Dido and Aeneas

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Dido and Aeneas is een kamer-opera van Henry Purcell, waarvan de opvoering in 1689 de eerste is die wij kennen.

Tegenwoordig verstaat men onder "opera" meestal een stuk zonder gesproken teksten. Vandaar dat Dido and Aeneas ten onrechte Purcells enige opera wordt genoemd. Het stuk is echter een kamer-opera (duur: zo'n 50 minuten). In de tweede helft van de 17e eeuw ontstond in Engeland de semi-opera, die mede voortvloeide uit de masque. Daar Purcell na Dido and Aeneas vijf van dergelijke semi-opera's componeerde, is het duidelijk dat doorgecomponeerde opera zoals Dido niet zijn voorkeur had. De invloed van de Engelse masque is echter wel duidelijk aanwezig.

Purcell schreef zijn Dido vermoedelijk in samenwerking met de balletleraar Josias Priest, wiens vrouw in Chelsea een Boarding School for Young Gentlewomen had opgericht; dit verklaart waarom de opera nauwelijks mannenrollen bevat en doorspekt is met dansen — behalve die van Aeneas werden alle rollen door de leerlingen gezongen. Het libretto nam Nahum Tate voor zijn rekening, die later Poet Laureate zou worden en met wie Purcell vaker samenwerkte, ofschoon hij diens teksten om metrische redenen geregeld aanpaste. Tate bewerkte hiervoor een van zijn stukken, Brutus of Alba, uit 1678. Het verhaal is vrij los gebaseerd op Vergilius.

Dido and Aeneas wordt vaak als Purcells meesterwerk beschouwd, en de sterfscène van Dido met de aria When I am Laid in Earth, is een klassieke aria uit het barokrepertoire; de sombere melodie is, zoals bij Purcell gebruikelijk is, op de tekst afgestemd, en de basso continuo gaat dieper omlaag. Dido and Aeneas wordt geregeld zowel door amateurs als professionelen ten uitvoer gebracht.

Synopsis[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Eerste bedrijf[bewerken]

Aeneas, die Troje is ontvlucht, arriveert in Carthago, alwaar Koningin Dido hem op haar paleis ontvangt. Aangemoedigd door haar dienares Belinda, vat zij amoureuze gevoelens voor hem op.

Tweede bedrijf[bewerken]

Een groep tovenaressen die de koningin haten "omdat ze wel vaart", zweert om haar geluk te verstoren: zij bedenken het plan een grote storm op te wekken, zodat Aeneas - die, na de nacht met Dido te hebben doorgebracht, nu in het veld op jacht is en zojuist een monster heeft gedood - van de troep wordt afgezonderd, terwijl Dido en haar gevolg terug naar de stad vluchten. Vervolgens spoort de elf van de hoofd-tovenares, vermomd als Mercurius, Aeneas aan te vertrekken, met de valse bewering dat Jupiter hem beveelt, zo snel mogelijk verder te gaan. Aeneas is immers op weg om een nieuwe stad (Rome) te stichten. Met immense tegenzin en wroeging aanvaardt Aeneas deze opdracht. Hierna zingen de tovenaressen een overwinningskoor, gevolgd door een dans, waarvan de muziek verloren is gegaan.

Derde bedrijf[bewerken]

Aeneas' matrozen brengen alles in gereedheid om te vertrekken, tot grote vreugde van de tovenaressen. Wanneer Aeneas huilend afscheid gaat nemen van Dido, beschuldigt zij hem van schijnheiligheid; Aeneas wil ten langen leste, tegen het vermeende goddelijke bevel in, alsnog in Carthago blijven, maar Dido stuurt hem kordaat de laan uit. Dido sterft van verdriet, maar of zij al dan niet zelfmoord pleegt, blijft in het ongewisse. Cupido's dalen neder en strooien rozen op haar graf.

Naslagwerk[bewerken]

Price, Curtis, Dido and Aeneas, Norton Critical Scores, New York & London, 1986.

Opnamen[bewerken]

  • Dido and Aeneas o.l.v. Nicholas McGegan, Philharmonia Baroque, Harmonia Mundi.
  • Dido and Aeneas o.l.v. Jed Wenz, Musica ad Rhenum, Brilliant Classics.
  • Dido and Aeneas o.l.v. Trevor Pinnock, The English Concert and Choir, Archiv 1989.
  • Dido and Aeneas o.l.v. Maarten Michielsen, Koorproject Rotterdam, 1991.
  • Dido and Aeneas o.l.v. Rene Jacobs, Orchestra of the Age of Enlightment, Clare College chapelChoir, Harmonia Mundi