Corsicaans
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Het Corsicaans (u Corsu) is een Romaanse taal die voornamelijk gesproken wordt op het eiland Corsica. Het is een variant van het Toscaans (een Italiaans dialect).
Corsicaans, met name het Zuid-Corsicaans, is tevens nauw verwant met het Gallura dat in het noorden van Sardinië gesproken wordt. Er bestaat verschil van mening over of het Noord-Sardijns nu Corsicaans is, of het Zuid-Corsicaans een variant van Gallura, maar dat er verwantschap bestaat, staat niet ter discussie.
Inhoud |
[bewerken] Verschil met Frans
Corsicaans is geen Frans dialect, getuige de volgende voorbeelden:
| Corsicaans | Italiaans | Frans | Nederlands |
|---|---|---|---|
| a carrega/carreia | la sedia | la chaise | de stoel |
| u pane/pani | il pane | le pain | het brood |
| u vinu | il vino | le vin | de wijn |
| a via | la via | la rue | de straat/weg |
| la ghjesgia/chjesa | la chiesa | l'église | de kerk |
| u core/cori | il cuore | le coeur | het hart |
| spiacevole | sgradevole | désagréable | onprettig |
| studià | studiare | étudier | studeren |
Desalniettemin wordt de invloed van het Frans op het Corsicaans steeds groter. Dit uit zich met name in het overnemen van Franse woorden in een corsicaanse vorm. Hierdoor gaan de Italiaanse wortels van de taal langzaamaan verloren. Toch wordt de laatste jaren weer in het Corsicaans lesgegeven op de lagere scholen.
[bewerken] Verschil met Italiaans
Ook met het Italiaans bestaan verschillen. De Italiaanse uitgang -o bij substantieven is in het Corsicaans -u (net als in vrijwel alle Zuid-Italiaanse dialecten, zoals het Siciliaans en Napolitaans). De verandering van core in cuore (hart) (diftongering) heeft zich in het Corsicaans niet voorgedaan. Zoals hierboven vermeld, worden nieuwe woorden doorgaans overgenomen uit het Frans, niet uit het Italiaans, waardoor gezegd wordt dat niet langer van een Italiaans dialect gesproken kan worden. De discussie dialect of taal kan echter nog steeds gevoerd worden, maar bij het gebruik van het woord taal in een ruime zin kan er geen discussie over bestaan dat het Corsicaans een taal is.
[bewerken] Zuid-Corsicaans
Het Zuid-Corsicaans onderscheidt zich onder andere doordat het woord paard (It. cavallo, Fr. cheval) in het noorden als cavallu, in het zuiden als cavaddu geschreven en gesproken wordt.
[bewerken] Gebruik
Door de Franse taalpolitiek en door de toevloed van Franstaligen (met name door de toevloed van gerepatrieerde Fransen uit Algerije) staat het Corsicaans onder grote druk: het wordt steeds minder gesproken, en wie het nog wel spreekt gebruikt steeds meer Franse woorden in het Corsicaans.
Aan het einde van de twintigste eeuw is het Corsicaans aan een opleving begonnen. Het wordt onderwezen op scholen en veelvuldig gebruikt door plaatselijke zangers en zanggroepen, zoals I Muvrini (=de moeflonnetjes) en A Filetta, die ook buiten Frankrijk faam hebben verworven.
[bewerken] Toponiemen
De meeste toponiemen op Corsica hebben van oudsher een Toscaanse spelling (zoals Bastia, Calvi, Bonifacio), sommige plaatsnamen zijn inmiddels verfranst (Saint-Florent, Ile-Rousse, Cargèse). De meeste toponiemen hebben echter ook een Corsicaanse variant: Ajaccio - Aiacciu Bastia - Bastia Bonifacio - Bunifaziu Cap Corse - Capicorsu Cargèse - Carghjese Corte - Corti Ile-Rousse - Isula Rossa Saint-Florent - San Fiurenzu Nebbio - Nebbiu Patrimonio - Patrimoniu Porto - Portu Porto-Vecchio - Porti-Vechju Sartene - Sartè
Hoewel de meeste verkeersborden inmiddels beide varianten vermelden, is het gebruik nog steeds wijdverbreid om met de spuitbus de Frans/Toscaanse naam weg te spuiten of aan te passen aan de Corsicaanse spelling (meestal door de 'o' te veranderen in een 'u').
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Referenties
- Jacq. Fusina, Parlons Corse, Editions L'Harmattan, Paris 1999
- Jacq. Fusina, Les racines de la vie, La Corse naturelle, Editions CRITT/DRAE/DRT, Paris 1991
 |
Zie de Corsicaanse uitgave van Wikipedia. |
| Indo-Europese talen > Kentum-talen > Italische en Romaanse talen > | ||||
|---|---|---|---|---|
|
