Davidsfonds

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het Davidsfonds is een Vlaams cultuurwerk, met katholieke achtergrond.

Korte omschrijving[bewerken]

Het Davidsfonds is een omvangrijk cultuurnetwerk dat tegelijk jeugd- en volwassenenboeken uitgeeft, grote en kleine culturele evenementen organiseert, cursussen op hoog niveau aanbiedt en cultuurreizen met toonaangevende reisbegeleiders opzet. Het Davidsfonds heeft zijn hoofdzetel in Leuven, waar een vijftigtal beroepskrachten werken, maar is via lokale afdelingen en 5.000 vrijwilligers actief op zo'n 500 plaatsen in heel Vlaanderen en Brussel. De focus bij alles wat het Davidsfonds doet, ligt op geschiedenis, taal of kunst.

Het Davidsfonds wil mensen cultuur samen laten beleven, vandaar ook de slogan: Cultuur beleef je samen. Bekende Vlamingen als Jürgen Mettepenningen, Annelies Rutten, Ignace Bossuyt, Hilde Demurie, Chris Michel, Luc De Vos en Michael De Cock zijn Davidsfonds-ambassadeurs.

Structuur & activiteiten[bewerken]

Het Davidsfonds bestaat uit vier belangrijke onderdelen:

  1. Davidsfonds Uitgeverij: Davidsfonds Uitgeverij is een algemene uitgeverij waarin diverse onderwerpen aan bod kunnen komen. Toch staat ze vooral sterk op het vlak van geschiedenis, kunst, taal en kinder- en jeugdliteratuur. Per jaar worden zo'n 130 boeken gepubliceerd. Voorbeelden zijn het boek rond de tentoonstelling van Rogier van der Weyden, Het Engelenhuis van Dirk Bracke, Welke kerk? van Jürgen Mettepenningen. Davidsfonds Uitgeverij geeft ook de Roets historische kalender uit, die in 2010 de ANV-Visser Neerlandia-prijs kreeg.
  2. Davidsfonds Evenementen: Via 500 plaatselijke afdelingen over heel Vlaanderen en Brussel en 5.000 vrijwilligers organiseert het Davidsfonds om en bij de 10.000 culturele evenementen per jaar. Kleinere (zoals dagtrips, leesgroepbijeenkomsten, lezingen enz.) maar ook grotere zoals De Nacht van de Geschiedenis, Toast Literair, de Junior Journalist-wedstrijd en de Zomerzoektocht. Aan de grotere evenementen doen telkens duizenden mensen mee.
  3. Davidsfonds Universiteit Vrije Tijd: Davidsfonds Universiteit Vrije Tijd organiseert elk jaar tientallen cursussen op meer dan 60 plaatsen in Vlaanderen. De lesgevers zijn professoren en docenten uit universiteiten en conservatoria. Thema's zijn geschiedenis, kunst, filosofie, archeologie, literatuur enz. Daarnaast organiseert Davidsfonds Universiteit Vrije Tijd ook eendagsevenementen, zoals de geschiedenisdagen die in één dag één bepaald onderwerp helemaal ontleden (bijvoorbeeld rond Sagalassos, Europalia Brazilië).
  4. Davidsfonds Cultuurreizen: Elk jaar organiseert het Davidsfonds, samen met partner Omnia[1] meer dan 100 cultuurreizen in Europa en de rest van de wereld. De cultuurreizen kenmerken zich door een hoogstaand cultureel programma, prominente reisbegeleiders (auteurs, journalisten, professoren...) en telkens een beperkte groep geïnteresseerde reizigers per cultuurreis.

Davidsfonds Evenementen vzw en Davidsfonds Universiteit Vrije Tijd vzw zijn erkend door de Vlaamse overheid voor het sociaal-cultureel werk, al bedraagt de subsidiëring slechts ca. 15% van de inkomsten.

Geschiedenis en actualiteit[bewerken]

19e eeuw[bewerken]

Jaarboek van het Davidsfonds voor 1897

Het Davidsfonds werd op 15 januari 1875 te Leuven opgericht met als motto Godsdienst, Taal, Vaderland, en genoemd naar kanunnik Jan Baptist David (1801 - 1866). Het was bedoeld als de katholieke tegenhanger van het vrijzinnige Willemsfonds als gevolg van de toenemende ideologische polarisering in Vlaanderen en in de Vlaamse Beweging. Daardoor kwam de nadruk de eerste decennia nog meer op het godsdienstige aspect te liggen dan aanvankelijk bedoeld was. De vereniging kende meteen succes, met reeds het eerste jaar 2500 leden in 27 afdelingen, 7000 leden in 1888 en na een tijdelijke terugval 12.000 leden in 1914. Toen reeds vormen de plaatselijke afdelingen de spil in de werking. De eerste jaren werden heel wat agressieve anti-vrijzinnige romans uitgegeven. Als drukkingsgroep ijverde zij voor een uitbreiding van de taalwetgeving, vanaf 1883 in samenwerking met het Willemsfonds.

20e eeuw[bewerken]

De Eerste Wereldoorlog verlamde bijna volledig de werking van de vereniging. Na de bevrijding vond zij meteen een nieuwe start. Het Davidsfonds steunde op politiek vlak het Vlaams minimumprogramma, dat de minimale Vlaamse eisen van de gematigde Vlaamsgezinden inzake taalwetgeving binnen Vlaanderen en België vertolkte. Het ledenaantal kende in 1932 een voorlopig hoogtepunt, met 74.000 leden in 421 afdelingen.

Na de Tweede Wereldoorlog hervatte het Davidsfonds overal in Vlaanderen zijn werking maar bleef bij zijn vroegere methoden en formules. Mede ten gevolge van de verhoogde concurrentie (televisie, nieuwe organisaties voor volwassenenvorming…) verloor het leden. In het midden van de jaren 1960 kwam er een diepgaande vernieuwing met nieuwe boekenreeksen, specifiek vormingswerk, kaderopleiding enz. Het Davidsfonds zette zich onder meer in voor de vastlegging van de taalgrens, culturele autonomie, Leuven-Vlaams. Samen met het Willemsfonds en het socialistische Vermeylenfonds bleef het impulsen gegeven aan de Vlaamse Beweging door Nederlandstalige cultuur te promoten. Het was één van de stichtende leden van het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen (OVV).

Sinds de jaren 1980 ijverde het voor meer Vlaamse autonomie via nieuwe staatshervormingen. Het fonds ging vooral de culturele werking van haar afdelingen stimuleren. Het aantal activiteiten dat die organiseerden, steeg spectaculair (van ca. 5500 per jaar in 1984 tot bijna 11.000 twintig jaar later) en er kwamen ook meer belangstellenden op af. Maar het aantal leden daalde. Er werd gestart met nieuwe initiatieven en met cursussen, waaruit een afzonderlijke instelling groeide: Universiteit Vrije Tijd Davidsfonds vzw.

Het aantal uitgegeven boeken steeg van ca. 25 (in 1984) naar ca. 125 per jaar. De uitgeverij van het Davidsfonds werd in Vlaanderen marktleider voor jeugdboeken en voor werken over geschiedenis. In 1982 werd de publicatie van boeken in een aparte nv Davidsfonds Uitgeverij ondergebracht. De boeken worden nu ook via de gewone boekhandel verkocht en door de stijging van het aantal verkochte boeken werd de daling van het aantal leden van de cultuurvereniging op financieel vlak opgevangen. De laatste jaren stabiliseert het ledenaantal overigens rond de 50.000 gezinnen.

Peter Peene uit Langemark is de huidige nationale voorzitter. Omtrent is het ledenmagazine van het Davidsfonds dat vijf maal per jaar verschijnt.

21e eeuw[bewerken]

Medio 2010 kreeg de organisatie een nieuw logo, een nieuwe baseline (cultuur beleef je samen). De huisstijl en de website werden grondig vernieuwd. Men wil een einde maken aan de vooroordelen dat het een grijze, oubollige en gesloten organisatie is. De voorzitter zei in dit verband: "Het Davidsfonds wil zich in de toekomst gaan profileren als een ambitieus en open cultuurnetwerk met respect voor de Vlaams-christelijke wortels en aandacht voor de taal." De lidkaart heet nu cultuurkaart en de boekenprospectus cultuurgids.
Naast vormelijke veranderingen wil men de structuur van het DF transparanter maken. Het cultuurnetwerk beslaat in de toekomst vier departementen: de uitgeverij, de evenementen, de cultuurreizen en de Universiteit Vrije Tijd. Men pakte begin 2011 uit met een nieuw initiatief: "Toast Literair" in de vorm van een nationaal literair ontbijt.
Het nieuwe Davidsfonds wil breed mobiliseren voor cultuur, zoals de organisatie Natuurpunt dat doet voor het leefmilieu en natuur.

Zie ook[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  • E. de Maesschalck en L. Vints, Davidsfonds. 1875-2000, Leuven, 2000 (n.a.v. 125 jaar Davidsfonds)
  • L. Wils, Honderd jaar Vlaamse Beweging, Leuven, 1977 & 1989.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties