Damast (textiel)
Damast (afgeleid van de stad Damascus) is een weeftechniek, waarbij tekeningen aangebracht worden op een achtergrond van dezelfde kleur. De tekening is daardoor slechts vanuit een bepaalde hoek goed te zien. Vroeger verstond men onder damast altijd een zijden stof die geweven was met die techniek, maar tegenwoordig kan damast ook gemaakt zijn van katoen, wol, linnen, halflinnen en kunstzijde. De weeftechniek, die ontstaan is in het Nabije Oosten, is via Damascus naar het Westen gekomen. Sinds het begin van de 16e eeuw is Kortrijk een centrum van damastvervaardiging. Na het Beleg van Antwerpen (1584-1585) vluchtten veel Kortrijkse wevers naar Holland, waardoor Haarlem opkwam als centrum van damastweven.
Het eerste weefseltje, in een structuur die we nu damast noemen, is gevonden in de buurt van Palmyra (Syrië) en dateert rondom de 2e eeuw geweven in keper 4 1/3 en 3/1 met tegenpunten; verkregen door een weeftechnische truc. Het was niet gefigureerd (bloempjes/beestjes/boompjes), maar had een blokkenmotief (in de geest van de theedoeken, nog steeds te verkrijgen in rood en blauw). Een andere naam voor dit blokkenpatroon is pellen
Dit is een gevolg van het feit dat bij damast altijd groepen kettingdraden tegelijk bewogen worden. Dit in tegenstelling tot jacquard waarbij elke kettingdraad afzonderlijk bewogen kan worden en dus vloeiende lijnen gemaakt kunnen worden.
Om tot een damaststructuur te komen heeft men een binding nodig die zich in ketting- en inslageffect laat weven. Er bestaan maar twee bindingen van dit type. De kepers (de oudste) en de satijnen. De eerste keper damasten zijn niet voor de 14e eeuw op het textieltoneel verschenen. Satijn nog later. Normaal gesproken - maar er zijn uitzonderingen - is de grond van het weefsel in een kettingeffect, en het motief in het inslageffect. In Großschönau (Saksen) hebben veelal de 19e-eeuwse damasten een grond in inslag- en het motief in kettingeffect. Maar dat is een gevolg van de keuze welke kant van het weefsel boven gelegd wordt tijdens het naaien.
 |
Zie de categorie Damask van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
