Digitoxine

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Digitoxine
Structuurformule en molecuulmodel
Digitoxin.png
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
C41-H64-O13
IUPAC-naam (3β,5β)-3-[(O-2,6-dideoxy-
β-D-ribo-hexapyranosyl-(1→4)-
2,6-dideoxy-β-D-ribo-hexopyranosyl)oxy]-
14-hydroxycard-20(22)-enolide
Molmassa 764.94 g/mol
CAS-nummer 71-63-6
PubChem 11968425
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Fysische eigenschappen
Kleur wit
Smeltpunt 256-257 °C °C
Goed oplosbaar in vetten
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Digitoxine is een hartglycoside dat kan geïsoleerd worden uit vingerhoedskruid. Dit wordt gedaan door eerst de bladeren en de knoppen te drogen en deze te vermalen. Vervolgens kan digitoxine door middel van extractie uit de plant worden gehaald. Het is therapeutisch vrijwel volledig verdrongen door digoxine.

De structuur lijkt veel op die van digoxine. Het verschil is het aantal hydroxylgroepen en waar deze gebonden zijn. Digitoxine bindt voornamelijk aan plasma-eiwitten, hierdoor kan het gebonden deel de bloedbaan niet verlaten en niet op de receptoren binden.

Farmaceutisch[bewerken]

Digitoxine kan gebruikt worden om de samentrekking van de hartspier te versterken. Het inhibeert de Na-Ka-ATPase waardoor minder natrium de cel verlaat. Indirect wordt hierdoor ook de natrium-calciumuitwisselaar tegengewerkt. Zo stijgen de intracellulaire natrium- en calciumconcentraties en trekt de hartspier sterker samen. Ook kan het gebruikt worden om het hartritme naar beneden te brengen.

Het nadeel van digitoxine is dat het voor 95% gebonden wordt aan de plasma-eiwitten[1] en alleen het vrije molecuul kan de bloedbaan verlaten om zich aan de receptor te binden. Hierdoor is het moeilijk om de goede dosering te bereiken. Ook is het niet te gebruiken bij mensen die het syndroom van Wolff-Parkinson-White hebben. Bij deze patiënten kan de hartslag zo ver oplopen dat het hart er mee stopt.

Een voordeel is dat de hoeveelheid die toegediend moet worden niet afhankelijk is van de werking van de nieren (het is dus ook te gebruiken bij mensen waarbij de nieren niet goed functioneren). Doordat het aan de plasma-eiwitten is gebonden kan het niet door de nieren worden uitgescheiden maar moet het eerst in de lever worden afgebroken.

Toxiciteit[bewerken]

Digitoxine is een toxische stof die erg moeilijk farmaceutisch toe te passen is. De dosering is hierbij het grootste probleem, omdat er slechts een kleine marge is tussen farmaceutische en toxische dosering is. Er is dus ook een hoge mortaliteit aan verbonden. Het wordt langzaam uitgescheiden, waardoor makkelijk een cumulatief effect optreedt wanneer digitoxine toegediend wordt.[2] De elimininatiehalfwaardetijd bedraagt ongeveer 6 dagen.

Symptomen[bewerken]

Digitoxine roept een verschillende symptomen op. Hierbij moet verschil gemaakt worden bij de aard van expositie, de concentratie en frequentie van toediening, zowel als het tijdstip op dat het symptoom optreedt.

Overdosis respons[bewerken]

Het lichaam reageert op een toxische dosis (overdosis) met eerste tekens van anorexia, braken, misselijkheid en diverse GI effecten. Deze houden speekselvloed, epigastrisch/abdominale pijn, abdominale expansie, diarree, constipatie en gewichtsverlies in.[2]

In latere stadia treden echter nog meer toxische effecten op, die ook terminaal kunnen zijn. Bij acute toxiciteit kan hyperkalemia optreden. Deze conditie komt door een te hoge kaliumspiegel in het bloed en kan tot hartritmestoringen leiden. Chronische toxiciteit leidt tot hypokalemia.[2]

Ook wordt er in plaats van het verbeteren van de hartslag het tegendeel bereikt en treedt er een aritmie op. Atrioventriculare dissociatie is in dit geval ook mogelijk.[2]

Andere effecten[bewerken]

  • Een toxische dosis van hartglycosides kan vertroebeling van het gezichtsveld veroorzaken. Neuritis retrobulbaris is in dit geval de oorzaak. Voorbeelden van visusveranderingen zijn onder andere:
    • veranderingen in kleurenzien
    • fotofobie
    • diplopie
    • macropsie
    • micropsie

Deze veranderingen zijn over het algemeen reversibel zodra het glycoside uit het lichaam verwijderd is.[2]

  • Digitoxin in oogdruppels kan hoornvlies-edemen veroorzaken.[3]
  • Gynecomastie kan in mannen geïnduceerd worden.[4]
  • Na behandeling met hartglycosiden kan binnen 6-10 dagen na begin van de therapie nog hypersensitiviteit optreden. Dit kan huidirritaties veroorzaken, wat erytheem en huiduitslag inhoudt.

Synthese Routes[bewerken]

Naast de mogelijkheid om digitoxine uit de plant te extraheren zijn er ook nog twee verschillende routes om het te synthetiseren. De twee routes zijn de koolhydraat benadering door Wiesner.[5] waarbij met 2-deoxy suiker wordt begonnen, en de de novo benadering door McDonald.[6] waar met TMS-acetylene wordt begonnen.

Ontdekking[bewerken]

William Withering (1741-1799) schreef al sinds 1785 over de effecten van Digitoxine. Hij schreef in 'An account of the foxglove and some of it's medical uses' het volgende: "It has a power over the motion of the heart, to a degree yet unobserverd in any other medicine, and this power may be converted to salutary ends"

Bronnen, noten en/of referenties
  1. P. M. Hooymans (1981). Bijdrage tot de kennis van de klinische farmacokinetiek van digoxine en digitoxine: 929 .
  2. a b c d e McEvoy, G.K. (2002). American Hospital Formulary Service- Drug Information: 1551 .
  3. Grant , W.M. (1986). Toxicology of the Eye. 3rd ed. Springfield: 342 .
  4. Gilman, A.G., T.W. Rall, A.S. Nies and P. Taylor (1990). Goodman and Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics. 8th ed. New York, NY. Pergamon Press: 834 .
  5. Maoquan Zhou and George A. O’Doherty (2008). A Stereoselective Synthesis of Digitoxin and Digitoxigen Monoand Bisdigitoxoside from Digitoxigenin via a Palladium Catalyzed Glycosylation .
  6. Wiesner K, Tsai TYR, Jin H. (1984). THelv. Chim. Acta.: 300-313 .