Diplomatieke onschendbaarheid

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Diplomatieke onschendbaarheid is een bij internationaal recht geregelde bescherming tegen rechtsvervolging voor diplomaten, buitenlandse staatshoofden, regeringsleiders, ministers van Buitenlandse Zaken -tijdens de periode waarin zij die functie uitoefenen - en bij uitbreiding bepaalde ambtenaren van internationale organisaties. Deze bescherming heeft alles te maken met de bijzondere aard van hun functie. De belangrijkste bedoeling is om functionarissen ervan te verzekeren dat zij taken zonder belemmeringen kunnen uitvoeren.

In de verdragen van Wenen is onschendbaarheid van nature functiegerelateerd. Met andere woorden: de diplomatieke onschendbaarheid is niet in het leven geroepen om diplomaten te bevoordelen, maar om ervoor te zorgen dat zij hun werk moeiteloos kunnen uitvoeren als vertegenwoordiger van een land of regering. Daarbij is inbegrepen dat zij onafhankelijk zijn ten opzichte van de autoriteiten van de (gast)staat. Deze regeling geldt binnen zekere grenzen voor inwonende familieleden van diplomaten, en het personeel van buitenlandse nationaliteit van de missie. Dit wordt begrijpelijker wanneer men beseft dat hiermee autoriteiten geen kans krijgen om diplomaten en/of hun gezinsleden onder druk te zetten. Enkel de zendstaat kan de erkende diplomatieke immuniteit van een onderdaan opheffen.

Behalve dat de (gast)staat zich van bepaalde activiteiten moet onthouden, heeft deze bovendien de plicht om degene die diplomatieke onschendbaarheid geniet én diens gezinsleden te beschermen tegen bijvoorbeeld schade, huisvredebreuk of ordeverstoring.

Het dragen van alleen een diplomatiek paspoort, zoals sommige politici en hoge ambtenaren doen, is in principe onvoldoende om aanspraak op diplomatieke onschendbaarheid te kunnen maken. Om daarop aanspraak te kunnen maken, dient óók de (gast)staat de diplomatieke onschendbaarheid van de persoon in kwestie te erkennen. Dit gebeurt meestal doordat de (gast)staat aan de betrokkene een identiteitsbewijs verstrekt, waaruit zijn onschendbaarheid blijkt.

Buitenlandse ambassades en consulaten[bewerken]

Ook de gebouwen en aanhorigheden genieten een diplomatieke immuniteit. Chris van de Wyngaert schrijft daarover: "Buitenlandse ambassades en consulaten behoren tot het Belgisch grondgebied en niet tot dat van de zendstaat. De vroeger in het volkenrecht gehuldigde theorie dat deze gebouwen met hun aanhorigheden stukjes grondgebied van de zendstaat waren, wordt tegenwoordig niet meer aanvaard. De Belgische ambassades en consulaten behoren dus evenmin tot het Belgisch grondgebied.[1][2] Wel wordt aangenomen dat buitenlandse ambassades en consulaten en hun aanhorigheden genieten van een diplomatieke resp. consulaire immuniteit. Dit betekent echter geenszins dat de Belgische strafwet er niet op van toepassing zou zijn. De Belgische strafwet is toepasselijk, maar de onschendbaarheid van het ambassadegebouw is een praktische hinderpaal bij de opsporing, vaststelling en vervolging van misdrijven, binnen het gebouw gepleegd. Deze hinderpaal kan echter verdwijnen indien de Belgische overheid de toestemming krijgt het gebouw te betreden, en eventueel ook de opheffing van de diplomatieke onschendbaarheid. Indien een persoon die niet van de onschendbaarheid geniet binnen de ambassade een misdrijf pleegt en naderhand buiten de ambassade kan worden gevat, dan is vervolging mogelijk net als voor om het even welk ander misdrijf."

Misbruik[bewerken]

Het gedrag van een diplomaat reflecteert op het land van afkomst. Hiervan bewust zal een diplomaat in de regel de wetten van het gastland respecteren. Echter misbruik van diplomatieke onschendbaarheid komt ook voor:

  • Verkeersboetes en belastingen worden niet altijd betaald. Hoewel sommige ambassades erop staan dat alles netjes betaald wordt zijn anderen daar minder kritisch op. In Den Haag wordt ongeveer de helft van de parkeerboetes van diplomaten niet betaald,[3] terwijl in Londen sommige ambassades voor miljoenen aan onbetaalde Congestion Charge heffingen hebben openstaan.[4]
  • Sommige banken zijn voorzichtig met het verlenen van krediet aan diplomaten, aangezien er geen manier is om terugbetaling af te dwingen.
  • Diplomatieke onschendbaarheid is gebruikt om onder aanklachten uit te komen.[5][6]

In geval van overtreding van de lokale wetten kan het gastland vragen om opheffing van de diplomatieke onschendbaarheid en als deze door het zendland verleend wordt alsnog tot vervolging over gaan. Mocht deze niet verleend worden dan kan het gastland de betreffende persoon Persona non grata verklaren. Deze zal dan het gastland binnen afzienbare tijd dienen te verlaten. Als er geen vervolging in het gastland is geweest, dan kan deze alsnog plaatsvinden eenmaal terug aangekomen in de zendstaat. Vervolging door de zendstaat is echter niet verplicht. Een eventuele vervolging vindt plaats volgens de wetten en gebruiken van het land van herkomst.

Literatuur[bewerken]

  • T.G. van der Plas, De volkenrechtelijke onschendbaarheid en immuniteit van jurisdictie in relatie tot de politiepraktijk, uitg. Nederlandse Politie Academie, Apeldoorn (1986).
  • Judith Spiegel, Vreemde staten voor de Nederlandse rechter: immuniteit van jurisdictie en van executie, uitg. Deventer (2001).
  • Rosanne van Alebeek, The immunity of states and their officials in the light of international criminal law and international human rights law, uitg. Leiden (2006).
  • Eileen Denza, Diplomatic Law: A Commentary on the Vienna Convention on Diplomatic Relations, derde uitgave, uitg. Oxford University Press (2008).
  • Handboek strafvordering, Raf Verstraeten, uitg. Maklu (2007).
  • Strafrecht, strafprocesrecht en Internationaal strafrecht in hoofdlijnen, Chris van de Wijngaert, uitg. Maklu (2009).
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Van Bogaert, E.R.C., Volkenrecht, Antwerpen, Kluwer, 1982, 169-213
  2. Bossuyt, M., en Wouters, J., Grondlijnen Internationaal strafrecht, Antwerpen, Intersentia, 2005, 289 e.v.
  3. Vragen aan B&W Den Haag over Parkeerbonnen van buitenlandse diplomaten, 27 maart 2012
  4. (en) Diplomats owe £67m in London congestion charge fines, BBC News, 11 juli 2013
  5. (en) US diplomat Joshua Walde leaves Kenya after fatal traffic accident, Global Post, 2 augustus 2013
  6. (en) Mexican Embassy: Official Fired After Getting Caught With White House BlackBerries, Fox News, 25 april 2008