Diadeemdrager

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Reconstructie van het originele bronzen beeld

De diadeemdrager of diadumenos (Latijn: diadumenus, Oudgrieks: διαδούμενος – diadoúmenos) was een Grieks bronzen beeld. Het originele beeld werd vervaardigd ca. 420 v.Chr. [1] door de Griekse beeldhouwer Polykleitos. Andere bronnen vermelden een veel vroegere datum en zeggen dat het beeld ca. 430 v.Chr. [2] werd gemaakt. Het bronzen beeld was ongeveer 1.90m hoog en zou waarschijnlijk in een heiligdom gestaan hebben in Delphi of Olympia. Steden waar geregeld spelen werden georganiseerd. Polykleitos is ook bekend vanwege zijn andere meesterwerken de speerdrager (doruphoros) en de discusdrager (diskophoros).

Van de diadeemdrager zijn er vandaag enkel Romeinse marmeren replica’s te bezichtigen. We kunnen replica’s van het beeld gaan bezichtigen in het Nationaal Archeologisch Museum van Athene [3], in het Metropolitan Museum of Art [4], in het Poesjkinmuseum en in het British Museum [5]. Er zijn ongeveer nog 40 replica's bewaard gebleven van het lichaam en het hoofd. Zo is er een torso en een hoofd te bezichtigen in het Louvre[6][7].

De opvolgers van Polykleitos Lysippos en Scopas vervaardigden gelijkaardige beelden.

Beeldhouwstijl[bewerken]

Romeinse kopie in het British Museum

Het originele beeld werd gemaakt tijdens de klassieke periode (500 v.Chr. - 300 v.Chr.) en behoort tot de 'rijpe stijl' (450 v. Chr - 380 v.Chr.). In de rijpe stijl merken wij een verdere ontwikkeling in de beelden. De contrapost werd tijdens deze stijl volledig ontwikkeld dankzij de Griekse beeldhouwer Polykleitos. Polykleitos ontwikkelde naast de contrapost, ook de eerste canon. De canon is een verzameling van schoonheidsregels gebaseerd op een wiskundige theorie waardoor de afmetingen van de delen van het lichaam een vaste verhouding hebben. Het hoofd is daarmee 1/7 van het lichaam. De beelden vertonen een grote beweging, een betere detaillering en een harmonisch evenwicht in de lichaamsbeweging waardoor de beelden een natuurlijke en dynamische uitstraling krijgen. Deze beweging merken wij in de vrijere stand van de benen, het verdwijnen van de symmetrie in de schouders, de flanken en de scheve heupstand. De frontale beelden verdwijnen en de anatomie is uitgewerkt. In deze periode waren vooral atleten, helden of goden het onderwerp. De mens werd in de beelden voorgesteld met ideale verhoudingen.

Het beeld[bewerken]

Romeinse kopie in het Nationaal Archeologisch Museum van Athene

De diadeemdrager vertoont dezelfde stijl en kenmerken als de andere beelden van Polykleitos en van beelden uit dezelfde periode zoals de discuswerper van Myron van Eleutherae. Deze beelden vertonen al een groot verschil met beelden uit de 'strenge stijl', zoals de Wagenmenner van Delphi en de Poseidon van Artemision.

Het beeld stelt waarschijnlijk een volmaakte Griekse atleet voor na een atletische overwinning op de spelen. De naakte atleet heft zijn armen omhoog om de overwinningsdiadeem rond zijn hoofd te binden [8]. Het beeld steunt op één been, het rechterbeen. Het linkerbeen is licht gebogen en de linkervoet is gedraaid, waardoor het linkerbeen ontspannen en vrij is. De scheve houding die ontstaat in de heupen (de rechterheup bevindt zich iets hoger dan de linkerheup) wordt door de schouders en armen weer in evenwicht gebracht. Het hoofd is ook lichtjes gebogen naar rechts en laat een ingetogen indruk na. Door de contrapost is het beeld zowel in rust als in beweging.

Bij de Romeinse kopieën bevindt zich naast het beeld een marmeren steunblok om het gewicht van het marmer te kunnen dragen. Dit steunblok was niet aanwezig bij het originele bronzen beeld van Polykleitos.

Het originele standbeeld werd vermoedelijk gegoten volgens de techniek van het bronsgieten van de Griekse oudheid. Om het beeld te vervaardigen werd een driedimensionale afdruk gemaakt van de verschillende delen van het beeld in een gietmal. De delen werden door middel van mechanische technieken als klinken en lassing aan elkaar verbonden.

Romeinse kopieën[bewerken]

Er bestaan verschillende Romeinse marmeren kopieën van het originele bronzen beeld. Deze kopieën zijn voornamelijk in de hellenistische periode vervaardigd. Romeinse kopieën van het beeld werden door Plinius de Oudere beschreven in zijn Naturalis Historia [9]. Plinius beschreef ook dat het originele beeld op een veiling verkocht werd voor een hoge prijs van 100 talenten. Er moet een grote hoeveelheid aan Romeinse kopieën geweest zijn, dit kunnen we halen uit de vandaag nog overgebleven fragmenten en volledige werken in verschillende musea [10]. In het British Museum is ook een kleinere kopie van het originele beeld te bezichtigen (de Farnese Diadumenos) en het hoofd van de diadeemdrager staat gegraveerd op verschillende Romeinse juwelen.

Diadeemdrager van Vaison-la-Romaine[bewerken]

Het beeld werd ontdekt in de 19de eeuw in de Franse stad Vaison-la-Romaine tijdens opgravingen in een oud Romeins theater. Dit Romeins marmeren kopie werd in de 1ste eeuw n.Chr. vervaardigd en is te bezichtigen in het British Museum te Londen.

Hoofd en torso van een diadeemdrager in het Louvre[bewerken]

Het marmeren hoofd werd in het midden van de 2de eeuw v.Chr. vervaardigd. Het hoofd, 24 cm hoog, werd gevonden in de abdij van Vauluisant in het Franse kanton Villeneuve-l'Archevêque. Over de datum van de ontdekking is men niet helemaal zeker, er wordt zowel 1863 als 1865 opgegeven.

Het marmeren torso werd in het begin van de 2de eeuw v.Chr. vervaardigd en is 85 cm hoog.

Gerelateerde onderwerpen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Noten

  1. Luca Mozatti, Het oude Griekenland. Van de vroegste Griekse kunst tot het hellenisme, Globe, Roeselare 2002, p. 80-81
  2. http://www.metmuseum.org/toah/hd/athl/ho_25.78.56.htm en http://www.culture.gr/h/4/eh430.jsp?obj_id=4504
  3. zaal 21, inv. nr. 1826
  4. Griekse Antiquiteiten, zaal 6, inv. nr. 25.78.56.
  5. gelijkvloers, zaal 15, inv. nr. GR 1870.7-2.1
  6. Torso: Griekse, Etruskische en Romeinse Antiquiteiten, gelijksvloers, Sully-vleugel, zaal 9, inv. nr. Ma 1027
  7. Hoofd: Griekse, Etruskische en Romeinse Antiquiteiten, inv. nr. Ma 3482, momenteel niet te bezichtigen
  8. In de hellenistische periode werd de diadeem een symbool van royalty
  9. Nat. XXXIV, 55
  10. Het Nationaal Archeologisch Museum van Athene, het Metropolitan Museum of Art, het British Museum, het Poesjkinmuseum en het Louvre