D'Admiraal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
d'Admiraal
d'Admiraal 2008
d'Admiraal 2008
Basisgegevens
Plaats Buiksloot/Amsterdam
Bouwjaar 1900 (1792)
Type stellingmolen
Kenmerken houten, rietgedekte achtkant op schuur
Vlucht 17,10 m
Functie krijtmolen
Bestemming  Het malen van diverse producten tot krijt op vrijwillige basis
Restauraties  1966/1967, 1999
Monumentnummer  6609
Externe link(s) en afbeelding
Molendatabase
De Hollandsche Molen
d'Admiraal 2007
d'Admiraal 2007
Portaal  Portaalicoon   Molens

d'Admiraal is de naam van een krijt- en trasmolen bij Buiksloot in Amsterdam aan het Noordhollands Kanaal (Stadsdeel Noord). Deze molen is het laatste exemplaar van dit type die is overgebleven. Op de baard staat 1792 en op de achterbaard d'admiraal.

Geschiedenis[bewerken]

De molen werd in 1792/1793 door Symon Krol in opdracht van Roelof de Leeuw gebouwd. Roelof de Leeuw was getrouwd met Elisabeth Admiraal, een nakomeling van Cornelis Dirkszoon, een burgemeester van Monnikendam die aan het hoofd van een troep Watergeuzen in 1573 de Graaf van Bossu versloeg in de Slag op de Zuiderzee. Zijn bijnaam "de admiraal" werd later de familienaam, vandaar de naam van de molen.

De molen werd in de beginjaren gebruikt om tras te maken. Hierbij werd tufsteen gemalen dat afkomstig was uit het Eifelgebergte. Dit gemalen tufsteen (tras) werd met kalk gemengd tot mortel. In 1896 werd er een stoommachine, later een dieselmotor en weer later een elektromotor bijgeplaatst. Omstreeks 1900 ging men krijt malen voor de verfindustrie.

Beschrijving[bewerken]

De leeuwtjes

De molen is een houten achtkant met gepotdekselde weeg en heeft een stelling. De kap en de houten achtkant zijn bedekt met riet. Op de stelling hebben vroeger twee leeuwtjes gestaan, die verwezen naar de naam van de toenmalige eigenaar. Inmiddels zijn er weer twee nieuwe leeuwtjes gemaakt, die een plaats op de stelling krijgen. De houten achtkant staat bovenop de schuur, die merbaubinten heeft, omdat de toenmalige eigenaar houthandelaar in merbau was.

De gietijzeren bovenas is uit 1876 van de firma de Prins van Oranje uit 's-Gravenhage en bijna geheel omkleed met houten vulstukken.

Het gevlucht bestaat uit fokwieken met steekborden. De in 1999 gestoken roeden zijn van gelast staal van de firma Derckx uit Wessem ter vervanging van de gelast stalen roeden uit 1967, die door de firma Conijn gemaakt waren. De nieuwe roeden zijn 17,10 m lang, terwijl de oude binnenroede 16,80 m was en de oude buitenroede 17,10 m. Daarvoor had de molen geklonken, ijzeren potroeden, die 16,92 m lang waren.

De wieken worden op de wind gezet met een windkoppel op de staart en een kruireep. De kap van de molen heeft in 1995 een Engels kruiwerk gekregen, waarop de kap draait. Daarvoor was er een neutenkruiwerk.

De molen wordt gevangen (geremd) met een stutvang (Hollandse vang), die vanaf de stelling bediend wordt met een wipstok. De vangbalk is verzwaard met een oud halslager voor een houten bovenas en rust bij de draaiende molen op een duim.

De molen is gerestaureerd in 1966/1967 en in 1999 en is bedrijfsvaardig.

De bovenbonkelaar kan in en uit het bovenwiel gedraaid worden door aan een hendel te draaien die een schroef in beweging brengt, waarbij de gehele bonkelaar omhoog of omlaag gaat langs de koningsspil. Onderaan de koningsspil zit het steenrondsel dat het steenwiel in beweging brengt. Net onder het steenrondsel zit de onderbonkelaar die er voor zorgt dat de buil kan ronddraaien.

De molen maalt regelmatig diverse producten met een koppel kantstenen op het doodbed. Het vermalen product wordt van het doodbed in een trechter geschoven, waarna het met een jakobsladder naar een buil gevoerd wordt alwaar het gezeefd wordt. De grove delen worden teruggevoerd op het doodbed.

De huidige (vrijwillige) molenaar is Harm-Ydo Hilberdink.

Overbrengingen[bewerken]

De kantstenen op het doodbed tijdens het malen van dakpannen met daarachter de buil.
  • De overbrengingsverhouding is 1 : 0,31.
  • Het bovenwiel heeft 36 kammen en de bovenbonkelaar heeft 24 kammen. De koningsspil draait hierdoor 1,5 keer sneller dan de bovenas. De steek, de afstand tussen de kammen, is 14 cm.
  • Het steenrondsel heeft 15 staven en het steenwiel 72 kammen. Het steenwiel draait hierdoor 0,21 keer sneller dan de koningsspil en 0,31 keer sneller dan de bovenas. De steek is 12,5 cm.

Eigenaren[bewerken]

  • 1792 - 1806 : Roelof de Leeuw
  • 1806 - 1818 : Jan Spaans
  • 1818 - 1842 : Timon Grool
  • 1842 - 1877 : Simon Grool
  • 1877 - 1888 : Karel Hendrik Ditmar
  • 1888 - 1897 : Willem Johan Melchers
  • 1897 - 1955 : Daniël Melchers
  • 1955 - 1965 : N.V. Zand- en Grindhandel v h D. van Baarsen
  • 1965 - heden : Stichting Krijtmolen d'Admiraal

Fotogalerij[bewerken]

Externe links[bewerken]