van 1095 tot 1099; zijn kleinzoon Thoros I van 1099 tot 1129. Beide laatste Ishkhans verwelkomden de kruisvaarders als bevrijders. Constantijn gaf Josselin I, de latere derde graaf van Edessa, zijn dochter tot echtgenote, terwijl Boudewijn van Boulogne, eerste graaf van Edessa, in het huwelijk trad met de dochter van Constantijns broer Thoros. Zo gingen de christenen van het Oosten deel uitmaken van het uitgestrekte kruisvaardersnetwerk van de Oriënt.

Waterburcht van de havenstad Korikos, gebouwd in de 13e eeuw.

Het duurde niet lang vooraleer Cilicisch Armenië hier profijt van trok. Met de steun van Tancred, prins van Antiochië, kon Thoros I, zoon en opvolger van Constantijn, de vestingen Anazarba en Sis veroveren.

Koningen van Cilicische Armenië[bewerken]

Roupeniden (1080-1198)[bewerken]

Hethumiden (1226-1342)[bewerken]

Koning Leo V, miniatuurschilderij van Sargis Pitsak (1331).

Lusignanen (1342-1464)[bewerken]

als koning =Leo V de laatste koning van Cilicisch Koninkrijk van Armenië.

De nominale koningen[bewerken]

  • Jacobus I, Koning van Cyprus en Armenië (1396-1398) een nominale titel
  • Janus, Koning van Cyprus, Jeruzalem en Armenië(1398-1432) een nominale titel
  • Jan II, Koning van Cyprus, Jeruzalem en Armenië (1432-1458) een nominale titel
  • Charlotte, Koningin van Cyprus, Jeruzalem and Armenië (1458-1464) een nominale titel
Huis Savoye.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Langlois, Le trésor des Chartes d'Arménie, ou Cartoularie de la Chancellerie Royale des Roupiniens, Venise, 1863, p. 211. (raadpleegd in: (hy) R.V. Kuelpenkian, Armeens-Portugaalse betrekkingen, "Matenadaran" Instituut voor oude manuscripten, Jerevan 1986.)
  2. Johan Huizinga, Herfsttij der Middeleeuwen. Olympus, 2006. p 31. ISBN 90-254 2780 4.