Deelwoord

Het deelwoord of participium is een onbepaalde werkwoordsvorm. Het woord deelwoord duidt aan dat het woord eigenschappen deelt van zowel werkwoorden als naamwoorden.

Het deelwoord in het Nederlands

Het Nederlands kent twee verschillende deelwoorden.

• Het onvoltooid deelwoord, tegenwoordig deelwoord, of participium praesens wordt gevormd door de infinitief + -d(e)(n): lopend, gaande en is actief, wat betekent dat de woordgroep het aanvallende leger aanduidt dat het leger zelf aanvalt.
• Het voltooid deelwoord, verleden deelwoord, of participium perfectum wordt bij zwakke werkwoorden gevormd door de werkwoordstam met het achtervoegsel -t of -d, vaak in combinatie met het voorvoegsel ge-: gewerkt, gewoond.
  Bij sterke en onregelmatige werkwoorden is dit achtervoegsel echter -(e)n, en er treedt vaak klinkerverandering op: gegaan, gelopen, gebleven. Het voltooid deelwoord is passief, wat betekent dat de woordgroep het aangevallen leger aanduidt dat het leger aangevallen werd.
  Daarnaast is er nog het passief deelwoord (ook: lijdend deelwoord), maar dat heeft dezelfde vorm als het voltooid deelwoord, en kan daardoor tot dezelfde vormcategorie worden gerekend: (is) geslagen, (werd) geboend.

Het deelwoord in het Latijn

Zie Participium (Latijn) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het Latijn kent naast een tegenwoordig en verleden deelwoord ook een toekomend deelwoord, dat net als het tegenwoordig deelwoord actief is en, in het geval van lopen, letterlijk vertaald wordt als zullende lopen.

WERKWOORD : de WIJZEN
modi	wijzen	voorbeeld
Infinitief	onbepaalde wijs	lopen
Participium	deelwoord	lopende
Indicatief	aantonende wijs	ik loop
Imperatief	gebiedende wijs	loop!
Conjunctief	aanvoegende wijs	dat hij lope
Conditionalis	voorwaardelijke wijs	Als ...,zou hij lopen
Optatief	wensende wijs	moge hij lopen
Gerundium	verbaal substantief	het lopen
Gerundivum	verbaal adjectief	lopend
Supinum	verbaal substantief	het lopen