Coma vigil
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
 |
Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts. |
| Persisterende Vegetatieve Toestand | ||
| coma vigil | ||
| ICD-9 | 780.03 | |
 Geneeskunde |
||
Een patiënt in een coma vigil (lat: wakend coma) is iemand zonder aantoonbaar zelfbewustzijn.
Inhoud |
[bewerken] Algemeen
Coma vigil wordt ook soms persisterende vegetatieve toestand (Engels: persistent vegetative state) genoemd. De ogen zijn overdag open, en de patiënt ademt spontaan en kan de indruk wekken rond te kijken. Er is echter geen gericht kijken en het is niet mogelijk contact met de patiënt te krijgen, ook geen oogcontact. Ook op aanspreken volgt geen reactie. De patiënt kan gapen, grimassen, en een dag- en nachtritme hebben, en in de mond geplaatst voedsel wordt soms doorgeslikt. Er is echter geen poging om van een bord te eten, en er worden geen doelbewuste bewegingen gemaakt, behalve soms terugtrekken bij pijnprikkels.
[bewerken] Voorgeschiedenis
Het syndroom werd voor het eerst in 1940 beschreven door Ernst Kretschmer die het aanduidde als ‘apallisches syndrom’[1]. De naam persistent vegetatief syndroom werd pas later, in 1972 ingevoerd door de Schotse neurochirurg Bryan Jennett en de Amerikaanse neuroloog Fred Plum, als een toestand die mede een gevolg was van het vermogen van moderne geneesmiddelen om een lichaam in leven te houden [2]
[bewerken] Oorzaak en overige kenmerken
De toestand is meestal het gevolg van ernstig hersenletsel. Dit kan een acute, traumatische oorzaak hebben (bijvoorbeeld: een verkeersongeluk) of een niet-traumatische oorzaak, zoals bij bepaalde degeneratieve hersenziektes, of bij aangeboren hersenafwijkingen. Omdat de hersenstam doorgaans niet beschadigd is, blijven autonome fysiologische functies, zoals ademhaling, spijsvertering e.d. nog intact. Een coma vigil is iets anders dan hersendood. Er is een aantal mensen beschreven die soms na zeer lange tijd (maanden tot een paar jaar) nog uit een dergelijke toestand ontwaakten. Dit zijn echter zeer grote uitzonderingen; meestal is de toestand permanent en na een paar maanden zonder verbetering is de hoop op herstel uiterst gering geworden.
[bewerken] Prognose
Hoewel het lichaam van dergelijke mensen blijft functioneren maken ze er zelf geen normaal gebruik meer van, waardoor ze ondanks fysiotherapie en andere behandelingen vrijwel onontkoombaar achteruit gaan. Door het gebrek aan lichaamsbeweging ontstaat ernstige spieratrofie, en in de gewrichten treden contracturen op. Door het niet functioneel hoesten en door verslikking treden herhaalde luchtweginfecties op, door het niet zelf bewegen ligt ook decubitus (doorligwonden) altijd op de loer. Meestal overlijden dergelijke mensen (als de behandeling in de vorm van het toedienen van water en voedsel niet eerder wordt gestaakt) uiteindelijk aan luchtweginfecties of andere infecties uitgaande van de urinewegen of decubitusverwondingen. Dit kan echter jaren of zelfs tientallen jaren op zich laten wachten.
[bewerken] Zolpidem
Zolpidem (merknaam Stilnoct) is een slaapmiddel, het vertoont echter ook paradoxale effecten: onder bepaalde omstandigheden verhoogt het juist de alertheid en verbetert de hersenfuncties. Bij sommige personen met hersenletsel, die in een coma vigil verkeren, kan zolpidem bewustzijnsverhogend werken. Bij 3 patiënten in een coma vigil, die tenminste 3 jaar met zolpidem werden behandeld, verbeterden elke dag in de ochtend hun hersenfuncties. Hun Glasgow Coma Scores verbeterden: van 6 tot 9 zonder zolpidem, naar 10-15 met zolpidem. Score 15, de maximale score, betekent volledig bewustzijn, 3 is de laagst mogelijke score.[3]
[bewerken] Bewustzijn of niet?
De diagnose van coma vigil hangt vooral af van het ontbreken van doelgericht gedrag als reactie op prikkels uit de buitenwereld [4]. Recent hersenonderzoek waarbij gebruik is gemaakt van hersenscans (fMRI), heeft echter laten zien dat bij een klein aantal patiënten die als vegetatief zijn gediagnosticeerd, toch sprake kan zijn van ‘eilandjes’ van intacte hersenfuncties. Dit is o.a. aangetoond in onderzoek van Owen e.a. uit England met een 24-jarige vrouw die na een ernstig verkeersongeluk in een vegetatieve toestand was geraakt [5]. Uit dit fMRI onderzoek bleek dat bij het luisteren naar gesproken taal (zoals bij het zinnetje: er was melk en suiker in zijn koffie) bij haar typische taalgebieden actief waren. Dit was niet het geval bij akoestisch vergelijkbare zinnen zonder betekenis. In daaropvolgend onderzoek vroeg men aan de patiënt (terwijl deze in de scanner lag) zich een voorstelling te maken van tennisspelen, of van kamers in haar huis te beginnen bij de voordeur. Bij de voorstelling van tennisspelen was er sprake van activiteit in gebieden in de motorische cortex die normaal betrokken zijn bij het plannen of uitvoeren van bewegingen. Bij de mentale voorstelling van het huis waren dit gebieden in o.a. de pariëtale cortex, die normaal betrokken zijn bij ruimtelijke functies. De scans van deze patiënt leken bovendien sterk op die van een normale proefpersoon die dezelfde opdracht vervulde. Dit onderzoek suggereert dat deze patiënt dus wel in staat was gesproken opdrachten uit te voeren, zij het niet door middel van gesproken taal of bewegingen maar door middel van hersenactiviteit. Ook het feit dat zij in staat was met onderzoekers samen te werken, suggereert dat haar bewustzijn van zichzelf en haar omgeving nog intact was.
[bewerken] Controverse
In tegenstelling tot hersendood wordt coma vigil wettelijk niet beschouwd als dood. Het betreft hier een juridisch grijs gebied, dat onderwerp van discussie is geweest en nog is in diverse rechtszaken. Hierbij gaat het om de vraag of een coma vigil patiënt moet worden toegestaan om te sterven, of dat juist elke mogelijkheid moet worden aangegrepen om te zoeken naar herstel. Zo is in de VS in 2005 een controverse geweest rond Terri Schiavo; eerder kende ook Nederland spraakmakende gevallen van coma vigil, zoals Mia Versluis en later Ineke Stinissen. In het geval van laatstgenoemde heeft de rechter uiteindelijk beslist dat het blijven toedienen van voedsel en water mocht worden gestaakt, een uitspraak die ook in Nederland een omstreden beslissing was. In Italië overleed in februari 2009 Eluana Englaro, terwijl op hetzelfde moment in de Senaat een spoeddebat over haar zaak aan de orde was.
| Referenties: |
|
