Dutch Gift

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lorenzo Lotto's portret van Andrea Odoni, 1527
Titiaan, Portret van Jacopo Sannazaro, c. 1514–18

De Dutch Gift was een geschenk van de Staten-Generaal der Nederlanden en de Staten van Holland en West-Friesland aan koning Karel II van Engeland die begin mei 1660, tijdens zijn oponthoud in de Spaanse Nederlanden, werd gevraagd terug te keren naar Engeland. Na het verdwijnen van Richard Cromwell herstelde het Engelse Parlement de monarchie, de zogenoemde Restauratie. Met het geschenk moest Karel II gunstig worden gestemd bij de commerciële en politieke onderhandelingen in het verband met de Acte van Navigatie. De bepaling dat alleen goederen in Engeland konden worden ingevoerd door Engelse schepen was in 1652 door Cromwell ingesteld, maar in de zomer van 1660 door het Parlement hernieuwd.[1]

Eind mei 1660 besloten de Staten van Holland 600.000 gulden vrij te maken ten behoeve van de ontvangst, het geschenk en de festiviteiten in het Mauritshuis.[2] In juli 1660 arriveerde Lodewijk van Nassau-Beverweerd als eerste in Londen om de koning te polsen over de samenstelling.

Het geschenk zou zijn georganiseerd door de Amsterdamse burgemeesters Cornelis en Andries de Graeff.[3]

De jonge moeder door Gerard Dou (1658), Mauritshuis

Begin september ging Simon van Hoorn, een van de burgemeesters, bij de weduwe Reynst langs; haar man was een belangrijk verzamelaar van Italiaanse kunst, maar twee jaar daarvoor verdronken voor zijn huis op de Keizersgracht 209. Ook Gerrit Uylenburgh en Artus Quellinus bemoeiden zich met de samenstelling van het geschenk.[4] De Staten van Holland betaalden 80.000 gulden voor de werken.

Uylenburgh begeleidde het geschenk naar Londen, onderweg naar Den Briel, waar het schip lag met de drie ambassadeurs, nog drie schilderijen bij Gerard Dou opgepikt te hebben.[5]

Begin november 1660 kwam de delegatie, bestaande uit Simon van Hoorn, curator van het Athenaeum Illustre, Michiel van Gogh, een Vlissinger, en de katholieke baron Joachim Ripperda tot Farmsum in Gravesend aan. Het geschenk aangeboden op 16 november bestond uit een plezierjacht, een wandtapijt een ledikant en slaapkamerameublement, afkomstig van Maria Henriëtte Stuart, de weduwe van stadhouder Willem II, 20 Italiaanse en vier Hollandse schilderijen en twaalf beelden.

Aan de werken van Titiaan, Giovanni Bellini, Andrea Schiavone, Tintoretto, Veronese, Paris Bordone, Parmigianino, Lorenzo Lotto, Jacopo Bassano, Rafaël Santi, Giulio Romano en Guido Reni werd nog schilderijen van Gerard Dou, Adam Elsheimer, Pieter Saenredam toegevoegd, voordat ze werden tentoongesteld in Whitehall.

Bronnen, noten en/of referenties
  • Inge Broekman, Helmer Helmers, ‘Het hart des offraers’ – The Dutch Gift as an act of self-representation, Dutch Crossing: Journal of Low Countries Studies, Vol. 31, No. 2 (Winter 2007)
  • Logan, Anne-Marie S. , "The 'Cabinet' of the Brothers Gerard and Jan Reynst" (Amsterdam, 1979).
  1. Engeland sloot ook vrede met Spanje en Portugal. De Engelsen zouden daarmee een bedreiging kunnen worden voor de handel op de Oost en de West.
  2. Lammertse, F. & J. van der Veen (2006) Uylenburgh & Zoon. Kunst en commercie van Rembrandt tot Lairesse, p. 64.
  3. Israel, J.I., The Dutch Republic; Its rise, greatness, and fall 1477-1806 (Oxford 1998), p. 749-750.
  4. Thiel, P.J.J. (1965) Het Nederlandse geschenk aan koning Karel II van Engeland 1660
  5. Lammertse, F. & J. van der Veen (2006) Uylenburgh & Zoon. Kunst en commercie van Rembrandt tot Lairesse, p. 69.