Dramadriehoek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De dramadriehoek (ook wel Karpman-driehoek genoemd) is een model voor communicatie en samenwerking, bedacht door Stephen Karpman en gepubliceerd in 1968. Hij won hiermee de Eric Berne Memorial ‘Scientific’ Award. Karpman is een leerling van Carl Jung.

Model[bewerken]

Het model wordt gebruikt in de transactionele analyse en beschrijft vaak voorkomend gedrag waardoor communicatie en samenwerking niet effectief verloopt. In de dramadriehoek wordt ervan uit gegaan dat een mens tijdens transacties één (of meer) van drie rollen kan vervullen: de Aanklager, de Redder of het Slachtoffer. Het is een methode voor het analyseren van bijvoorbeeld discussies of meningsverschillen en dus bij uitstek geschikt voor metacommunicatie.

Rollen[bewerken]

Elk van de rollen in de dramadriehoek is gebaseerd op ongelijkwaardigheid: een ieder vindt zich ofwel beter ofwel minder dan de ander. Daarnaast neemt niemand verantwoordelijkheid voor zijn of haar eigen gedrag: de Aanklager en het Slachtoffer leggen de schuld bij de ander, terwijl de Redder de problemen niet daar neerlegt waar ze horen. Belangrijk om te weten is dat dit gedrag onbewust is.

Aanklager[bewerken]

  • De Aanklager treft geen blaam,
  • is niet zelf verantwoordelijk,
  • heeft zelf het gevoel beter te zijn dan de ander, en
  • houdt anderen op afstand.

Redder[bewerken]

  • De Redder maakt zichzelf belangrijk,
  • maakt anderen afhankelijk,
  • laat zien hoe goed hij of zij is,
  • bemoeit zich met anderen, niet met zichzelf.

Slachtoffer[bewerken]

  • Het Slachtoffer hoeft niet na te denken,
  • hoeft niet te kiezen,
  • heeft geen verantwoordelijkheid voor het eigen gedrag,
  • wordt door anderen verzorgd.

Gevolgen[bewerken]

Hoewel dit (onbewuste) gedrag in de dramadriehoek voor elk van de rollen op lange termijn niet effectief is, lijkt het op korte termijn voldoening op te leveren. Om effectief te kunnen communiceren of samen te werken moet men uit de dramadriehoek komen. Dat betekent in de praktijk dat men moet handelen op basis van gelijkwaardigheid en zelf de verantwoordelijkheid voor eigen gedrag moet nemen. Hiervoor is de term winnaarsdriehoek bedacht met als rollen helper, assertief persoon en kwetsbaar persoon.

Externe link[bewerken]