Denken
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Het denken is een psychisch proces dat mensen in staat stelt om een abstract model van de wereld te vormen om op die manier effectief met doelen, plannen en wensen om te kunnen gaan. Gelijksoortige concepten en processen zijn: cognitie, gedachte, ervaring, gevoel, bewustzijn, idee en verbeelding.
Inhoud |
[bewerk] Algemeen
Denken verwijst naar de manipulatie van informatie. We vormen concepten die betrokken zijn bij het oplossen van problemen, bij het redeneren en bij het maken van keuzes.
Denken is een hogere cognitieve functie en de analyse van het denkproces is onderdeel van cognitieve psychologie.
Kenmerken van menselijke denken:
- Potentieel oneindig
- Onverzadigbaar
- De mens kan dingen kennen op zichzelf (bijvoorbeeld H2O = water)
- Kennis is immaterieel
- De kennis heeft altijd een band met de zintuigelijke kennis (je ziet iets, je stelt je er iets bij voor)
- Verstandelijke / intellectuele kennis is universeel; de concepten kunnen gedeeld worden met anderen. Het verstand verenigt de mensen.
[bewerk] Het denkproces
Het basismechanisme van de menselijke geest bestaat uit een proces van vergelijking van patronen of liever gezegd patroonherkenning. In een "moment van reflectie" worden nieuwe situaties en ervaringen beoordeeld tegenover bestaande herinneringen. Om deze beoordelingen te kunnen maken is het nodig dat het intellect de huidige ervaring evalueert en daarbij relevante ervaring uit het verleden zoekt. Dit gebeurt terwijl het verleden en heden absoluut gescheiden worden gehouden. Het intellect kan concepten, percepties en ervaringen met elkaar vergelijken, samenvoegen, scheiden en uitsorteren. Dit proces wordt redeneren genoemd. Logica is de wetenschap van het redeneren.
De verbeelding vervult een andere taak. Het combineert het intellect met het gevoel, de intuïtie en emotie, waaronder hoop. Dit kan "magisch denken" of irrationeel denken opleveren, mede afhankelijk is van de levensbeschouwing.
Denken kan gezien worden als een model (zoals een wiskundige voorstelling van een elektromagnetisch veld, waar ieder veldpunt een punt van bewustzijn is). Het vormen van patronen] en het maken van beoordelingen gebeurt binnen dat veld.
Sommige filosofen geloven dat het gehele veld van zichzelf en in zijn geheel 'bewustzijn' is, een bewustzijnsveld. Zij veronderstellen dat bewustzijn denken veroorzaakt, en niet dat denken het bewustzijn veroorzaakt. Andere filosofen (bijv. Thomas Nagel) hebben gezegd dat ze niet weten hoe we ons bewust van ons denken zijn.
Sommige wetenschappers, bijv. Bernard Baars, beschouwen het bewustzijn als een werkruimte. Geen enkele wetenschapper weet te verklaren hóe wij ons bewust zijn.
[bewerk] Invloeden op het denken
- Het gebruik van modellen, symbolen, diagrammen en beelden.
- Het gebruik van abstractie om het denken te vereenvoudigen.
- Het gebruik van metasyntactische variabelen om het benoemen te vereenvoudigen.
- Het gebruik van iteratie en recursie om concepten om te zetten.
- Beperking van aandacht om zich te kunnen concentreren op een concept.
- Doelstelling en evaluatie van eerder gestelde doelen, bijvoorbeeld door het concept in het onderbewustzijn te filteren en te wachten totdat het concept zich weer manifisteert.
- Het praten met mensen met dezelfde (of een tegenstrijdige) gedachtegang.
- Terugwaarts van het doel af werken.
- Denkgewoonten.
- Verlangen om te leren.
[bewerk] Vormen van denken
In de theorie en praktijk worden er verschillende vormen van denken onderkent. Hieronder worden enige vormen beschreven. Er zijn echter veel meer specifieke vormen, zoals: Abstract denken, begripsdenken of begripsmatig denken, doordenken, formeel denken, integraal denken, irrationeel denken, oplossingsgericht denken, positief denken, rationeel denken, strategisch denken, taaldenken, vrijzinnig denken... etc.
- Beelddenken
- Beelddenken is een vorm van denken in beelden. Beelddenken wordt wel geplaatst tegenover taaldenken; een vorm van denken in taal. Beelddenken wordt ook wel geplaatst tegenover begripsdenken en abstractie. Beelddenkers zijn mensen, waarvan wordt verondersteld, dat zij voornamelijk in beelden denken.
- Creatief denken
- Creatief denken is het denken over een nieuw object of voorwerp. Als iemand creatief denkt, verzamelt hij/zij ideeën en suggesties voor nieuwe dingen en hoe deze gemaakt kunnen worden. Wat echter weer verschillend is, is hoe goed mensen creatief kunnen denken; de ene kan het beter dan de andere. Pablo Picasso kon zo beter creatief denken dan een normaal mens.
- Helder denken
- Helder denken is het oog hebben voor wat er daadwerkelijk om je heen gebeurt. Het ie een streven om realistischer te denken en om helderdere inzichten te krijgen, door je te laten leiden door zekerheden, die de basis vormen voor rationeel denken
- Kritisch denken
- Kritisch denken wil eigenlijk zeggen dat men onafhankelijk van andere mensen informatie analyseert en beoordeelt. Door kritisch te denken verkrijg je een beter leerproces. Zo begrijp en onthoud je beter de ideeën en gedachtegang in een leerstof. Je analyseert, definieert, classificeert en generaliseert.
- Lateraal denken
- Lateraal denken is gebaseerd op het opnieuw (anders) ordenen van de bestaande informatie om zodoende nieuwe informatie te laten ontstaan. De term lateraal denken is geïntroduceerd door Edward de Bono.
- Magisch denken
- Magisch denken, in psychologische zin, ook wel verzoeking van de goden in religieuze of bijgelovige zin, is het dwangmatige geloof van een persoon, dat zijn gedachten, woorden of handelingen een bepaalde gebeurtenis kunnen oproepen of verhinderen, waarbij algemeen geldende regels voor oorzaak en gevolg genegeerd worden.
- Introspectie
- Introspectie is een term uit de psychologie. Het is een activiteit waarbij de eigen gedachten, gevoelens en herinneringen tot onderwerp van overdenking gemaakt worden. Voor gebruik in de wetenschap is het noodzakelijk dat dit denken in woorden wordt vastgelegd, zodat de teksten ook door anderen geanalyseerd kunnen worden.
- Probleemoplossend denken
- Probleemoplossend denken is een vorm van denken en manier om kennis te vergaren om een oplossing voor een complex probleem te vinden. Zij is gebaseerd op waarneming, meting, voorspelling, experimenteren, verificatatie en of falsificeren.
- Systeemdenken
- Systeemdenken is een gestructureerde wijze van denken over de realiteit als samenhangend geheel, dat wordt gezien als bestaande uit systemen en processen opgebouwd uit elementen en relaties. Het systeemdenken is uitgewerkt in allerlei specialistische systeemtheorie bijvoorbeeld in bedrijfskunde, bestuurskunde, biologie, informatica en psychiatrie. De systeemdenken is halverwege de 20e eeuw voortgekomen uit onderzoek naar een algemene systeemtheorie als een synthese voor wetenschap: een interdisciplinaire basis, waarop vakspecialisten met elkaar kunnen samenwerken.
[bewerk] Zie ook
[bewerk] Externe links
 |
(en) Zoek denken op in de (Engelstalige) Wiktionary. |
