Doornstaartagamen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Doornstaartagamen
Een etende oogvlekdoornstaartagame (Uromastyx ocellata)
Een etende oogvlekdoornstaartagame (Uromastyx ocellata)
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Reptilia (Reptielen)
Orde: Squamata (Schubreptielen)
Onderorde: Lacertilia (Hagedissen)
Infraorde: Iguania (Leguaanachtigen)
Familie: Agamidae (Agamen)
Geslacht
Uromastyx
Merrem, 1820
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Reptielen

Doornstaartagamen (Uromastyx) zijn een geslacht van hagedissen uit de familie agamen (Agamidae). De groep werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Blasius Merrem in 1820. Ze komen het meeste voor in Afrika, het Arabisch Schiereiland en het Midden-Oosten. Er zijn daarnaast ook enkele gebieden in Azië waar exemplaren worden waargenomen.

Over het aantal soorten heerst veel discussie, omdat alleen na uitgebreid en genetisch onderzoek pas vast te stellen is of het om een aparte soort, een ondersoort of een kleurvariatie gaat. Doordat de leefgebieden elkaar veelal overlappen wordt ervan uitgegaan dat in de natuur ook hybride soorten ontstaan, iets wat het onderscheiden en indelen ernstig bemoeilijkt.

Uiterlijke kenmerken[bewerken]

Doornstaartagamen zijn middelgrote tot grote hagedissen. De lichaamslengte kan tussen de soorten behoorlijk verschillen. De Somalische doornstaartagame (Uromastyx macfadyeni) is een van de kleinste soorten en wordt ongeveer 22 centimeter lang. De regenboog doornstaartagame (Uromastyx benti) wordt met een lengte tot 39 cm bijna twee keer zo groot.[1]

De doornstaartagamen danken hun naam aan de staart die voorzien is van stekelrijen. De staart wordt gebruikt om vijanden van zich af te slaan. Door naar het aantal stekelrijen te kijken kan men een indicatie krijgen om welke soort het gaat, al is er enige overlap. De prinselijke doornstaartagame (Uromastyx princeps) heeft bijvoorbeeld 9 tot 14 stekelrijen op de staart terwijl de oogvlekdoornstaartagame (Uromastyx ocellata) er 22 tot 29 heeft. [1] Andere soortspecifieke verschillen zijn het aantal buikschubben, de relatieve staartlengte ten opzichte van het lichaam en de aanwezigheid en het aantal; femorale poriën. Deze laatste zijn vergrote poriën aan de onderzijde van de dijen die dienen om geursporen af te zetten.

Taxonomie[bewerken]

Na recente studies en genetisch onderzoek is op de Cites Conventie in maart 2010 bepaald dat de soorten Uromastyx asmussi, Uromastyx loricata en de Indische doornstaartagame (Uromastyx hardwickii) niet langer in dit geslacht thuishoren. Zij worden tegenwoordig tot het geslacht Saara ingedeeld. Dit is op de 25e Conventie van het Animals Committee Geneva in juli 2011 nogmaals bevestigd. Ook is daar bepaald dat de Uromastyx leptieni niet langer als een aparte soort wordt gezien maar als een synoniem van de Egyptische doornstaartagame (Uromastyx aegyptia). Uromastyx leptieni wordt daarom niet langer erkend.

Er bestaat daarnaast nog grote twijfel over de soort Uromastyx yemenensis. Nieuw onderzoek heeft uitgewezen dat het hier om een aparte soort zou gaan. De aanvraag om deze soort te erkennen is inmiddels gedaan, maar nog niet bevestigd. De veranderde indeling wordt nog niet overal doorgevoerd.[2]

Soorten[bewerken]

Er zijn vijftien verschillende soorten beschreven waaronder twee soorten die pas in 2007 wetenschappelijk zijn beschreven; Uromastyx shobraki en Uromastyx yemenensis. In de handel worden veel soorten zowel onder de wetenschappelijke naam als onder de Nederlandse naam aangeboden.

Geslacht Uromastyx

Bronvermelding[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Referenties
  1. a b Kenniscentrum voor herbivore hagedissen. Doornstaartagamen
  2. Peter Uetz & Jakob Hallermann. The Reptile Database - Uromastyx
Bronnen