Droom

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een droom is de verzameling van beelden, geluiden, gedachten en gevoelens die iemand ervaart, als hij of zij slaapt. Dromen komen vooral voor tijdens de remslaap, en duren doorgaans tussen de 5 en 10 minuten. Veel dromen zijn na eenzelfde periode ook weer verdwenen.

Tijdens een lucide droom is de dromer zich bewust van het feit dat hij droomt. Elke dromer kan een lucide dromer worden door simpele oefeningen.

Wat een droom is en waar het precies voor dient is niet bekend, al zijn er wel vermoedens. Zo is gebleken dat men vaak droomt over dingen die men overdag heeft meegemaakt. Dit wordt de dagrest genoemd. Dromen zouden helpen de gebeurtenissen te verwerken. In een droom zou men ook nieuwe ideeën kunnen opdoen omdat de hersenen 's nachts totaal anders denken dan overdag, onlogisch en associatief. Ze brengen oude zaken met nieuwe in verband met elkaar op een manier die je overdag nooit zou kunnen bedenken.

In het verleden zag men dromen als boodschappen van de goden en kende men er een voorspellende functie aan toe. Om de verschillende droomsymbolen te analyseren, waren er droomduiders en droomboeken. In de Bijbel zijn daar verschillende voorbeelden van te vinden, bijvoorbeeld Jozef in Genesis en Daniël.

Dromen als vorm van verdringing[bewerken]

De Droom van Henri Rousseau, 1910

In het boek die Traumdeutung (eerste druk 1900, herziene achtste druk december 1929) betrok Sigmund Freud de droom bij zijn visie op de psychoanalyse. Het werk gaat uit van wat Freud het onbewuste noemde.

Freud zei zelf over dit boek: De Droomduiding is in werkelijkheid de koninklijke weg naar het onbewuste, de veiligste basis voor psychoanalyse. (Duits: Die Traumdeutung ist in Wirklichkeit die Via regia zum Unbewussten, die sicherste Grundlage der Psychoanalyse).

Tijdens de slaap is de bewustzijnsgraad sterk verminderd. De weerstand is niet geheel opgeheven, maar zijn kracht is verzwakt. De verdrongen psychische inhouden krijgen in de droom een onherkenbare vermomming waardoor ze de censors weten te verschalken. Dromen zijn dus substituutbevredigingen van verdrongen complexen. Dromen hebben dus een geheime zijde, de latente droominhoud. Die verklaard moet worden, droomduiding.

Carl Gustav Jung, een leerling van Freud, was er ook van overtuigd dat dromen boodschappen bevatten voor de dromer en dat dromers hier voor hun eigen bestwil aandacht aan zouden moeten besteden. Het zou hen ook kunnen helpen om inzicht te krijgen in de eigen emotionele problemen. Met name steeds terugkerende dromen hebben volgens Jung een bijzondere betekenis. Ze zijn een waarschuwing dat de dromer zijn aandacht zou moeten richten op bepaalde problemen, die hij op dat ogenblik verwaarloost. Zolang dat niet het geval is, blijft de droom met steeds dezelfde beelden en symbolen terugkeren.

Dromen als synthese van hersenactivatie[bewerken]

Dream of Crime and Punishment van Jean-Ignace-Isidore Gérard, 1847
A Dream of a Girl Before a Sunrise, Karl Brjoellov, ca. 1830-1833
Dreaming dreams no mortal ever dared to dream before, Paul Gustave Doré

Een geheel andere en recentere theorie van de droom is gebaseerd op de fysiologie van de hersenen en is afkomstig van Hobson en McCarley. Deze theorie is bekend geworden als de 'activatiesynthesetheorie'. In het kort komt deze theorie erop neer dat tijdens de droomslaap snelle oogbewegingen optreden. Dit wordt ook wel remslaap (Rapid Eye Movement) genoemd. Tijdens de remslaap worden in de hersenen gebieden geactiveerd die in de waaktoestand alleen actief zijn als zij visuele indrukken uit de omgeving ontvangen. Tijdens de slaap ontbreekt deze input, en probeert het rationele brein de chaotische (vooral visuele) belevingen in de hersenen tot een enigszins samenhangend verhaal samen te smeden.

Deze theorie kan ook verklaren waarom de droominhoud vaak vreemd of bizar is. Volgens de psychoanalytische droomtheorie van Freud komt dit omdat een censor de droominhoud verdraait. Deze bevat namelijk onderdrukte wensen die bedreigend zijn voor het bewustzijn. De censor fungeert dus als een soort vervormer: een machine die de droominhoud in een symbolische code verpakt.

Activatiesynthesetheorie gaat uit van een eenvoudiger principe. De droominhoud is inderdaad chaotisch en bizar. Maar dat komt doordat de fysiologische activaties in de visuele schors, door het ontbreken van externe prikkels, structuur in tijd en ruimte missen. Het 'rationele' brein probeert nu deze ruwe informatiestroom te integreren. Volgens deze visie fungeert de droomslaap dus eerder als synthesizer: een machine die ruwe indrukken en belevingen samenvoegt.

Dromen bij inslapen en ontwaken[bewerken]

Soms kunnen bij het inslapen of ontwaken extreem levendige droombeelden optreden, die moeilijk van de werkelijkheid zijn te onderscheiden. Men spreekt hierbij ook wel van sluimerhallucinaties. Deze toestanden kunnen nog worden onderscheiden in twee vormen: tijdens het inslapen (hypnagoge hallucinaties, of: Hypnagogie) of ontwaken (hypnopompe hallucinaties, of Hypnopompie).

Dromen in verhalen[bewerken]

Erlkönig, een kind ziet de Elfenkoning en zijn dochters (het gaat dood)
Moritz von Schwind , 1917

De droom is een veelvoorkomend onderdeel in verhalen. Vaak heeft de droom daarbij een voorspellend karakter.

De Franse striptekenaar Jacques Tardi tekende Het ware verhaal van de onbekende soldaat, een nachtmerrieachtig stripverhaal over de laatste minuten van een stervende soldaat in de loopgraven. Deze strip maakte hij, op het einde na, door te improviseren om hiermee het van-de-hak-op-de-takkarakter van de droom na te bootsen.

Het Suske en Wiskeverhaal De dromendiefstal veronderstelt dat het mogelijk is om dromen te "stelen". Daardoor raakt de mensheid enorm geïrriteerd en verward, men moet uiteindelijk gebruikmaken van hallucinogene paddenstoelen uit Cambodja om weer te kunnen dromen.

De film Spellbound bevat een surrealistische droomscène waarvoor Alfred Hitchcock de decors liet bouwen door Salvador Dali.

De Amerikaanse regisseur David Lynch heeft meerdere surrealistische films gemaakt waar in dromen een grote rol spelen, zoals Mulholland Drive, Lost Highway en Inland Empire. Ook in Twin Peaks heeft FBI-agent Dale Cooper voorspellende dromen om een moord op te lossen.

Klaas Vaak laat kinderen slapen en brengt dromen.

In de film Inception van regisseur Christopher Nolan kan men zelfs in dromen inbreken. En terwijl deze gespecialiseerde mensen dit doen, kunnen ze zelfs bewust een gedachte in of uit iemands hoofd planten.

zie ook:

  • Hobson, J.A. (1988). The dreaming Brain. New York. Basic Books.
  • McCarley, R.W. & Hoffman, E. (1981). REM Sleep Dreams and the Activation-Synthesis Hypothesis. American Journal of Psychiatry, 1138:7

Dromen in gedichten[bewerken]

In gedichten wordt dikwijls een term zoals "ik droomde" gebruikt. Meestal heeft de dichter dan niet de bedoeling een droom te beschrijven. Een voorbeeld is het gedicht Tijd van M. Vasalis dat begint met Ik droomde dat ik langzaam leefde. Echte dromen worden wel in gedichten verwerkt, maar zelden voorafgegaan door de term "ik droomde".

Dromen in de politiek[bewerken]

Martin Luther King sprak deze beroemde woorden vanaf de trappen van het Lincoln Memorial op 28 augustus 1963: "I have a dream that one day this nation will rise up and live out the true meaning of its creed: "We hold these truths to be self-evident: that all men are created equal."

Eigenschappen van dromen[bewerken]

Tijdens het dromen zijn afstanden vaak niet reëel. Personen kunnen van de ene persoon in de andere persoon veranderen. Vaak is het mogelijk te vliegen. Ook zijn eigenschappen van ruimtes of plaatsen vaak gemixt met andere ruimtes of plaatsen.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]