Cluster (economie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Containerterminal in de haven van Rotterdam

Een cluster, ook wel industrieel district genoemd, is een geografische locatie of regio waarin een groep bedrijven en andere instanties (zoals universiteiten) binnen een bepaald vakgebied bij elkaar in de buurt gevestigd zijn. Een bekend voorbeeld van een cluster is Silicon Valley in Californië.

Inhoud

[bewerken] Cluster

Het concept cluster werd ontwikkeld door Michael Porter en wordt door hem beschreven in zijn boek "The Competitive Advantage of Nations". Doordat er in een bepaald gebied, dat zo groot kan zijn als een stad, een regio of zelfs een groep landen, een bepaalde groep bedrijven is gevestigd, heeft het extra voordeel voor andere bedrijven om zich ook in dit gebied te vestigen. Dit komt omdat zij gebruikmaken van dezelfde leveranciers en dezelfde klanten, binnen een bepaald gebied. Dit worden externe economische voordelen genoemd. Ook kan een bepaald bedrijf profiteren van de werknemers in een gebied met een specifieke kennis die ook voor zijn bedrijf relevant is. Doordat deze werknemers zo nu en dan van bedrijf wisselen ontstaat er een dynamiek van innovatie. Porter noemt in zijn boek nog veel andere voordelen, zoals die ook bestaan voor agglomeraties. Een cluster kan op deze manier een enorme voorsprong opbouwen tegenover andere regio's, om zo een wereldleider te worden op een bepaald specialistisch gebied.

[bewerken] Industrieel district

De econoom Alfred Marshall omschrijft in zijn werk Principles of Economics (1922) een industrieel district als een "concentratie van industrieën gespecialiseerd in bijzondere lokale producten". Een Marshalliaans industrieel district heeft de volgende kenmerken:

  • het is een regio 'bevolkt' door hoofdzakelijk kleine, gespecialiseerde bedrijven, die vooral voor de eigen regio produceren.
  • tussen deze bedrijven wordt veelvuldig gehandeld, vaak met behulp van lange termijn contracten. De handel met bedrijven buiten de regio beperkt zich tot een minimum.
  • er is een hoogwaardige, gespecialiseerde lokale arbeidsmarkt, die een hoge mate van interne flexibiliteit kent: werknemers gaan van het ene lokale bedrijf naar het andere lokale bedrijf, maar blijven werkzaam in de eigen regio.
  • werknemers en werkgevers zijn samen onderdeel van een lokale samenleving waarin zij profiteren van elkaars kennis en kunde.
  • de lokale samenleving wordt gekenmerkt door een zekere mate van stabiliteit die het mogelijk maakt dat zich een sterke lokale culturele identiteit ontwikkeld.

[bewerken] Distretti industriali

De Italiaanse distretti industriali zijn een speciale vorm van industriële districten, en ontwikkelden zich sinds het midden van de jaren '70 van de vorige eeuw. Het Italiaanse industriële districtmodel heeft een aantal afwijkende kenmerken van het Marshelliaanse districtmodel. In de Italiaanse versie:

  • ligt er veel meer nadruk op de strategische samenwerking tussen de bedrijven in het district.
  • wordt er nog meer belang gehecht aan het samengaan van een productiesysteem en de ontwikkeling van de gemeenschappelijke sociale en culturele waarden en instituties.
  • worden de individualistische en collectieve visie op persoonlijke en lokale ontwikkeling gecombineerd met (lokale) samenwerking en competitie.
  • wordt er veel meer belang gehecht aan de banden tussen lokale producenten en de internationale markt.

Giacomo Becattini, een van de belangrijkste auteurs op dit gebied, omschrijft een Italiaans industrieel district als volgt: een sociaal-territoriale macht, welke gekaraktiseerd wordt door de actieve aanwezigheid van zowel een gemeenschap van mensen als van een 'bevolking' van bedrijven in een natuurlijk en historisch gebonden gebied.

Een Italiaans industrieel district heeft de volgende kenmerken:

  • een lokale gemeenschap van mensen die in hoge mate een systeem van normen en waarden delen.
  • een lokale gemeenschap van ondernemingen die sterk gespecialiseerd zijn door de verdeling van de productie over de bedrijven binnen een district.
  • een combinatie van concurrentie en samenwerking.
  • het technische proces ook een sociaal proces is waarin lokale kennideling heel belangrijk is.
  • een district waarin een onevenredig groot deel van de werknemers zich richt op innovatie en het ontwerpen van nieuwe producten.
  • belangenverenigingen (van werkgevers) zorgen voor gedeelde infrastructuur, management training, marketing en technische en financiële ondersteuning.

Deze industriële districten vormen één van de grote motoren van de Italiaanse economie: er zijn ongeveer tweehonderd van deze districten die rond de 2.200.000 werknemers in dienst hebben. De economische kracht van deze districten komt echter voornamelijk tot uitdrukking in de internationale handel: het beslaat een derde van de totale Italiaanse export. De meeste exportproducten vallen onder de noemer "made in Italy", zoals schoenen, (zonne)brillen, mode, huishoudartikelen etc.

[bewerken] Voorbeelden van clusters

Een aantal bekende voorbeelden zijn:

 
Persoonlijke instellingen
Boek maken