De ontdekking van de hemel
| De ontdekking van de hemel | ||||
| Auteur(s) | Harry Mulisch | |||
| Land | Nederland | |||
| Taal | Nederlands | |||
| Genre | Roman | |||
| Uitgever | De Bezige Bij | |||
| Uitgegeven | 1992 | |||
| Pagina's | 936 | |||
| ISBN | 978-90-234-2822-0 | |||
|
||||
De ontdekking van de hemel is een boek van Harry Mulisch. Het boek wordt soms beschouwd als het magnum opus van deze auteur. [1]
Inhoud |
Het verhaal [bewerken]
Het boek bestaat uit vier delen en is in feite een dialoog, wat blijkt uit de proloog, epiloog, en drie intermezzo's. Een engel brengt verslag uit aan een hoger geplaatste engel over hoe hij zijn missie volbracht heeft. God is namelijk teleurgesteld geraakt in de mens en wil zijn contract met de mensheid intrekken. Dit contract heeft hij gesloten met Mozes in de vorm van de Stenen Tafelen waarop de Tien Geboden staan.
De engel heeft daarvoor van alles naar zijn hand gezet. Zo laat hij Gavrilo Princip in 1914 de kroonprins van Oostenrijk-Hongarije neerschieten, zodat de Eerste Wereldoorlog uitbreekt. Ook de Tweede Wereldoorlog speelt een rol door het eveneens bij elkaar brengen van de twee andere grootouders, die de genetisch juiste messiasfiguur in de wereld moeten brengen.
Het verhaal begint met het introduceren van Onno Quist en Max Delius (die net zoals de auteur van dit werk een vader heeft die een Oostenrijkse nazi was en een moeder had die Joods was). Op velerlei wijze wordt duidelijk dat Max Delius veel overeenkomsten heeft met de auteur en dat zijn vriendschap met Onno Quist veel trekken vertoont van die tussen Mulisch en Jan Hein Donner. De vrouw die de moeder van de messiasfiguur moet worden is Ada Brons, een jonge celliste van twintig jaar. Eerst heeft Ada een relatie met Max Delius maar ze trouwt in Amsterdam met zijn vriend Onno Quist. Na een eenmalig Cubaans slippertje met Max wordt de ideale persoon Quinten Quist geboren terwijl zijn moeder Ada in coma ligt. Voor ongeveer de helft volgt het verhaal de ontwikkeling van Quinten Quist, die na een lange reis de Stenen Tafelen vindt in het Sancta Sanctorum boven aan de Heilige Trap in Rome. Hij wordt daarbij geholpen door zijn hervonden wettelijke vader Onno Quist. Ze reizen samen naar Jeruzalem, waar God de Stenen Tafelen terugneemt, met Quinten erbij.
Achtergronden [bewerken]
Het boek is geschreven op de structuur van Richard Wagners Der Ring des Nibelungen, al zijn ook andere stijlcitaten niet vreemd. Met de raamvertelling van de hemelse dialogen als duiding van het aardse bestaan, knipoogt de auteur naar zowel het bijbelboek Job als Goethes Faust.
Locaties [bewerken]
Verschillende (historische) locaties spelen een belangrijke rol in het boek, waaronder Kamp Westerbork, Leiden, Amsterdam, Auschwitz, Cuba, Venetië, Florence, Rome en Jeruzalem.
Minder bekend is, dat Mulisch het kasteeltje Groot Hoenlo bij Olst onder de naam Groot Rechteren liet figureren als de bij Dwingeloo gesitueerde woonplaats voor de jonge Quinten. Als een verwijzing naar de werkelijke naam Hoenlo is de zinsnede uit hoofdstuk 34 van de roman te duiden: "... maar het was onmiskenbaar een kasteel: een bouwwerk dat van een huis verschilde als een adelaar van een kip." Ook uit de verdere beschrijving van Groot Rechteren kan de gelijkenis met Groot Hoenlo worden afgeleid.[2]
Verfilming [bewerken]
De ontdekking van de hemel is in 2001 verfilmd als The Discovery of Heaven, geregisseerd door Jeroen Krabbé. Met onder anderen: Stephen Fry, Greg Wise, Flora Montgomery, Neil Newbon, Diana Quick, Emma Fielding, Jeroen Krabbé, Ellen Vogel en Marjolein Sligte.
Verwijzing [bewerken]
De anesthesist die Ada Brons helpt bij de geboorte van Quinten heet Steenwijk, dezelfde naam als de hoofdpersoon uit De aanslag (ook van Mulisch), die eveneens anesthesist is.
Trivia [bewerken]
- In 2002 verscheen de veertig bladzijden lange eerste versie van het boek, Vonk, die Mulisch in de jaren zeventig schreef.
- In 2007 werd het boek verkozen tot Beste Nederlandstalige Boek Aller Tijden. Een website was speciaal opgezet om die wedstrijd te houden. Op het boek van Mulisch werden 1295 stemmen uitgebracht, op een totaal van ruim 9600 stemmen.
- Ook in 2007 verscheen een literaire-kritiek-in-romanvorm van Elsbeth Etty, Maak jezelf maar klaar, waarin ze hetzelfde verhaal nog eens vertelt, nu vanuit het perspectief van Ada Brons.
- Treffend is de parallellie in de structuur van de fabel met Melodien[3] van Helmut Krausser[4], waarin ook een historische (goddelijke) formule veilig gesteld moet worden.
- Voorbeeld voor het personage Onno Quist was Jan Hein Donner, die naast grootmeester schaken ook politiek geëngageerd was en bestuurslid was van het genootschap Nederland-Cuba. Harry Mulisch was bevriend met Jan Hein Donner.
| Romans van Harry Mulisch (lijst) |
|---|
|
Archibald strohalm · De diamant · Het zwarte licht · Het stenen bruidsbed · De verteller · Twee vrouwen · De aanslag · Hoogste tijd · De pupil · De elementen · De ontdekking van de hemel · De procedure · Siegfried |
Bronnen, noten en/of referenties
|
