Vaktherapie
Vaktherapie, of creatieve therapie is een specialistische vorm van hulpverlening die erop gericht is veranderings-, ontwikkelings- en/of acceptatieprocessen te bewerkstelligen. Het is een non-verbale vorm van geestelijke gezondheidszorg. De therapeutische behandeling wordt uitgevoerd door middel van het inzetten van het medium drama, beeldende vorming, muziek, dans of tuin. Een vaktherapeut is gespecialiseerd in minimaal één medium.
Vaktherapie is een handelings- en ervaringsgerichte vorm van therapie. De ervaring doet de cliënt op door te handelen in het medium, door het medium waar te nemen en (waar mogelijk) te reflecteren over de ervaringen in en naar aanleiding van het medium. Aan de hand van overeengekomen behandeldoelen werkt de creatief therapeut methodisch. Het resultaat van de therapie kan bijvoorbeeld verwerking, verrijking of inzicht zijn en ook verbetering van het cognitieve of lichamelijk functioneren. Daarnaast kan creatieve therapie een bijdage leveren aan observatie en diagnostiek.
De therapeuten werken in de geestelijke gezondheidszorg, de algemene gezondheidszorg, de zorg voor verstandelijke en lichamelijk gehandicapten, de revalidatie, de verslavingszorg, het speciaal onderwijs, de jeugdhulpverlening, de zorg voor ouderen, specifieke werkvelden (zoals b.v. hulp aan vluchtelingen) en in zelfstandige praktijken.
Inhoud |
[bewerken] Theorie
Aan vaktherapie liggen verschillende theorieën ten grondslag. De analoge-proces theorie (of ook creatieve-proces theorie) van Henk Smeijsters is er daarvan een. Volgens deze theorie kan er door middel van een creatief medium (zoals muziek, beeldende vorming of drama) therapeutisch worden gewerkt zonder verbale reflectie. Smeijsters stelt dat er eenheid is tussen medium en psyche.
[bewerken] Geschiedenis
Creatieve expressievormen worden al lange tijd gebruikt als vorm van dagbesteding en bezigheid naast de behandeling van patiënten. Psychiaters ontdekten dat de kunstzinnige uitingen van cliënten verband hielden met hun ziektebeeld. Ze experimenteerden met verschillende media om te kijken naar de mogelijkheden van creatieve middelen in een behandeling. Sinds de jaren twintig werden musici en beeldend kunstenaars voor het eerst ingezet bij de behandeling zelf. Aanvankelijk werden zij uitsluitend als hulpmiddel bij het stellen van een diagnose ingezet. Geleidelijk aan ontwikkelde zich een methodiek die was toegespitst op gerichte behandeling, en in de jaren vijftig was creatieve therapie tot een aparte therapeutische specialisatie ontwikkeld. De muziek-, beeldende en dramatherapeuten waren de eersten, daarna ontstonden de jongere specialisaties dans- en tuintherapie.
[bewerken] Opleiding
[bewerken] Nederland
De opleiding voor dramatherapeut, danstherapeut, muziektherapeut en beeldend therapeut kan in Nederland worden gevolgd aan:
- Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (drama, muziek, beeldend, daarnaast ook psycho-motorische therapie)
- Stenden Hogeschool (drama, beeldend)
- Hogeschool Zuyd, Heerlen (beeldend, muziek, drama, dans en beweging)
- Hogeschool Utrecht, Utrecht –Amersfoort (drama, muziek, beeldend)
- Conservatorium ArtEZ Enschede (muziek)
- Fontys Hogeschool Tilburg, Voortgezette Opleiding Bewegingsexpressie Therapie (ontheffing beroepsspecifieke bachelor- dan wel masterverplichting tot 01-09-2010)
Om toegelaten te worden tot de opleidingen moet men eerst deelnemen aan een selectiebijeenkomst. In deze preselectie wordt gekeken of de kandidaat voldoende vaardigheden en affiniteit heeft met het medium voor gebruik in therapie.
Masteropleidingen in Nederland:
- Master Opleiding Danstherapie, Codarts Hogeschool voor de Kunsten, Rotterdam
- Master of Arts Therapies, Hogeschool Zuyd Heerlen (beeldend, muziek, drama, dans en beweging)
[bewerken] België
In België bestaan twee bachelor-na-bachelor opleidingen creatieve therapie:
- Arteveldehogeschool te Gent (drama, muziek, beeldend, dans)
- Provinciale Hogeschool Limburg (beeldend)
Het Lemmensinstituut is gespecialiseerd op Master-niveau voor muziektherapie.
[bewerken] Vereniging Vaktherapie
In 2006 ontstond in Nederland de Federatie Vaktherapie als vereniging voor creatieve therapie en psychomotorische therapie (voorheen De Nederlandse Vereniging van Creatief Therapeuten, NVCT , die in 2006 is opgeheven). Sindsdien wordt creatieve therapie vaktherapie genoemd.
De Federatie Vaktherapeutische Beroepen, opgericht op 14 maart 2006, is de overkoepelende organisatie van de vaktherapeutische beroepsverenigingen in Nederland. Vanuit de NVCT zijn vier beroepsverenigingen opgericht:
- Nederlandse Vereniging voor Beeldende Therapie (NVBT)
- Nederlandse Vereniging voor Danstherapie (NVDAT)
- Nederlandse Vereniging voor Dramatherapie (NVDT)
- Nederlandse Vereniging voor Muziektherapie (NVvMT)
