Cirkelredenering

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een cirkelredenering of petitio principii (ook wel aangeduid als "circulus in probando" of het Engelse "Begging the question") is een drogreden die volgt uit een manier van redeneren waarbij al als juist wordt aangenomen wat nog bewezen moet worden, of waarbij feiten gebruikt of aangehaald worden waarvan de spreker/schrijver verkeerdelijk veronderstelt dat ze al bestaan of verwezenlijkt zijn.

Het begrip was al bekend bij Aristoteles.[1] Immanuel Kant noemde het principe in 1800[2] waarna het zijn verdere weg vond als kritiek op de wiskundige logica[3] en op de retoriek. Nieuwe aandacht kreeg het begrip door recente publicaties over moderne argumentatietechnieken,[4][5] waarin het begrip die nieuwe rol toebedeeld krijgt in de analyse van meningsverschillen en in de eisen die aan de argumentatie gesteld moeten worden om een meningsverschil op te kunnen lossen.

De redenering "het is zo omdat het zo is", met een bewijsgrond die ten onrechte als bewezen wordt aangenomen is al oud.

Een bekende cirkelredenering staat ook bekend onder de naam "cirkelredenering van Descartes": Descartes "bewijst" het bestaan en de waarachtigheid van God op basis van de methode van heldere en goed onderscheiden ideeën (des idées claires et distinctes). Hij lijkt echter deze methode van kennisverwerving zelf ook te funderen op die waarachtigheid van God.

Bronnen[bewerken]

  • Frans van Eemeren, Rob Grootendorst & A.F. Snoeck Henkemans (1995). Argumentatie: inleiding in het analyseren, beoordelen en houden van betogen. Wolters-Noordhoff.

Referenties[bewerken]

  1. Aristoteles. En archei aiteisthai. In: Prior Analytics II, xvi (= Part 16)
  2. Immanuel Kant. Logik, ein Handbuch zu Vorlesungen: §92. Petitio principii - Circulus in probando,
  3. Poincaré. Revue de Métaphysique et de Morale: 1905, nº 6; 1906, nº 1, 3
  4. Eemeren, F.H. van & Grootendorst, R. (1992). Argumentation, communication, and fallacies. A pragma-dialectical perspective. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
  5. Eemeren, F.H. van, Grootendorst, R., & Snoeck Henkemans, A.F. Argumentatie: inleiding in het analyseren, beoordelen en houden van betogen, Wolters-Noordhoff, 1995