Cultureel erfgoed in België

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Embleem ter aanduiding van onroerend erfgoed op het belfort in Brugge.

Het cultureel erfgoed in België omvat al het onroerend (monumentaal) en roerend erfgoed in België dat een zekere cultuurhistorische dan wel socioculturele waarde bezit. Het onroerend erfgoed wordt doorgaans aangeduid met een embleem, vastgelegd door het cultuurgoederenverdrag van Den Haag in 1954. Op 12 november 2002 werd gestart met de plaatsing ervan. Het kenteken wordt op de meest zichtbare plaats aangebracht en op een manier die het beschermd goed of het landschap niet beschadigt.

In België is de bescherming van het onroerend erfgoed (monumenten, landschappen en archeologie) een gewestelijke bevoegdheid.

Sommige objecten uit het culturele erfgoed zijn ook Werelderfgoed, zoals de Grote Markt van Brussel, de Vlaamse begijnhoven en de Neolithische vuursteenmijnen in Spiennes.

Geschiedenis[bewerken]

De Commission royale des monuments et des sites werd in 1835 opgericht om de regering te adviseren op vlak van behoud en beheer van historische monumenten en sites. Het was een eerste stap in de richting van het in kaart brengen van het cultureel erfgoed in België. In 1968 werd het comité opgesplitst in een Vlaams (Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen) en een Waals gedeelte. In 1993 volgde de oprichting van een derde comité voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Historisch gezien zijn kerken en kastelen de eerste gevrijwaarde monumenten geweest, gevolgd door de werken van bekende en invloedrijke architecten, zoals Henry Van de Velde en Victor Horta. Tegenwoordig kan ieder bouwwerk (zoals arbeiderswoningen, boerderijen, herbergen, scholen of kapellen) of landschap (zoals parken en tuinen) die een zekere historische of socioculturele waarde vertoont als een monument worden bestempeld en opgenomen worden in het cultureel patrimonium van België. Daarnaast kunnen eveneens bepaalde objecten bestempeld worden als cultureel erfgoed, zoals het meubilair van een kerk, de vaste decoratie van een privé-woning of elk meubel dat speciaal ontworpen is voor de plaats waar het zich bevindt. Ook archeologische sites behoren tot het pakket.

Cultureel erfgoed per gewest[bewerken]

Vlaanderen[bewerken]

Roerend erfgoed[bewerken]

In Vlaanderen wordt het roerend erfgoed beheerd door een erfgoedcel. Dergelijke cellen zijn actief in verschillende steden en coördineren lokale initiatieven met betrekking tot cultureel erfgoed.

Onroerend erfgoed[bewerken]

Monumentenzorg wordt in Vlaanderen geregeld door het Decreet tot bescherming van monumenten en stads- en dorpsgezichten van 3 maart 1976.[1] In uitvoering van het decreet publiceert de Vlaamse Regering een inventaris van het bouwkundig erfgoed onder de vorm van een systematische oplijsting per gemeente.[2] De jongste lijst dateert van 28 november 2013.[3][4]

Wallonië[bewerken]

Het Institut du patrimoine wallon is in Wallonië de bij wet vastgestelde instantie die instaat voor het beheer en behoud van cultureel erfgoed.[5] Het instituut opereert vanuit 3 steden: Amay, Luik en Namen. De classificatie van de geïnventariseerde objecten wordt uitgevoerd door het Departement van Ruimtelijke Ordening.[6]

Brussels Hoofdstedelijk Gewest[bewerken]

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bezit een eigen Directie Monumenten en Landschappen (Frans: Direction des Monuments et des Sites de la Région de Bruxelles-Capitale).[7] De wettelijke bepalingen inzake het behoud van het onroerende erfgoed in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn opgenomen in het Brussels Wetboek voor Ruimtelijke Ordening (BWRO), dat van kracht werd op 5 juni 2004, en in diverse toepassingsbesluiten.

Op de website[7] wordt een overzicht gegeven van alle beschermde monumenten op het grondgebied, voorzien van bouwkundige en historische informatie, talrijke foto's en illustraties.

Duitstalige Gemeenschap[bewerken]

Het beheer en de bescherming van het cultureel erfgoed in de Duitstalige Gemeenschap valt in principe onder de jurisdictie van Wallonië, maar deze heeft de bevoegdheid over monumenten en landschappen in de Duitstalige Gemeenschap afgestaan, die daarop een Königliche Denkmal-, Landschafts- und Ausgrabungskommission heeft opgericht. In deze streek zijn er openmonumentendagen die georganiseerd worden onder de naam Tage des offenen Denkmals.

Lijsten van monumenten[bewerken]

Vlaanderen[bewerken]

Brussels Hoofdstedelijk Gewest[bewerken]

Wallonië[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Decreet tot bescherming van monumenten en stads- en dorpsgezichten. codex.vlaanderen.be (19760303) Geraadpleegd op 20141028
  2. Decreet tot aanpassing en aanvulling van het ruimtelijke plannings-, vergunningen- en handhavingsbeleid, art. 99. codex.vlaanderen.be (20090327) Geraadpleegd op 20141028
  3. Besluit van de administrateur-generaal van 28 november 2013 houdende vaststelling van de inventaris van het bouwkundig erfgoed en vastgestelde lijst. Belgisch staatsblad: 04/12/2013. Agentschap Onroerend Erfgoed (20131128) Geraadpleegd op 20141028
  4. Zoekmodule Onroerend erfgoed (per gemeente, straat of item, in tabelvorm)
  5. (fr) Decreet van 1 april 1999
  6. (fr) Direction générale opérationnelle - Aménagement du territoire, Logement, Patrimoine et Energie
  7. a b [http://www.monument.irisnet.be/nl/ Directie Monumenten en Landschappen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest]