Dionysios I van Syracuse

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Dionysios I van Syracuse volgens Promptuarii Iconum Insigniorum.

Dionysios I, Oudgrieks: Διονύσιος (Syracuse, ca. 430367 v.Chr.), vaak de Oudere genoemd, was tiran van Syracuse van 405 tot 367 v.Chr.

In de tijd vóór zijn machtsgreep leed Syracuse een reeks tegenslagen in de strijd tegen erfvijand Carthago. Dionysios, als secretaris van de strategen, beschuldigde zijn superieuren van incompetentie en corruptie. Zo forceerde hij hun ontslag alsook de verkiezing van vijf nieuwe strategen, waaronder hijzelf. Vervolgens begon hij tegen zijn collega's samen te zweren. Gesteund door zijn privé-militie kon hij hen uiteindelijk terzijde schuiven, waarna hij verkozen werd tot strateeg met absolute macht (een soort dictator dus). Aldus “op wettige wijze” aan de macht gekomen, ontpopte hij zich weldra als een geboren monarch, een voorloper van het hellenistische koningstype. Aan zijn hof door vleiende hovelingen (onder meer Damokles) met pracht en praal omgeven, kwamen ook kunstenaars en geleerden samen (onder meer Plato, die echter smadelijk werd weggestuurd). Hij schreef ook zelf tragediën van twijfelachtig niveau, waarmee de komediedichters in Athene de draak staken.

Aan de oorlog tegen Carthago maakte hij voorlopig een einde door een voor Syracuse ongunstig vredesverdrag, maar op die manier kreeg hij de handen vrij om zich te concentreren op de toenemende oppositie van de Syracusaanse aristocraten. Daarna regeerde hij met behulp van zijn huurlingenleger. Hij bouwde het eiland Ortygia om tot een onneembare vesting. Naar het voorbeeld van de oude Syracusaanse tirannen (Gelo en Hiëro I) liet hij hele steden ontvolken om er zijn huurlingen te vestigen. Intussen werkte hij ook aan de uitbouw van een grote vloot, met de bedoeling de Carthagers geheel uit Sicilië te verdrijven. Dit plan werd aanvankelijk verijdeld door de Carthaagse veldheer Himilco, die pas tegen betaling van een grote schatting bereid was een beleg van Syracuse op te geven (397). In 392 werd echter een nieuwe Carthaagse aanval afgeslagen, waarna Dionysios de onbetwiste meester van Sicilië werd. Hij breidde zijn macht verder uit naar Zuid-Italië, waar hij Rhegium verwoestte en Etruskische zeerovers bestreed.

Maar door het onderhoud van zijn luisterrijke hof en van zijn grote huurleger bracht hij Syracuse meermalen op de rand van het bankroet, en moesten enorme belastingen opgebracht worden, hetgeen uiteindelijk in brede kring ontevredenheid wekte.

Op het hoogtepunt van zijn macht overleed Dionysios I, midden in een nieuwe oorlog tegen de Carthagers. Hij ging de geschiedenis in als een energieke organisator en een bekwaam strateeg, maar ook als een meedogenloos tiran zonder scrupules, die zich uit een eenvoudig milieu naar de top had gewerkt en als de machtigste heerser van zijn tijd werd beschouwd. Hij werd gehaat om zijn wreedheid, maar ook bewonderd als beschermer van kunst en wetenschap. Zijn oudste zoon Dionysios II volgde hem op.