Dubbeldeksaggloregiomaterieel
| Dubbeldeksaggloregiomaterieel (DD-AR) | ||||
 |
||||
| Aantal | DDM 2/3: 258 mDDM: 50 |
|||
| Serie | 7300, 7400, 7800, (7900) | |||
| Fabrikant | Talbot Aken / Holec[1] | |||
| Bouwjaar | 1991-1996 | |||
| Bak (trein) | Bvk + ABv + Bv + mABk of Bvk + ABv + Bv + Bv + loc |
|||
| Massa | DDM 2/3: 45 t[2] mDDM: 77 t[3] |
|||
| Lengte over buffers | DDM 2/3: 26.5 m mDDM: 21 m |
|||
| Breedte | 2,78 m | |||
| Hoogte | 4,60 m | |||
| Maximumsnelheid | 140 km/h | |||
| Vloerhoogte | 1,23 m | |||
| Aantal zitplaatsen | 2e klas: DDM 2/3: 108 (Bvk), 148 (Bv), 68 (ABv) en mDDM: 32 1e klas: DDM 2/3: 64 (ABv) en mDDM: 16 Klapzittingen: DDM 2/3: 16 (Bvk), 18 (Bv/ABv) en mDDM: 7 |
|||
| Techniek | ||||
| Stroomsysteem | mDDM: 1,5 kV gelijkspanning | |||
| Vermogen | mDDM: 6 x 400 = 2400 kW[1] | |||
|
||||
Het dubbeldeksaggloregiomaterieel (DD-AR) is een materieelserie van de Nederlandse Spoorwegen. De naam AggloRegio komt van een nooit ingevoerde benaming voor stoptrein.
De 258 dubbeldeksrijtuigen werden tussen 1991 en 1994 gebouwd door de firma Talbot in Aken. De rijtuigen zijn onderverdeeld in de series DDM-2 en DDM-3.
In 1996, 1997 en 1998 werden 50 motorrijtuigen van de serie mDDM gebouwd, die de meeste treinstammen aandrijven. Voor de overige treinstammen worden 29 elektrische locomotieven van de serie 1700 gebruikt. Oorspronkelijk werden daarvan 81 gebruikt, voor alle treinstammen.
Momenteel (2012-2013) worden 190 DD-AR rijtuigen en alle 50 mDDM-motorrijtuigen gemoderniseerd en daarbij verbouwd tot 50 intercitytreinstellen van het type Nieuwe Intercity Dubbeldekker: 30 met 4 bakken en 20 met 6 bakken. In combinatie met dit materieel zullen geen locomotieven meer worden gebruikt. De rijtuigen die niet voor modernisering in aanmerking komen, zullen worden afgevoerd.
Inhoud |
Kenmerken [bewerken]
Het model van de rijtuigen DD-AR is gebaseerd op de eerste Nederlandse serie dubbeldeksmaterieel (DDM-1). Door te kiezen voor een bestaand ontwerp kon het nieuwe materieel snel geleverd worden. Anders dan het geval was bij de DDM-1, zijn de huidige treinen voornamelijk bedoeld als stoptreinmaterieel. Zij moeten daarom dezelfde rijtijden kunnen halen als Mat '64. Om deze reden zijn korte treinstammen gewenst. Om een flexibele inzet mogelijk te maken zijn de stuurstandrijtuigen en de gebruikte locomotieven voorzien van automatische koppelingen van het fabrikaat BSI. Hierdoor kunnen twee stammen (ongeacht de samenstelling) gekoppeld rijden.
Een ander opvallend verschil met DDM-1 is het interieur: in DDM-1 waren dezelfde rode banken geplaatst als destijds in de Sprinter, DD-AR heeft een groen interieur, deels met een nieuw type banken dat meer beenruimte biedt. Ook heeft DD-AR digitale bestemmingsdisplays aan de buitenzijde van ieder rijtuig.
De treinstammen rijden als trek-duwtrein. De reguliere DD-AR-treinstammen kunnen bestaan uit:
- een stuurstandrijtuig type Bvk, een tussenrijtuig type ABv, een rijtuig type Bv en een motorrijtuig type mABk, of
- een stuurstandrijtuig Bvk, een rijtuig ABv, twee rijtuigen type Bv en een locomotief.
De treinstammen zijn respectievelijk genummerd in de serie 7800 dan wel serie 7400. Tot de komst van de motorrijtuigen reden ook treinstammen van drie rijtuigen, genummerd in de serie 7300. In 2003 werden, wegens een tijdelijk tekort aan locomotieven, enkele stuurstandrijtuigen ingezet in trek-duwtreinen bestaande uit Intercityrijtuigen en een locomotief van de serie 1700. Ter compensatie werden enkele DD-AR-stammen verlengd en vernummerd in de serie 7900. Sinds 2006 rijden alleen nog stammen van de serie 7400 en 7800. Een enkele keer wordt tijdelijk een stam met drie rijtuigen en locomotief geformeerd, waardoor af en toe een stam uit de serie 7300 opduikt.
Eind 2008 zijn enkele stuurstand- en motorrijtuigen als proef voorzien van energiezuinige ledverlichting.
Motorrijtuigen [bewerken]
In eerste instantie wilde NS direct dubbeldekstreinstammen met motorrijtuigen laten bouwen. Door materieelschaarste, mede naar aanleiding van de invoering van de OV-studentenkaart in 1991, was NS echter genoodzaakt het nieuwe materieel op korte termijn te bestellen. De ontwikkeling van motorrijtuigen duurde hiervoor te lang. Om deze reden werden alle stammen tijdelijk voorzien van een elektrische locomotief serie 1700, een gemodificeerde versie van de locomotieven van de serie 1600. Enkele jaren later werden alsnog motorrijtuigen gebouwd om een deel van de locomotieven af te lossen.
Na de aflevering van de motorrijtuigen type mDDM in de periode 1996 - 1998 losten de vrijgekomen locomotieven een deel van de elektrische locomotieven van de serie 1600 af in het reizigersvervoer. Deze locomotieven schoven door naar het goederenvervoer, waar zij de oude locomotieven van de series 1100, 1200 en 1300 aflosten. Er zijn 50 motorrijtuigen gebouwd. Deze werden in de vroegere driewagenstammen geplaatst. De vierwagenstammen blijven rijden met een locomotief van de serie 1700.
Materieel [bewerken]
DD-AR bestaat uit:
- 79 stuurstandrijtuigen tweede klas type Bvk; de onderverdieping heeft twee kleine compartimenten, verbonden door een gangetje
- 103 rijtuigen tweede klas type Bv
- 76 rijtuigen eerste/tweede klas type ABv
- 50 motorrijtuigen eerste/tweedeklas (mDDM) type mABk
Aan de uiteinden van elke rijtuigbak bevindt zich een balkon op het niveau van de buitendeur. Daartussen zit bij de meeste bakken een gedeelte met een onder- en een bovenverdieping; vanaf het balkon is er een trapje omlaag naar de onderverdieping en een trapje omhoog naar de bovenverdieping. Bij de mABk is er maar één verdieping. Daarbij bevindt zich de vloer op een hoger niveau dan het balkon (vanaf het balkon is er dus een trapje omhoog), maar lager dan de bovenverdieping bij de andere rijtuigen.
In één ABv-rijtuig (nu Bv 280 7508) is de eerste klas gedeclasseerd naar tweede klas, het enige verschil is echter de eenvoudigere bekleding van de banken.
- Nummering
Omdat DD-AR een treinstam is, werkt de nummering anders dan bij een treinstel. De laatste twee cijfers (het volgnummer) zijn afhankelijk van de Bvk in de stam. Omdat er 79 Bvk's beschikbaar zijn, kunnen de nummers lopen van xx01 tot en met xx79. De eerste twee cijfers (het serienummer) zijn afhankelijk van de samenstelling:
- 7400: Bvk + ABv + Bv + Bv + loc
- 7800: Bvk + ABv + Bv + mABk
Als er bijvoorbeeld een treinstam is met het nummer 7424, kan er niet tegelijk een treinstam bestaan met het nummer 7824.
Inzet [bewerken]
Het DD-AR-materieel was voornamelijk bedoeld om de reizigersgroei in de stoptreindiensten in en om de Randstad op te vangen. Door de komst van het materieel konden het Stadsgewestelijk Materieel en Mat '64 andere diensten versterken en doorschuiven naar diensten van het Mat '54. De eerste treinstammen gingen in de zomer van 1992 rijden in Noord-Holland en op de Flevolijn. Vanaf 1993 werd het DD-AR ook in West-Brabant ingezet. Ook gingen de stammen in de zomer van dat jaar de nieuwe doorgaande verbinding tussen Den Helder en Nijmegen rijden. Tenslotte verscheen het materieel dat jaar op de verbinding Den Haag - Venlo. In 1994 was de aflevering van het materieel voltooid en reden de stammen ook stoptreinen vanuit Utrecht naar Zwolle, Eindhoven en Tiel. In de zomer van 1995 verdween het DD-AR uit de langeafstandsverbinding Den Helder - Nijmegen. Stam 7410 werd dat jaar omgebouwd tot koffietrein en ging in een vaste omloop stoptreinen tussen Nijmegen en 's-Hertogenbosch rijden. Een jaar later kwam deze treinstam terug in de reguliere treindienst en verdween het DD-AR van de verbinding. In 2003 werden enkele stuurstandrijtuigen ingezet in trek-duwtreinen bestaande uit Intercityrijtuigen en een locomotief van de serie 1700. Deze combinaties reden voornamelijk tussen Utrecht en Eindhoven.
Huidige inzet [bewerken]
DD-AR wordt momenteel in de volgende treinseries planmatig ingezet. In de meeste series rijdt niet enkel DD-AR, maar worden ook treinen met andere materieel gereden. DD-AR doet voornamelijk dienst als sprinter, maar wordt op enkele lijnen ook als Intercity ingezet.
| Serie | Treinsoort | Route | Bijzonderheden |
|---|---|---|---|
| 1900 | Intercity | Den Haag Centraal – Rotterdam Centraal – Breda – Eindhoven – Deurne – Venlo | Rijdt tussen Deurne en Venlo als stoptrein. |
| 3400 | Intercity | Haarlem – Alkmaar – Hoorn | Rijdt niet na 20.00 uur. Na 20.00 uur wordt deze route gereden met de 14800. |
| 4400 | Sprinter | 's-Hertogenbosch – Nijmegen | Gekoppeld aan treinserie 9600 's-Hertogenbosch - Deurne |
| 5600 | Sprinter | Utrecht Centraal – Amersfoort – Zwolle | Sinds februari 2013 gecombineerd met NID/DDZ. |
| 5700 | Sprinter | Utrecht Centraal – Hilversum – Weesp – Schiphol – Leiden Centraal – (Den Haag Centraal) | Rijdt 's avonds en in het weekend tot Leiden Centraal. |
| 9600 | Sprinter | 's-Hertogenbosch – Boxtel – Eindhoven – Helmond – Deurne | Gekoppeld aan treinserie 4400 Nijmegen - 's-Hertogenbosch |
| 14500 | Intercity | Amsterdam Centraal – Hoorn – Enkhuizen | Rijdt alleen in de spits. |
| 14800 | Sprinter | Amsterdam Centraal – Haarlem – Beverwijk – Uitgeest – Castricum – Alkmaar – Hoorn | Rijdt alleen 's avonds. |
Modernisering [bewerken]
 Zie Nieuwe Intercity Dubbeldekker voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
In 2010 is NedTrain begonnen met de modernisering van het grootste deel van het DD-AR-materieel, dat aan de stoptreindiensten zal worden onttrokken om Intercitytreinen te gaan rijden. In totaal 240 rijtuigen, waaronder alle 50 motorrijtuigen, worden verbouwd. Hiermee worden 50 treinstammen (30 vierdelige en 20 zesdelige) gevormd. De eerste stam, genummerd 7501, had medio 2011 gereed moeten zijn, maar maakte medio december 2011 zijn eerste proefritten. Sinds maart 2012 zijn de eerste treinstellen in dienst. Het overige DD-AR-materieel en de locomotieven uit de 1700-serie die nu gebruikt worden voor DD-AR-materieel, zullen terzijde worden gesteld.
Interieur [bewerken]
- Afbeeldingen van het interieur
-
DD-AR-interieur eerste klas (beneden)
-
DD-AR-interieur eerste klas (beneden)
-
DD-AR interieur tweede klas (boven)
-
DD-AR interieur tweede klas (beneden)
-
DD-AR interieur tweede klas (beneden), voormalige eerste klasse
-
DD-AR balkon met ruime deuren
-
Klapzittingen
| Bronnen, noten en/of referenties |
 |
Zie de categorie DDM van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
| Nederlandse treinstellen | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
