Drususgracht
De Drususgracht (Latijn: fossa Drusiana) is een Romeins waterwerk in de Rijndelta. Zij wordt in de romeinse geschiedschrijving meerdere malen genoemd, maar kennis over de exacte geografische ligging van deze gracht is verloren gegaan.
Inhoud |
Antieke overlevering [bewerken]
De historiografische bronnen, die over het Drususkanaal spreken zijn:
- Suetonius, Claudius 2-4: "Dezet Drusus had als quaestor en praetor eerst een commando in het Rhätische gebied, daarna een commando in de Germaanse oorlog; in die hoedanigheid zeilde hij als de eerste Romeinse veldheer over de noordelijke oceaan, en legde hij aan gene zijde van de Rijn kanalen aan; dit werk pakt hij voortvarend aan, het was een enorme onderneming. Deze kanalen dragen tot de dag van vandaag nog steeds zijn naam' [1]
- Tacitus, Annalen II/8: "De Caesar (Germanicus) had de logistiek ondersteunde verbanden vooruitgestuurd, de legioenen en de bondgenoten over de schepen verdeeld en was het naar Drusus genoemde kanaal ingevaren, waarbij hij tot zijn vader bad, zou hij hem, aangezien hij nu hetzelfde waagstuk op zich nam, genadig en barmhartig met zijn voorbeeld en als gedachtenis aan zijn maatregelen en bouwwerken terzijde willen staan.
Geschiedenis [bewerken]
De Drususgracht is vernoemd naar de Romeinse generaal Nero Claudius Drusus die in 12 v.Chr. een gracht liet aanleggen ten behoeve van troepentransport van de Rijndelta richting het noorden (Flevomeer, Friesland en de Elbe monding). Er zijn tijdens de Romeinse aanwezigheid meerdere grachten aangelegd in het huidige Nederland en Duitsland, naast die van Drusus bijvoorbeeld de gracht van Corbulo. De feitelijke ligging van de Drususgracht is onbekend. Romeinse grachten werden aangelegd om twee wateren, vaak rivieren met elkaar te verbinden. De aanleg van zo'n gracht bestond uit twee werken: het graven van een waterloop en het opwerpen van een kade of dam langs de oevers van de gracht.
Er zijn twee opties. Het ontstaan van de IJssel, over delen van het traject Arnhem-Doesburg-Zutphen-Deventer is door veel historici lang als uitvloeisel van het graven van de Drususgracht beschouwd. Het Utrechtse Vechtgebied is steeds als de alternatieve optie voor de Drususgracht gezien [2]. Het is ook mogelijk dat er meerdere Drususgrachten waren. Overleveringen in Duitsland situeren een Drususgracht tussen Wesel en Hamminkeln die zo een verbinding vormde tussen de Rijn en Oude IJssel. Verder wordt nu gedacht dat de Lange Renne deel uitmaakte van dit kanalensysteem. Volgens een nieuwere theorie zou er naast deze verbinding ook een tweede kanaal zijn aangelegd tussen het Almere, richting het noorden naar de Noordzee. wat niet onlogisch zou zijn gezien het doel van deze exercitie, het veilig vervoeren van troepen naar de Nederlandse noordkust.[3]
Drusus heeft in het grensgebied volgens antieke bronnen ook andere typen rivierwerken laten uitvoeren, zoals een dam (krib) om de waterverdeling over de Rijntakken te beïnvloeden.
Recentelijk is met aardwetenschappelijk onderzoek [4] [5] aangetoond dat de IJssel pas in de vroege middeleeuwen is ontstaan, op enig moment tussen 400 en 700 na Chr. De IJssel is op natuurlijke wijze ontstaan, door overstromingen van de Rijn met erosie en sedimentatie als gevolg. Dit voltrok zich ongeacht het al dan niet aanwezig zijn van een gracht. De Drususgracht heeft dus niet noodzakelijkerwijs in het Gelderse IJsselgebied gelegen. Mocht zij daar in 12 v.Chr. zijn aangelegd (het jongere landschap sluit die mogelijkheid niet uit), dan heeft dat zeker niet onmiddellijk tot het ontstaan van de rivier de IJssel geleid.
Zie ook [bewerken]
Externe links [bewerken]
- Dam (moles) en kanaal van Drusus (fossa Drusiana), cultuurwijzer.nl (2004).
- (en) J. Lendering, art. The Canal of Drusus (Fossa Drusiana), Livius.org (2003-2007).
| Bronnen, noten en/of referenties
Antieke bron
Literatuur
|
