Codeïne

Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Codeïne
7,8-didehydro-4,5-epoxy- 3-methoxy-17-methylmorfinan-6-ol
Farmaceutische gegevens
Metabolisatie	Lever
Halveringstijd	2-4 uur
Uitscheiding	Renaal
Gebruik
Geneesmiddelengroep	Narcotica
Subklasse	Analgetica, antitussiva
Indicaties	Hoest, pijn
Voorschrift/recept	Ja
Toediening	Oraal
Risico m.b.t.
Zwangerschapscat.	A
Lactatie (borstvoeding)	Komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk
Rijvaardigheid	Geeft sufheid
Alcohol	Versterkt versuffende effect
Voeding	Geen probleem
Databanken
CAS-nummer	76-57-3
ATC-code	N02AA08
PubChem	5284371
DrugBank	APRD00120
Farmacotherapeutisch Kompas	codeine
Chemische gegevens
Formule	C18H21NO3
Molaire massa	299,364 g/mol
Portaal    Geneeskunde

Codeïne is de 3-Monomethylether van morfine. Het is een alkaloïde dat gevonden wordt in opium in concentraties tussen 0,7 tot 2,5 procent.

Codeïne kan van morfine worden gemaakt. Het is een opiaatagonist ,hetgeen verklaart dat de farmacologische effecten van codeïne min of meer vergelijkbaar zijn aan die van morfine. De lever zet codeïne voor een gedeelte om in morfine. Bij sommige mensen is het enzym dat verantwoordelijk is voor dit metabolisme niet aanwezig, en maakt codeïne derhalve voor hen minder werkzaam. Vergeleken met morfine is codeïne een zwakke pijnstiller en een krachtige kriebelhoestonderdrukker. Ook werkt codeïne sederend en sterk obstiperend. In Nederland is codeïne alleen voor oraal gebruik geregistreerd. Equivalent: 100 mg codeïne is ongeveer gelijk aan 15 mg morfine.

Farmacokinetiek

Resorptie: goed. Metabolisering: in de lever via CYP3A4 voor 80% tot norcodeïne, dat vervolgens wordt gebonden aan glucuronzuur. Voor minder dan 10% via CYP2D6 tot morfine. Eliminatie: met de urine onveranderd (10%) en als metabolieten. Plasmahalfwaardetijd is 3 tot 4 uur, bij leverinsufficiëntie langer, bij overdosering 6 uur.

Nevenwerkingen

Vaak

• Obstipatie
• Sufheid, slaperigheid en een verminderd reactievermogen
• Duizeligheid, vooral bij rechtstaan uit zittende of liggende houding
• Jeuk

Zelden

• Moeilijk kunnen urineren
• Maskering van andere pijn
• Vasthouden van vocht

Zeer zelden

• Overgevoeligheid voor codeïne
• Bemoeilijkte ademhaling (alleen bij hoge doseringen)

Overdosis

Bij een overdosis van codeïne treden er ernstige bijwerkingen op, zoals bemoeilijkte ademhaling, epilepsieachtige toevallen en bewustzijnsverlies. Een overdosering is ook te herkennen aan extreem kleine oogpupillen. Neem bij deze verschijnselen onmiddellijk contact op met een arts.

Verslaving

Verslaving kan voorkomen. De kans op verslaving aan een sterk opiaat, zoals morfine, is vele malen hoger.

Trivia

• Codeïne wordt in Angelsaksische landen veel vaker als pijnstiller voorgeschreven dan in Nederland.
• Codeïne kan worden geëxtraheerd uit de slaapbol.
• Het toevoegen van codeïne aan paracetamol vergroot het therapeutisch effect (pijnstilling) slechts in geringe mate. Bij incidenteel gebruik is het voordeel dus gering, in geval van langdurig gebruik zijn de nadelen waarschijnlijk groter dan de voordelen; het ontstaan van tolerantie en misbruik (verslaving).
• Codeïne is de grondstof voor krokodil, een thuisbereide heroïnevervanger.

Zie ook

• Noscapine

Referenties