Coca-Cola

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Coca-Cola
Coca-Cola logo.svg
Onderdeel van The Coca-Cola Company
Onderdeel sinds 1893
Oprichting 1886
Oprichter John Pemberton
Motto of slagzin Open Happiness
Share a Coke with... (2013)
Website coca-cola.com
Portaal  Portaalicoon   Economie

Coca-Cola is een merk cola. Het is een suikerhoudende koolzuurhoudende frisdrank die wordt verhandeld door The Coca-Cola Company en net als concurrent Pepsi-Cola bijna overal ter wereld verkrijgbaar. Coca-Cola is sinds 1893 als handelsmerk geregistreerd.

Geschiedenis[bewerken]

Reclame voor Coca-Cola op de voorpagina van American Druggist Magazine, 22 oktober 1900
Coca-Cola in Nepal

Coca-Cola is uitgevonden in 1886 door de apotheker John Pemberton, die het drankje ontwikkelde als een non-alcoholisch alternatief vanwege de zojuist door de overheid ingevoerde drooglegging in zijn regio. Het is goed mogelijk dat hij zich voor de samenstelling ervan heeft laten inspireren door de destijds populaire Vin Mariani. Het werd verkocht in kruikjes, als dikke siroop die je zelf moest aanlengen met water. Nadat een barman op een gegeven moment het idee had om het te mengen met koolzuurhoudend water is Coca-Cola ontstaan zoals we het nu kennen.

Het idee om het drankje Coca-Cola te noemen komt van Pembertons zakenpartner Frank Robinson. De zwierige letters op de verpakking zijn eveneens van Robinson. Het karakteristieke flesje is pas in 1915 ontwikkeld. Inmiddels zijn het logo, de flessen en de drank samen een wereldwijd bekend icoon.

De eerste Coca-Colafabriek werd in 1894 geopend in Vicksburg, Mississippi. In het begin was Coca-Cola enkel in karretjes langs de weg te koop, voor een nickel (5 dollarcent). Al snel werd dit product bekend in heel Amerika.

Tegenwoordig is Coca-Cola over heel de wereld te koop, behalve in Cuba en Noord-Korea. Overal heeft het product zijn marketingstrategieën met succes beloond zien worden. Het wordt vaak gezien als het symbool van de Verenigde Staten, zowel als belichaming van de American Dream alsook als symbool van het "Yankee-imperialisme". In 1985 veranderde de maatschappij na bijna een eeuw haar werkwijze. Met veel gedruis werd de "New Coke" gepresenteerd als opvolger van de cola waarmee Amerikanen waren opgegroeid. Het werd een mislukking, en na korte tijd werd het originele product in ere hersteld. De mislukking wordt deel toegeschreven aan de reactie van concurrent Pepsi, die zich na de presentatie van New Coke had uitgeroepen tot overwinnaar in de "Cola-oorlog".[1]

Coca-Cola in Nederland[bewerken]

Tijdens de Olympische Spelen van 1928 was Coca-Cola voor het eerst in Nederland verkrijgbaar. Het eerste verkooppunt was een kraampje op het terrein van het Olympisch Stadion in Amsterdam.

In 1930 werd te Amsterdam de 'N.V. Nederlandse Coca-Cola Maatschappij' opgericht, waarmee deze merklimonade haar intrede deed op de Nederlandse markt. In eerste instantie was er een ander frisdrankmerk in Nederland, Noca Nola. Pas nadat Noca Nola was overgenomen door Coca-Cola (in 1937), was de gehele Nederlandse markt beschikbaar.

In 1945 werd de 'N.V. Nederlandse Coca-Cola Maatschappij' opgevolgd door 'The Coca-Cola Export Corporation (Holland Branch)'.

Voor 1945 waren er in Nederland twee fabrieken, in Rotterdam en in Amsterdam. De fabriek in Rotterdam werd in mei 1940 verwoest.[2] Tegenwoordig staat de enige Nederlandse fabriek van Coca-Cola in Dongen. Het hoofdkantoor van Coca-Cola Nederland en Coca-Cola Enterprises Nederland staat in Rotterdam.

Fles[bewerken]

De oorspronkelijke ontwerpopdracht voor de colafles specificeerde dat de fles zelfs in het donker herkend moest kunnen worden, en tevens dat een gebroken fles nog steeds als een colafles herkenbaar moest zijn. De opdracht werd toegewezen aan The Root Glass Company in Terre Haute, Indiana. De fles werd in 1915 door de glasblazer Earl R. Dean ontworpen en op 16 november 1915 werd het ontwerp gepatenteerd op naam van zijn chef, Alexander Samuelson.

Dean bestudeerde de vorm van kolanoten en cocabladeren, de ingrediënten van Coca-Cola, met de bedoeling de vorm van de fles daarop te baseren. In de Encyclopædia Britannica stuitte hij op een afbeelding van een cacaopeul, die de rondingen en vormen had die hij beter voor zijn doel geschikt achtte dan die van kolanoot of cocaplant. Hij nam van de cacaopeul de karakteristieke bolvorm over, evenals de verticale groeven.

Coca-Cola heeft ook de herkenbare flesvorm geregistreerd als handelsmerk in 1960. De blikjes verschenen voor het eerst in 1955. Het logo op het blikje werd aangepast. Het staartje dat door het logo heen gaat was voorheen een boog, en nu heeft het de vorm gekregen van het flesje.

Bestanddelen[bewerken]

De naam Coca-Cola is afkomstig van de cocaplant voor het stimulerende effect en kolanoten voor de smaak. De samenstelling van Coca-Cola is geheim, maar in elk geval bestaat het uit:

  • koolzuurhoudend water voor de prik maar ook als conserveringsmiddel en smaakversterker.[3]
  • fructosestroop of sacharose als zoetstof.[bron?] Het etiket vermeldt alleen "suikers", 10,6 gram per 100 ml.
  • E338: fosforzuur als smaakversterker en conserveringsmiddel.[4][5][6]
  • E150d: karamel als kleurstof; dit geeft de frisdrank zijn karakteristieke bruine kleur. Mensen die allergisch zijn voor sulfiet kunnen dan ook lichamelijke klachten ondervinden na het nuttigen van de Coca-Coladrank.[4][7]
  • cafeïne, 0,1 gram per liter.[4][8]
  • arabische gom.[bron?]
  • kolanoten. Kolanoten zijn een belangrijke bron van cafeïne.[9][10] Vanaf 1905 werd de hoeveelheid cafeïne verminderd. Het cafeïnegehalte is nu beduidend minder dan dat van koffie en thee. Er bestaat ook een variant geheel zonder: cafeïnevrije cola.
  • cocabladeren: Er wordt gebruikgemaakt van Peruaanse cocabladeren na extractie van de cocaïne.[10][11] Voor The Coca-Cola Company is een uitzondering onderhandeld op het VN-handelsverbod op de handel in cocabladeren.[12] De geëxtraheerde cocaïne wordt dan doorverkocht voor gebruik als lokaal anestheticum door KNO-artsen.[13] Hoewel Coca-Cola de aanwezigheid van gedecocaïniseerde cocabladeren vermeldt op hun website, weigeren woordvoerders bij navraag commentaar te leveren op de aanwezigheid van gedecocaïniseerde cocabladeren in Coca-Cola.[12][14] Tot 1905 werden de bladen niet gedecocaïniseerd, en bevatte Coca-Cola dus cocaïne.[9] Pemberton nam dit idee over van het Franse drankje Vin Mariani, dat eveneens coca-extract bevatte.

Cola wordt gekleurd met karamel. Bij de productie van de karamel, waarbij sulfieten en ammoniak worden gebruikt, komt 4-methylimidazool (4-MEI) vrij. Dit is een van de stoffen die ontstaan bij het bakken of roosteren van voedsel. Volgens Amerikaans onderzoek zou het bij muizen en ratten kankerverwekkend zijn.[15][16] Om de hoeveelheid binnen te krijgen waarvan de knaagdieren ziek werden, zou men volgens de Amerikaanse keuringsdienst FDA dagelijks minstens duizend blikjes cola moeten drinken. De Amerikaanse staat Californië heeft desondanks de fabrikanten van cola verplicht een gezondheidswaarschuwing op de blikjes te zetten. Om dat te voorkomen heeft The Coca-Cola Company in maart 2012 zijn fabrikanten gevraagd de hoeveelheid 4-MEI te verlagen. Ook concurrent Pepsi heeft dat gedaan.[17][18][19]

Geheime ingrediënten[bewerken]

Daarnaast zou Coca-Cola een geheim ingrediënt bevatten, 7x genoemd. Volgens de legende weet niemand, uitgezonderd een heel beperkte groep mensen, welk bestanddeel dit is. Er wordt gezegd dat dit dan ook de reden is waardoor veel andere cola-dranken de smaak van Coca-Cola niet kunnen evenaren. Diverse bronnen vermelden dat, in elk geval in de oude Coca-Colarecepten,[20] dit bestanddeel bestond uit een mengsel van alcohol, sinaasappelolie, limoenolie, muskaatolie, korianderolie, kaneelolie en oranjebloesemolie. Doordat de concentratie van etherische oliën voor de voedingsmiddelenindustrie de afgelopen eeuw sterk is toegenomen, is de exacte mengverhouding zoals deze tegenwoordig mogelijk wordt toegepast onbekend.

Op 11 februari 2011 berichtte het Amerikaanse radioprogramma This American Life dat het geheime recept voor Coca-Cola mogelijk te zien was op een foto in het Amerikaanse dagblad The Atlanta Journal-Constitution van 18 februari 1979. De foto toonde een met de hand geschreven recept in het opengeslagen notitieboekje van Pembertons beste vriend, apotheker R.R. Evans, in 1979 in bezit van apotheker Everett Beal, dat mogelijk het originele recept was. Coca-Cola ontkende echter dat het geheim hiermee was uitgelekt.[21][22][23][24]

Zuurgraad[bewerken]

Coca-Cola is zeer zuur, met een pH-waarde van ongeveer 2,6.[25] Door de toevoeging van veel suiker wordt dit voor de menselijke smaak gemaskeerd.

Mythes over Coca-Cola[bewerken]

Coca-Cola light en Mentos

Rond Coca-Cola zijn veel verhalen in omloop gekomen, voornamelijk broodjeaapverhalen. Een aantal van deze broodjeaapverhalen zijn:

  • Coca-Cola zou vlekken op kleding op kunnen lossen (ook bloedvlekken verwijderen);
  • Coca-Cola zou donker haar blond maken;
  • Coca-Cola light (in veel landen Diet Coke genoemd) zou een probaat middel tegen diarree of misselijkheid zijn;
  • Eens zou een man in de fabriek in een ketel vol Coca-Cola gevallen zijn en werd slechts zijn gebit teruggevonden, hij zou volledig zijn opgelost;
  • Coca-Cola waaraan men een aspirientje heeft toegevoegd, zou een krachtig afrodisiacum zijn. Volgens een andere lezing zou de combinatie geen afrodisiacum zijn, maar wordt iemand die het consumeert gek of hyperactief.
  • Coca-Cola zou de Kerstman bedacht hebben (Vadertje Vorst bestond al langer, maar Coca-Cola is verantwoordelijk voor de huidige vorm (combinatie uit bisschop met pelsjager uiterlijk), naam (Santa Claus, geleend van Sinterklaas) en kleur van de kleding (oorspronkelijk wit, nu Coca-Cola rood)).

De televisieserie MythBusters onderzocht gedurende het eerste seizoen een aantal mythes over de werking van Coca-Cola.

Reclame uit 1894
Tentoonstelling met Coca-Cola artikelen
Amerikaans blikje en flessen
Coca-Cola-kauwgom

Soorten Coca-Cola[bewerken]

Naam Verkocht sinds Verkoop stopt Bijzonderheden
Coca-Cola 1886 Overal in de wereld verkrijgbaar.
Coca-Cola light 1983 Overal in de wereld verkrijgbaar, behalve in Birma, Noord-Korea en Cuba.
Caffeine-Free Coca-Cola 1984 Overal in de wereld verkrijgbaar, behalve in Birma, Noord-Korea en Cuba.
Coca-Cola Cherry 1985 Nog steeds verkrijgbaar in: België, Verenigd Koninkrijk, Nederland, Duitsland, Frankrijk, Australië, Ierland en Nieuw-Zeeland. [bron?]
Coca-Cola Lemon 2001 2005 Nog steeds verkrijgbaar in: Afghanistan, Amerikaans-Samoa, Oostenrijk, Australië, België, Brazilië, China, Denemarken, Bosnië en Herzegovina, Finland, Frankrijk, Duitsland, Hongkong, IJsland, Zuid-Korea, Luxemburg, Macau, Maleisië, Mongolië, Nederland, Noorwegen, Réunion, Roemenië, Singapore, Zuid-Afrika, Spanje, Zwitserland, Taiwan, Tunesië, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten, Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook.
Coca-Cola Vanilla 2002 2005 Nog verkrijgbaar in: Verenigde Staten, Oostenrijk, Australië, China, Duitsland, Zwitserland, Hongkong, Zuid-Afrika, Maleisië, Zweden, Frankrijk en Rusland; tegenwoordig ook verkrijgbaar in Nederland.
2007 Opnieuw geïntroduceerd vanwege massale vraag
Coca-Cola C2 2004 2007 Was alleen verkrijgbaar in Japan, Canada en de Verenigde Staten.
Coca-Cola Lime 2005 Alleen verkrijgbaar in België, Nederland, Singapore en Frankrijk.
Coca-Cola Raspberry juni 2005 eind 2005 Alleen verkrijgbaar in Nieuw-Zeeland.
Coca-Cola Zero 2005 Overal in de wereld verkrijgbaar, behalve in Myanmar, Noord-Korea en Cuba.
Coca-Cola M5 2005 Alleen verkrijgbaar in Italië, Duitsland, Mexico, Brazilië, Spanje en in Bosnië en Herzegovina.
Coca-Cola Blāk Cherry Vanilla 2006 midden 2007 Vervangen door Vanilla Coke.
Coca-Cola Citra 2006 Alleen verkrijgbaar in Bosnië-Herzegovina, Japan en Nieuw-Zeeland.
Coca-Cola Blāk 2006 2008 Alleen verkrijgbaar in Frankrijk, Tsjechië,[26][27] Verenigde Staten en Canada.
Coca-Cola light Sango 2006 Alleen verkrijgbaar in Frankrijk en België.
Coca-Cola Orange 2007 Alleen verkrijgbaar in Gibraltar en Verenigd Koninkrijk.
Coca-Cola light plus 2008 Verkrijgbaar in verschillende smaken.
Coca-Cola Zero Caffeine Free 2010 Ook verkrijgbaar in Nederland en België.
Coca-Cola Life 2013 Binnenkort ook verkrijgbaar in Nederland en België.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties[bewerken]

  1. Coca-Cola, het verhaal', door Frederick Allen. Amsterdam: Forum 1995. ISBN 90-225-1647-4
  2. http://www.verhalenvanvroeger.nl/herinnering/675
  3. Koolzuur. Coca-Cola Nederland (2008) Geraadpleegd op 3 december 2011
  4. a b c Opgave volgens etiket, december 2011
  5. Fosforzuur. Coca-Cola Nederland (2008) Geraadpleegd op 3 december 2011
  6. Voedingszuren. Coca-Cola Nederland (2008) Geraadpleegd op 3 december 2011
  7. Kleurstoffen. Coca-Cola Nederland (2008) Geraadpleegd op 3 december 2011
  8. Cafeïne. Coca-Cola Nederland (2008) Geraadpleegd op 3 december 2011
  9. a b (en) Extracten van de kolanoot worden gebruikt in de geheime recepten van de Coca-Coladrank, vooral vanwege het hoge cafeïnegehalte; bron: Mary Bellis, The History of Coca Cola
  10. a b (nl) Op de website van Coca-Cola (onder "Gezondheid" → "Zit er cocaïne in Coca-Cola?") wordt vermeld dat "één van de basisingrediënten van Coca-Cola wordt gemaakt uit Zuid-Amerikaanse cocabladeren, maar dit zijn bladeren die zó behandeld zijn dat ze geen cocaïne bevatten. Het tweede basisingrediënt wordt verkregen uit de Afrikaanse kolanoot die cafeïne bevat."
  11. (en) Volgens een artikel uit 2004 in The Washington Times koopt een bedrijf in Maywood, New Jersey circa 100 ton gedroogde Peruaanse cocabladeren per jaar voor The Coca-Cola Company. Een citaat uit dit artikel: "Coke dropped cocaine from its recipe around 1900, but the secret formula still calls for a cocaine-free coca extract produced at a Stepan Co. factory in Maywood, New Jersey. Stepan buys about 100 metric tons of dried Peruvian coca leaves each year, said Marco Castillo, spokesman for Peru's state-owned National Coca Co.". Bron: Benson, Drew (19 april 2004), "Coca kick in drinks spurs export fears", The Washington Times.
  12. a b (en) De Boliviaanse president Evo Morales heeft zich (in een campagne voor opheffing van het VN-handelsverbod in cocabladeren) beklaagd over het feit dat het gebruik van cocabladeren alleen voor The Coca-Cola Company legaal is, maar niet voor andere consumenten- en medicinale doeleinden. Letterlijk: "Why, he demanded, is it "legal for Coca-Cola" but not other consumer or medicinal uses?" Bron: Langman, Jimmy (30 oktober 2006), "Just Say Coca", Newsweek op MSNBC.com. Ook in dit Newsweek-artikel wordt gerefereerd aan Enaco, het staatsbedrijf voor de productie van cocabladeren, dat cocabladeren als smaakstof verkoopt aan The Coca-Cola Company. Er wordt in dit artikel gesteld dat voor The Coca-Cola Company een uitzondering is onderhandeld op het VN-handelsverbod op de handel in cocabladeren.
  13. (en) The New York Times. Vrijdag 1 juli 1988. Clifford D. May - How Coca-Cola Obtains Its Coca Volgens dit artikel nam de "Stepan Company" in Maywood, New Jersey aan het eind van de jaren '80 van 20e eeuw 588 ton cocabladeren af voor The Coca-Cola Company. De geëxtraheerde cocaïne wordt doorverkocht aan Mallinckrodt Inc, die het verwerkt in farmaceutische producten
  14. (en) Ceaser, Mike (1 februari 2006), Colombian farmers launch Coke rivals, Nasa Indian territory, Colombia: BBC News
  15. (en) Lab Tests Find Carcinogen in Regular and Diet Coke and Pepsi. Center for Science in the Public Interest (5 maart 2012) Geraadpleegd op 10 maart 2012
  16. (nl) Arjen Dijkgraaf. Alternatief gebruinde cola. Marktleiders schrappen 4-methylimidazool wegens mogelijke carcinogeniteit. C2W (9 maart 2012) Geraadpleegd op 10 maart 2012
  17. EFSA: Karamelkleurstoffen niet gevaarlijk
  18. E150d EVMI website EVMI
  19. EFSA karamel review 2011
  20. (en) Pendergrast, Mark, For God, Country, and Coca-Cola: The Definitive History of the Great American Soft Drink and the Company That Makes It, Basic Books, vermeerderde 2e druk, 2000, p. 457 ISBN 978-0465054688.
  21. Originele recept Coca-Cola gevonden. NU.nl (16 februari 2011) Geraadpleegd op 5 december 2011
  22. (en) Original Recipe. This American Life (11 februari 2011) Geraadpleegd op 5 december 2011
  23. (en) Katie Rogers. This American Life' bursts Coca-Cola's bubble: What's in that original recipe, anyway?. Washington Post (15 februari 2011) Geraadpleegd op 5 december 2011
  24. (en) Brett Michael Dykes. Did ‘This American Life’ discover Coke’s secret formula?. The Lookout, Yahoo! News (15 februari 2011) Geraadpleegd op 5 december 2011
  25. What is the pH of Coca-cola? TULARC chemistry FAQ.
  26. Coca-Cola Česká republika Geraadpleegd op 2009-03-25
  27. Coca-Cola Global. The Coca-Cola Company Geraadpleegd op 2009-03-25