Dhyana

Portaal Yoga

Dhyana (Sanskriet, ध्यान, dhyāna, 'meditatie', 'contemplatie') is de zevende stap op het achtvoudige yogapad (ashtanga yoga) uit de Yogasoetra's van Patanjali. De andere zeven stappen zijn: yama, niyama, asana, pranayama, pratyahara, dharana en samadhi. Het begrip dhyana wordt meestal vertaald met meditatie of contemplatie. Dhyana maakt deel uit van samyama, een technische term die de drie hoogste stadia van concentratie op het achtvoudige pad onder één noemer samenvat.

Dhāraṇā is het fixeren van de aandacht van de geest (chitta) op één punt of object. Dhyāna is de gestage, ononderbroken stroom van de aandacht op dat object. Samādhi treedt op wanneer het object van dhyāna het subject wordt, waardoor het zelfbewustzijn verdwijnt en men opgaat in het object van meditatie. Deze drie tezamen vormen samyama, het vermogen om in één vloeiende beweging van de geest van dhāranā over te gaan in dhyāna en samādhi. Door de verovering van samyama wordt men verlicht met wijsheid. Samyama kan op verschillende onderwerpen worden gericht. Dit (dhāraṇā, dhyāna en samādhi) zijn de drie innerlijke (antaranga) onderdelen van het achtvoudige pad.

Patanjali, Yogasoetra's, III.1-7

Terwijl er in het stadium van dharana nog sprake is van een zelfbewust streven om tot concentratie te komen, heeft dit proces in dhyana of meditatie zich gestabiliseerd tot een gestage, spontane flow, waarin het spanningsveld tussen subject en object is overstegen.

Verwante begrippen

Het Sanskriet woord dhyāna komt overeen met het Pali woord jhāna, een term die in de Theravada traditie van het boeddhisme gebruikt wordt. De Chinese en Japanse verbasteringen van het woord dhyāna tot Chan respectievelijk Zen komen van de Chinese en Japanse Mahayana boeddhistische scholen. Ook al zijn deze termen aan elkaar verwant, hun onderliggende filosofieën en achterliggende praktijken vertonen significante, door de cultuur bepaalde verschillen. In de westerse wereld is de belangstelling voor de verschillende meditatietechnieken sinds de jaren '60 sterk toegenomen, met name door de komst van diverse hindoeïstische en boeddhistische goeroes.

Zie ook

• Meditatie
• Yogasoetra's
• Raja yoga
• Jhana
• Chan
• Zen

Externe links

• Dhyana Centre
• Religious book for God seekers : Dhyana

Engelstalige Wikisource

Meer bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Yoga Sutras op de Engelstalige versie van Wikisource