Consumptie-ijs

WikiWoordenboek

Softijs

Consumptie-ijs (meestal gewoon ijs genoemd) is een gerecht of lekkernij dat in bevroren toestand wordt gegeten, vaak als dessert. Anders dan vaak wordt gedacht is de consumptie van ijs per hoofd van de bevolking in Europa niet het hoogst in warme mediterrane landen, maar juist in noordelijk gelegen landen als Zweden en Finland.

Naamgeving

IJs is volgens de Belgische wetgeving onder vier categorieën weergegeven: roomijs, melkijs, waterijs en slagroomijs.

Roomijs

Roomijs is een substantie die door bevriezing een vaste of vastachtige substantie wordt, die in bevroren toestand voor consumptie is bestemd en in hoofdzaak is samengesteld uit room, melk en suiker en als bijkomend ingrediënt slechts een of meer van de volgende voedingswaren mogen zijn toegevoegd: koffie, chocolade (en dergelijke), vruchten (inclusief: confituren, jams, noten, notenpasta's vruchtensiropen), karamelsaus, honing, vanille (stokjes, essence), keukenzout, alcoholische dranken, voedingscaseïne/weipoeder, aromaten (behalve kunstmatige aromaten) en ethylvanilline. Roomijs moet ten minste 5% melkvet bevatten. Het mag geen melkvreemde vetten bevatten.

Melkijs

Melkijs is roomijs, maar met een lager melkvetgehalte. Vaak wordt melkijs gewoon ingedeeld bij roomijs.

Waterijs

Waterijs is een massa die door bevriezing een vaste of pasta-achtige substantie wordt, welke in bevroren toestand voor consumptie is bestemd en in hoofdzaak is samengesteld uit vetvrije melk, droge stof, melkvet suikers en drinkwater en als bijkomend ingrediënten slechts een of meerdere van volgende voedingswaren

• melk, geheel of gedeeltelijke afgeroomde melk, geconserveerde melk, room, boter, botervet
• eetbare oliën, eetbare vetten
• limonade met plantenextracten
• de waren vermeld onder roomijs

Slagroomijs

Slagroomijs lijkt erg op roomijs, maar heeft een iets hoger vetgehalte. Dit komt doordat er slagroom aan toegevoegd is, in plaats van de minder vet behoudende room.

Bekende ijsmerken

De wereldwijde ijsmarkt wordt gedomineerd door twee grote spelers, Unilever en Nestlé. Daarnaast zijn op verschillende markten lokale spelers actief. Bekende merknamen zijn:

• Hertog (Unilever)
• Ben & Jerry's (Unilever)
• Ola (Unilever)
• IJsboerke (Belgisch)
• Mona (Campina)
• Häagen-Dazs
• Australian Homemade
• Nestlé

Geschiedenis

De geschiedenis van ijs gaat terug naar de tijd van de Romeinen, waar men de allereerste keer sprak van een sorbet. De Romeinen waren er verzot op en serveerden hun gasten met diverse ijsgerechten bereid met sneeuw, gemengd met honing, rozenwater en fruit.

Tijdens de overgang van de Romeinen naar de middeleeuwen ging er veel van de kennis verloren. De Arabieren namen de geheimen over en verfijnden ze. Het is ook geen toeval dat Sicilië, dat aan de grens van het Arabische rijk lag, de traditie van ijs overnam.

Marco Polo was de eerste die in 1292 naar het westen recepten van ijs meebracht, die werden gemaakt door middel van kunstmatige bevriezing. Hij nam deze techniek over van de Chinezen, die een mengsel van water en salpeter gebruikten om het water kunstmatig te bevriezen. Al gauw verspreidde de lekkernij zich over Italië.

Voor de geschiedenis van het roomijs moeten we terugkeren naar het begin van de Renaissance (vroege 15de eeuw). De techniek van koelen bestond al, maar werd steeds verder verfijnd. Steeds meer grondstoffen kwamen voorhanden door handel met de kolonies.

De Siciliaanse poelier Ruggeri won met een creatie van "een bevroren zoetigheidje" op een roemrijke wedstrijd van de Catharina de' Medici. Hij was op slag beroemd en gevraagd door alle grote vorstenhoven. Hij was het zo beu dat hij het recept naar Catharina de' Medici opstuurde, verborgen in een beeldje, met de mededeling dat hij liever terugkeerde naar zijn beroep als poelier.

Roomijs werd zo populair in Italië, dat het vroeg om een grootschalige bereiding. In 1686 vestigde Procopio Coltelli, afkomstig uit Sicilië, zich in Parijs en startte een semi-industriële ijsfabriek op. Al gauw was zijn salon internationaal bekend. Napoleon, Chopin, Balzac en Voltaire kwamen er over de vloer. Een kleine honderd jaar na de oprichting telde de ijssalon maar liefst tachtig verschillende smaken.

Room- en melkijs veroverden de harten van de mensen. Weldra bestond het in een hele waaier van smaken en kleuren, gecombineerd met allerlei sauzen en toppings.

IJs viel ook bij de Amerikanen in de smaak, en zij vonden als eerste een ijsmachine uit. De eerste ijsfabriek werd gebouwd in Baltimore. De populaire hoorntjes zijn ook een Amerikaanse uitvinding. Een Amerikaan rolde een wafeltje op en liet hem opvullen met een bol roomijs.

De commercialisatie in Europa moest wachten tot na de Tweede Wereldoorlog, toen de eerste diepvriezers verschenen en de eerste grote ijsfabrieken werden opgericht.

Presentatie

IJs kan op diverse manieren worden opgediend. Bijvoorbeeld in een kom of op een bord. Daarnaast wordt ijs ook in bakjes, hoorntjes en wafeltjes gestopt of aan ijsstokjes geregen.

Mediabestanden

Zie de categorie Ice cream van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.