Dominique Willem Berretty

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Dominique Willem Berrety (Jogjakarta, 20 november 1890 - Rutbath Wells in Irak, 20 december 1934) was een journalist en bekend krantenmagnaat, alsmede directeur van het persbureau ANETA in Nederlands-Indië. Hij was de zoon van Dominique Auguste Leonardus Berrett', onderwijzer en hoofd van een particuliere school, en de Javaanse Marie Salem.

Levensloop[bewerken]

Berretty's laatste woonhuis Villa Isola in Bandoeng

In 1910 begon Berretty als corrector bij het Bataviaasch Nieuwsblad, waar hij niet lang daarna stadsreporter werd. Vanaf omstreeks 1915 werkte hij als redacteur bij de eveneens in Batavia gevestigde Java-Bode. Op 1 april 1917 stichtte Berretty - met geleend geld - in Batavia het Algemeen Nieuws- en Telegraaf-Agentschap, kortweg ANETA. In die tijd kwam de nieuwsvoorziening vertraagd via telegraafkabels naar Nederlands-Indië. Voor de (grondstoffen)handel in Indië en Nederland was tijdige informatie goud waard. Berretty wist door zijn kennis van de wereldtelegraafverbindingen en het inschakelen van correspondenten veel sneller dan zijn concurrenten de informatie door te geven.

In het voorjaar van 1919 nam Berretty zijn twee concurrenten in Indië over. Daarmee was ANETA's nieuwsmonopolie in de kolonie een feit. Met de Indische nieuwsbladen sloot hij contracten af, waarbij hij zich verbond hun tegen een bepaald tarief telegrafisch nieuws te leveren. Hij zorgde daarnaast voor nieuws in de kranten dat het koloniaal bestuur goed uitkwam en onderhield goede relaties met het gezag. Dit succes en dit monopolie brachten hem grote rijkdom. Hij stond bekend als "de roddelkoning van Bandoeng". Hij had een groot kantoor in de wijk Weltevreden in Batavia. Hij huwde zes keer.

Doordat de communicatielijnen sneller en talrijker werden, verloor hij in de loop van de jaren twintig van de 20e eeuw langzaam zijn monopolie. Daarnaast was er afgunst. Vanwege de toenemende kritiek ondernam hij een tegenactie door in 1920 het blad De Zweep op te richten. Dit blad bevatte "striemende berichten" en moest verplicht verspreid worden door andere kranten, anders zouden ze geen nieuws meer krijgen. Na een verloren proces verkocht hij dit blad in 1923. Het ging verder als D'Oriënt, een vriendelijk en geïllustreerd weekblad. Zijn informatiemonopolie veroorzaakte in 1930 een onderzoek van het koloniaal gezag, dat machtsmisbruik constateerde. Zijn imago werd hierdoor ernstig aangetast en hij stortte zich op de bouw van toen het mooiste en modernste huis in Indië (Villa Isola) bij Bandoeng. Het werd ontworpen door de architect C.P. Wolff Schoemaker en kwam eind 1933 gereed.

Berretty heeft maar een jaar van zijn spraakmakende villa kunnen genieten, want hij verongelukte op 20 december 1934 aan boord van de Douglas DC-2 Uiver van de KLM in het Irakese deel van de Syrische woestijn. Hij werd begraven in Bagdad.